Phó Thủ tướng lưu ý tình trạng nghiên cứu khoa học “xong rồi để đó”

Ngày 20/9, tham dự và phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị Kết nối đối tác khu vực công năm 2026 tại Đại học Kinh tế TPHCM (UEH), Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu khẳng định, Đảng và Nhà nước đặt niềm tin rất lớn vào trí tuệ của các nhà khoa học và các cơ sở giáo dục đại học.

Do đó, để tạo chuyển biến thực chất trong đào tạo nhân lực chất lượng cao gắn với thúc đẩy khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, các cơ sở giáo dục đại học nói chung, cần xác định những lĩnh vực thế mạnh, tập trung xây dựng các nhóm nghiên cứu mạnh, liên ngành.

Cùng với đó, tăng cường kết nối giữa các trường, các viện nghiên cứu, doanh nghiệp và đội ngũ chuyên gia. Việc đánh giá hoạt động nghiên cứu không chỉ bằng số lượng đề tài, công bố khoa học mà phải coi trọng chất lượng sản phẩm, khả năng chuyển giao, mức độ ứng dụng và tác động thực tế.

“Tôi lưu ý không để hoạt động hợp tác mang tính hình thức, không mở rộng một cách dàn trải, chạy theo số lượng. Với mỗi mô hình, chương trình, đề tài hay nhiệm vụ, phải xác định rõ vấn đề cần giải quyết, sản phẩm đầu ra, cơ quan sử dụng kết quả và hiệu quả mang lại”, Phó Thủ tướng nhấn mạnh.

Phó Thủ tướng đề nghị Bộ GD&ĐT khẩn trương hoàn thiện đề án thúc đẩy hiệu quả mô hình hợp tác giữa Nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp.

Theo đó, cần tập trung xác định và công khai các vấn đề thực tiễn; lựa chọn trường, lựa chọn nhóm nghiên cứu; lựa chọn cơ chế đặt hàng và huy động nguồn lực; chia sẻ dữ liệu; tổ chức nghiên cứu, tiếp nhận, chuyển giao và sử dụng kết quả.

Đồng thời, nghiên cứu cơ chế đánh giá các cơ sở giáo dục đại học theo hướng coi trọng hơn sản phẩm, khả năng chuyển giao, mức độ ứng dụng và tác động kinh tế - xã hội, bên cạnh các tiêu chí học thuật.

Ông cũng đề nghị Bộ Khoa học và Công nghệ phối hợp với Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Tài chính và các cơ quan liên quan rà soát các quy định hiện hành, bảo đảm một quy trình xuyên suốt từ xác định nhiệm vụ khoa học, lựa chọn đơn vị thực hiện, bố trí nguồn lực, tổ chức thực hiện, nghiệm thu, tiếp nhận và sử dụng kết quả nghiên cứu.

Cùng với đó, đổi mới cơ chế đặt hàng theo hướng phải xuất phát từ vấn đề cần giải quyết và sản phẩm đầu ra, tăng tính cạnh tranh, tăng tính công khai đối với các nhóm nghiên cứu, nhóm liên trường; hạn chế tình trạng nhiệm vụ khoa học được hình thành chủ yếu từ đề xuất của đơn vị nghiên cứu nhưng chưa có địa chỉ sử dụng rõ ràng, nghiên cứu xong rồi để đó, khóa lại.

Phó Thủ tướng cũng đề nghị rà soát các quy định về cơ chế tài chính, tiếp nhận và chia sẻ dữ liệu, sở hữu trí tuệ, chuyển giao, thương mại hóa và sử dụng kết quả nghiên cứu; chủ động lựa chọn một số vấn đề lớn, những điểm nghẽn trong thực tiễn để từ đó huy động trí tuệ của các trường đại học, viện nghiên cứu, chuyên gia, nhà khoa học nghiên cứu và đề xuất giải pháp.

“Về phía Chính phủ, chúng tôi cam kết sẽ tiếp tục hoàn thiện thể chế, tháo gỡ các điểm nghẽn về tự chủ đại học, về cơ chế tài chính cho khoa học, công nghệ và tạo môi trường thuận lợi nhất để các cơ sở giáo dục đại học, đội ngũ chuyên gia, nhà khoa học có tiềm năng đóng góp thực chất và hiệu quả cho đất nước”, Phó Thủ tướng nhấn mạnh.

Tại hội nghị, các chuyên gia cũng đã tập trung thảo luận các giải pháp nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển mới của TPHCM, nâng cao năng lực quản trị cho cán bộ địa phương và chuẩn hóa doanh nghiệp nhà nước theo tiêu chuẩn hiện đại của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD).

Bên cạnh đó, các chuyên gia cũng nhấn mạnh chiến lược chuyển hóa kết quả nghiên cứu khoa học vào thực tiễn, thúc đẩy mạnh mẽ hệ sinh thái liên kết ba nhà: Nhà nước – Nhà trường – Doanh nghiệp.

PGS.TS Bùi Quang Hùng, Giám đốc Đại học Kinh tế TPHCM, cho biết trong quá trình phát triển, nhà trường đã chủ động gắn kết tri thức với các bài toán quản trị thực tiễn của Trung ương, địa phương và doanh nghiệp.

Trước những bài toán ngày càng liên ngành và phức tạp, nhà trường xác định cần có cách tiếp cận mới. Tại hội nghị, trường chính thức công bố chiến lược giai đoạn 2026-2030 với bước chuyển từ “Đại học đa ngành, bền vững” sang “Đại học đồng kiến tạo”; từ các kết nối song phương sang hệ sinh thái hợp tác đa phương đồng sáng tạo giá trị vì tương lai bền vững.