Phó thủ tướng: Sách giáo khoa phải cung ứng như mặt hàng thiết yếu
Nguồn ảnh: VnExpress
Phó thủ tướng Lê Tiến Châu yêu cầu việc cung ứng sách giáo khoa phải được quản lý như đối với mặt hàng thiết yếu, đặc thù và không đặt nặng yếu tố lợi nhuận.
"Quan trọng nhất là cung cấp kịp thời, đầy đủ sách giáo khoa, với giá cả do nhà nước quản lý chặt chẽ", Phó thủ tướng Lê Tiến Châu nói tại cuộc họp về in, phát hành và cung ứng sách giáo khoa năm học 2026-2027.
Từ năm 2018, đây là năm học đầu tiên toàn quốc áp dụng một bộ sách giáo khoa thống nhất. Những ngày qua, tình trạng thiếu sách giáo khoa cục bộ xảy ra tại một số nơi. Phụ huynh và học sinh khó khăn khi tìm mua sách.
Vì vậy, Phó thủ tướng Lê Tiến Châu yêu cầu làm rõ hiện nay hệ thống đại lý, nhà sách có đủ khả năng đưa sách đến vùng sâu hay không? Trách nhiệm của đại lý trong việc cung ứng sách thế nào? Cơ cấu giá sách giáo khoa ra sao? Cơ chế mua sắm, đấu thầu tài sản công với sách giáo khoa thế nào?
Phó thủ tướng đánh giá để xảy ra tình trạng chưa đủ sách giáo khoa cho thấy còn bất cập trong dự báo, đặt hàng, sản xuất, dự trữ, điều phối và phân phối.
Phó thủ tướng Lê Tiến Châu phát biểu chiều 9/9. Ảnh: VGP
Bộ Giáo dục và Đào tạo được giao chỉ đạo nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam xác định địa bàn, số lượng còn thiếu và nơi tồn dư. Trên cơ sở này, nhà xuất bản in ấn bổ sung, điều chuyển, bảo đảm mọi học sinh có đủ sách giáo khoa, "tuyệt đối không để ảnh hưởng đến việc dạy và học".
Các đại lý bán sách giáo khoa phải công khai điểm bán có hàng cùng số điện thoại, kênh đặt hàng trực tuyến; cung cấp địa chỉ khai thác sách giáo khoa, tài liệu điện tử để phụ huynh và học sinh biết.
Bộ Giáo dục và Đào tạo lập tổ phản ứng nhanh, trực 24/24h để tiếp nhận phản ánh và điều phối sách đến điểm nóng.
Bên cạnh đó, ông Châu yêu cầu rà soát toàn diện công tác quản lý nhà nước đối với sách giáo khoa, từ xác định nhu cầu, sản xuất, dữ trữ, phát hành, phân phối, kiểm tra, giám sát; phương thức phát hành, cơ chế điều chuyển sách giữa các địa phương; xây dựng phương án dự phòng, không để phụ thuộc hoàn toàn vào số lượng đặt mua của đơn vị trung gian.
Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam phải sớm rà soát toàn bộ hệ thống đại lý, đơn vị phát hành trung gian; đề xuất hoàn thiện cơ chế quản lý sản xuất, dự trữ và phát hành sách giáo khoa. Đơn vị này cũng cần rà soát cơ chế quản lý giá và các yếu tố hình thành giá, bảo đảm giá sách giáo khoa được xác định công khai, minh bạch, hợp lý, tiết giảm tối đa chi phí trung gian không cần thiết.
Bộ Công Thương chỉ đạo quản lý thị trường rà soát vấn đề cạnh tranh trong hệ thống phân phối, nếu phát hiện dấu hiệu hạn chế cạnh tranh hoặc vi phạm về cạnh tranh, phải xử lý.
Một nhà sách tại TP HCM chỉ còn vở bài tập, không có sách giáo khoa, chiều 6/9. Ảnh: Nguyễn Quyên
Theo báo cáo của nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam, đến ngày 9/9, đơn vị đã phát hành 235,6 triệu bản sách giáo khoa và 84 triệu bản sách bài tập, sách tham khảo. Nguyên nhân thiếu sách giáo khoa do gián đoạn kênh đăng ký mua bán sách tại các cơ sở giáo dục; vướng mắc về lộ trình và vận hành.
Năm học 2026-2027, cả nước dùng chung một bộ sách giáo khoa, thay vì nhiều bộ như trước. Từ giữa tháng 8, ở TP HCM, không ít phụ huynh phải đi 5-6 nơi, xếp hàng dài hàng giờ để mua sách. Khi đó, Bộ Giáo dục và Đào tạo yêu cầu các bên lên phương án đảm bảo cung ứng đủ sách trước ngày 30/8.
Tình trạng khan hiếm sách giáo khoa đến sau khai giảng là điều hiếm thấy trong nhiều năm qua.
Vũ Tuân
Sách giáo khoa cần được cung ứng kịp thời, đầy đủ và có mức giá được Nhà nước quản lý chặt chẽ, theo yêu cầu của Phó thủ tướng Lê Tiến Châu. Tại cuộc họp về in, phát hành và cung ứng sách giáo khoa năm học 2026-2027, ông nhấn mạnh sách phải được xem như một mặt hàng thiết yếu. Yêu cầu này được đưa ra sau khi tình trạng thiếu sách cục bộ xuất hiện tại một số địa phương, khiến nhiều phụ huynh và học sinh gặp khó khăn khi tìm mua. Phó thủ tướng đề nghị làm rõ năng lực của hệ thống đại lý, nhà sách trong việc đưa sách đến vùng sâu, vùng xa và trách nhiệm cung ứng của từng đơn vị.
Các vấn đề về cơ cấu giá, cơ chế mua sắm, đấu thầu tài sản công cùng phương thức phân phối sách giáo khoa cũng được yêu cầu rà soát cụ thể. Ông đánh giá việc học sinh chưa có đủ sách cho thấy nhiều khâu còn bất cập, từ dự báo nhu cầu, đặt hàng, sản xuất đến dự trữ và điều phối. Bộ Giáo dục và Đào tạo được giao chỉ đạo Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam xác định chính xác địa bàn thiếu sách, số lượng cần bổ sung và nơi đang tồn dư. Trên cơ sở số liệu này, nhà xuất bản phải in thêm, điều chuyển sách giữa các khu vực và bảo đảm mọi học sinh có đủ sách phục vụ việc học.
Phó thủ tướng yêu cầu các biện pháp xử lý phải được triển khai khẩn trương, tuyệt đối không để tình trạng thiếu sách ảnh hưởng đến hoạt động dạy và học. Các đại lý bán sách giáo khoa phải công khai rõ những điểm bán đang có hàng, số điện thoại liên hệ và các kênh đặt hàng trực tuyến. Thông tin về địa chỉ khai thác sách giáo khoa cùng tài liệu điện tử cũng cần được cung cấp đầy đủ, giúp phụ huynh và học sinh chủ động tìm kiếm. Bộ Giáo dục và Đào tạo được yêu cầu thành lập tổ phản ứng nhanh, hoạt động liên tục 24 giờ mỗi ngày để tiếp nhận phản ánh và điều phối sách.
Tổ công tác này sẽ tập trung xử lý những điểm nóng, kết nối nơi còn sách với địa phương thiếu sách, nhằm rút ngắn thời gian chờ đợi của người mua. Bên cạnh giải pháp trước mắt, ông Lê Tiến Châu yêu cầu rà soát toàn diện công tác quản lý nhà nước đối với sách giáo khoa. Phạm vi rà soát gồm xác định nhu cầu, sản xuất, dự trữ, phát hành, phân phối, kiểm tra, giám sát và cơ chế điều chuyển giữa các địa phương. Các cơ quan liên quan phải xây dựng phương án dự phòng, tránh phụ thuộc hoàn toàn vào số lượng đặt mua từ những đơn vị trung gian.
Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam được yêu cầu rà soát toàn bộ hệ thống đại lý, đơn vị phát hành trung gian và đề xuất cơ chế quản lý phù hợp hơn. Đơn vị này cũng phải xem xét lại quá trình sản xuất, dự trữ, phát hành cùng các yếu tố hình thành giá sách giáo khoa hiện nay. Giá sách cần được xác định công khai, minh bạch, hợp lý, đồng thời giảm tối đa những chi phí trung gian không cần thiết trong toàn bộ chuỗi cung ứng. Bộ Công Thương chỉ đạo lực lượng quản lý thị trường kiểm tra vấn đề cạnh tranh trong hệ thống phân phối sách giáo khoa.
Nếu phát hiện dấu hiệu hạn chế cạnh tranh hoặc vi phạm quy định, cơ quan chức năng phải xử lý theo quy định, bảo đảm thị trường vận hành lành mạnh. Theo báo cáo của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam, đến ngày 9/9, đơn vị đã phát hành 235,6 triệu bản sách giáo khoa. Ngoài số sách giáo khoa trên, nhà xuất bản còn phát hành 84 triệu bản sách bài tập và sách tham khảo phục vụ năm học mới. Nhà xuất bản cho biết tình trạng thiếu sách bắt nguồn từ việc kênh đăng ký mua bán tại các cơ sở giáo dục bị gián đoạn, cùng những vướng mắc trong lộ trình vận hành.
Năm học 2026-2027 là năm đầu tiên cả nước sử dụng thống nhất một bộ sách giáo khoa kể từ năm 2018, thay cho tình trạng cùng lúc sử dụng nhiều bộ trước đây. Từ giữa tháng 8, nhiều phụ huynh tại TP HCM phải đi qua 5-6 nơi, xếp hàng hàng giờ để tìm mua sách cho con trước năm học mới. Khi đó, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã yêu cầu các bên triển khai phương án bảo đảm cung ứng đủ sách trước ngày 30/8. Theo VnExpress, việc sách giáo khoa khan hiếm sau khai giảng là tình trạng hiếm thấy trong nhiều năm, đặt ra yêu cầu khắc phục căn cơ cho những mùa tựu trường sau.
