Phó Tổng thống Mỹ JD Vance đã trực tiếp tham gia các cuộc đàm phán gián tiếp với Iran trong hai tuần qua, nhằm thúc đẩy một thỏa thuận ngừng bắn mới và nối lại các cuộc thương lượng về chương trình hạt nhân của Tehran.
Theo hai nguồn tin am hiểu vấn đề, ông Vance gần như hằng ngày liên lạc với Thủ tướng Qatar Sheikh Mohammed bin Abdulrahman Al-Thani, Tổng Tham mưu trưởng quân đội Pakistan Asim Munir cùng các nhà trung gian khác để trao đổi về tiến trình đàm phán.
Đặc phái viên Nhà Trắng Steve Witkoff và Jared Kushner, con rể kiêm cố vấn của Tổng thống Trump, cũng tham gia nỗ lực này.
Các nguồn tin cho biết, ông Vance cùng các nhà trung gian Qatar và Pakistan từng thảo luận về khả năng tổ chức một cuộc họp kỹ thuật cấp chuyên viên giữa Mỹ và Iran trong những ngày tới. Tuy nhiên, cuộc gặp đến nay vẫn chưa diễn ra.
Sự tham gia trực tiếp của Phó Tổng thống Vance được xem là dấu hiệu cho thấy chính quyền Mỹ đang đẩy mạnh tìm kiếm lối thoát ngoại giao cho cuộc xung đột. Trước khi chiến sự bùng phát vào cuối tháng Hai, ông Vance vốn là một trong những nhân vật trong nhóm thân cận của Tổng thống Trump hoài nghi về việc sử dụng biện pháp quân sự với Iran.
Ông từng dẫn đầu phái đoàn Mỹ tại hội nghị thượng đỉnh về Iran ở Islamabad hồi tháng Tư, sau đó tham gia các cuộc đàm phán dẫn đến bản ghi nhớ hợp tác giữa hai nước vào tháng Sáu. Tuy nhiên, thỏa thuận này nhanh chóng đổ vỡ sau khi Iran nối lại các cuộc tấn công nhằm vào tàu thuyền.
Đáng chú ý, khoảng hai tuần trước, ông Vance đã gửi thư cho ông Mohsen Rezaei, Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran, đề xuất nối lại các cuộc đàm phán trực tiếp. Một số quan chức Iran đánh giá bức thư đã tạo động lực tích cực cho nỗ lực khôi phục đối thoại.
Hôm thứ Tư, ông Vance nói rằng chiến tranh là lý do chính khiến đảng Cộng hòa bị thất bại trong cuộc bầu cử.
Về phía Mỹ, Tổng thống Donald Trump cho biết Washington vẫn đang duy trì liên lạc với Tehran và sẵn sàng xem xét các đề xuất ngoại giao. Tuy nhiên, ông cũng cảnh báo quân đội Mỹ có thể nhanh chóng nối lại các cuộc tấn công nếu Iran thay đổi lập trường.
Thủ tướng Qatar hôm thứ Sáu cho biết các cuộc trao đổi với chính quyền Tổng thống Trump vẫn tiếp tục sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, dù tiến độ không còn sôi động như trước. Ông nhận định Mỹ vẫn có thiện chí tìm kiếm giải pháp ngoại giao và một thỏa thuận giữa hai bên là khả thi.
Trong khi đó, Qatar tiếp tục đóng vai trò trung gian. Cùng ngày, Tổng thống Trump đã điện đàm với Quốc vương Qatar Sheikh Tamim bin Hamad Al Thani để thảo luận về nỗ lực thu hẹp bất đồng giữa Washington và Tehran, trong đó có vấn đề bảo đảm tự do hàng hải và an ninh nguồn cung năng lượng.
Tuy nhiên, căng thẳng quân sự vẫn chưa hạ nhiệt. Hôm thứ Sáu, quân đội Mỹ đã tấn công một bệ phóng tên lửa phòng không trên đảo Qeshm, gần eo biển Hormuz, sau khi hệ thống này phóng tên lửa về phía một máy bay chiến đấu Mỹ. Tổng thống Trump xác nhận vụ tấn công, cho thấy nguy cơ đối đầu vẫn hiện hữu bất chấp những nỗ lực ngoại giao.