Phát triển rừng gỗ lớn, nâng cao chất lượng rừng trồng và mở rộng diện tích được cấp chứng chỉ quản lý rừng bền vững đang là hướng đi của ngành lâm nghiệp tỉnh Phú Thọ nhằm nâng cao giá trị kinh tế rừng.
Tại khu vực Lạc Sơn, người trồng rừng từng bước thay đổi phương thức sản xuất, gắn quản lý rừng với liên kết tiêu thụ và nhu cầu nguyên liệu của doanh nghiệp.
Hướng tới rừng gỗ lớn
Gần 20 năm gắn bó với nghề trồng rừng, gia đình ông Bùi Văn Đùng, ở phố Mường Cháy, xã Lạc Sơn, tỉnh Phú Thọ, từng bước mở rộng diện tích sản xuất từ hơn 1 ha ban đầu lên 6 ha.
Trước đây, gia đình chủ yếu trồng keo theo chu kỳ khoảng 5 năm, năng suất khai thác đạt 70-80 tấn/ha. Tuy nhiên, do hạn chế về kỹ thuật chăm sóc và đầu ra thiếu ổn định, hiệu quả kinh tế chưa đạt như mong muốn.
Tham gia nhóm hộ trồng rừng, được tập huấn kỹ thuật lâm sinh và hướng dẫn quy trình trồng, chăm sóc cây, gia đình ông Đùng từng bước thay đổi phương thức sản xuất, chú trọng hơn đến chất lượng rừng trồng.
Ông Bùi Văn Đùng, thành viên nhóm hộ rừng trồng phố Mường Cháy, xã Lạc Sơn, cho biết: Thông qua chương trình, người dân được tập huấn kỹ thuật, nâng cao kiến thức về trồng và chăm sóc cây keo. Nhận thấy hiệu quả từ nghề rừng, gia đình ông đã mở rộng diện tích sản xuất, tạo thêm nguồn thu nhập từ trồng rừng.
Từ thực tế sản xuất, việc nâng cao giá trị kinh tế lâm nghiệp không chỉ phụ thuộc vào diện tích và sản lượng khai thác mà còn đòi hỏi người trồng rừng thay đổi phương thức canh tác, nâng cao chất lượng cây giống, áp dụng kỹ thuật lâm sinh và tổ chức sản xuất phù hợp với nhu cầu thị trường. Trong đó, phát triển rừng gỗ lớn và quản lý rừng theo tiêu chuẩn bền vững là những hướng đi được ngành lâm nghiệp khuyến khích.
Tại khu vực Lạc Sơn trước đây, 8 xã có tổng diện tích hơn 6.100 ha rừng được cấp chứng chỉ FSC, thuộc địa bàn có diện tích rừng đạt chứng chỉ lớn của tỉnh Phú Thọ. Việc quản lý rừng theo tiêu chuẩn này góp phần nâng cao yêu cầu về quy trình trồng, chăm sóc, bảo vệ rừng và truy xuất nguồn gốc gỗ, tạo điều kiện để người trồng rừng tiếp cận các thị trường có yêu cầu cao hơn.
Theo đánh giá tại địa phương, gỗ từ rừng được cấp chứng chỉ FSC có thể mang lại thu nhập cao hơn khoảng 15-20% so với rừng trồng thông thường. Tuy nhiên, hiệu quả thực tế còn phụ thuộc vào chất lượng rừng, loại cây, chu kỳ khai thác, giá bán và khả năng liên kết tiêu thụ sản phẩm.
Cùng với quản lý rừng theo tiêu chuẩn FSC, chuyển từ trồng rừng gỗ nhỏ sang rừng gỗ lớn là hướng đi được ngành lâm nghiệp khuyến khích. Nếu khai thác ở chu kỳ ngắn, gỗ chủ yếu phục vụ sản xuất dăm, viên nén; trong khi kéo dài thời gian sinh trưởng có thể tạo ra sản phẩm gỗ có kích thước lớn hơn, mở rộng khả năng cung ứng cho các cơ sở chế biến và nâng cao giá trị nguyên liệu.
Ông Hoàng Xuân Hùng, Phó Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm Lạc Sơn cho biết: Chuyển hóa rừng trồng gỗ nhỏ sang rừng gỗ lớn đang từng bước làm thay đổi tư duy, nhận thức của chủ rừng và người dân về giá trị kinh tế của nghề rừng.
Người dân đã nhận thấy gỗ lớn có giá trị cao hơn, đáp ứng tốt hơn nhu cầu của công nghiệp chế biến; chu kỳ kinh doanh dài cũng góp phần nâng cao hiệu quả bảo vệ môi trường. Tuy nhiên, khó khăn đối với nhiều hộ là chu kỳ kinh doanh kéo dài trên 10 năm, đòi hỏi vốn đầu tư và khả năng duy trì sản xuất trong thời gian dài. Vì vậy, không phải hộ trồng rừng nào cũng đủ điều kiện chờ đến kỳ khai thác.
Theo ông Hùng, để thúc đẩy chuyển đổi, lực lượng kiểm lâm tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn kỹ thuật lâm sinh, tư vấn lựa chọn nguồn giống và xây dựng các mô hình điểm để người dân tìm hiểu, áp dụng. Việc phát triển rừng gỗ lớn cần gắn với điều kiện sản xuất của từng hộ, đồng thời có giải pháp hỗ trợ phù hợp để người trồng rừng yên tâm đầu tư dài hạn.
Nâng cao giá trị
Tại xã Đại Đồng, Nhà máy sản xuất viên gỗ nén Hòa Bình liên kết thu mua nguyên liệu đạt chứng chỉ FSC từ các hộ dân, nhóm hộ và đơn vị trồng rừng. Mối liên kết này tạo thêm đầu ra cho gỗ nguyên liệu, đồng thời giúp doanh nghiệp chủ động nguồn cung phục vụ sản xuất.
Theo thông tin từ nhà máy, cơ sở có sản lượng khoảng 150.000 tấn sản phẩm mỗi năm, tùy thuộc tình hình thị trường; tạo việc làm cho hơn 120 lao động địa phương với mức lương bình quân khoảng 11 triệu đồng/người/tháng. Diện tích rừng được cấp chứng chỉ FSC trong nhóm liên kết tại khu vực Lạc Sơn hiện đáp ứng khoảng 40% nhu cầu nguyên liệu của nhà máy.
Ông Nguyễn Văn Linh, Trưởng phòng Kinh doanh, Nhà máy sản xuất viên gỗ nén Hòa Bình cho biết: Thông qua liên kết nhóm hộ, người trồng rừng có điều kiện tham gia các hoạt động tập huấn, tiếp cận kỹ thuật mới và cải thiện quy trình sản xuất.
Việc nâng cao năng suất, chất lượng rừng không chỉ mang lại lợi ích cho hộ trồng rừng mà còn giúp doanh nghiệp có nguồn nguyên liệu đáp ứng yêu cầu sản xuất.
Theo ông Nguyễn Văn Linh, diện tích rừng tham gia nhóm chứng chỉ trên địa bàn Lạc Sơn hiện đáp ứng khoảng 40% nhu cầu nguyên liệu của nhà máy. Liên kết giữa người trồng rừng và doanh nghiệp chế biến có vai trò quan trọng trong nâng cao giá trị gỗ nguyên liệu.
Tuy nhiên, để mối liên kết phát huy hiệu quả lâu dài, cần tiếp tục nâng cao chất lượng rừng, duy trì quy trình quản lý theo tiêu chuẩn và bảo đảm nguồn cung phù hợp với yêu cầu sản xuất của doanh nghiệp.
Trên phạm vi toàn tỉnh Phú Thọ, tính đến nay, diện tích rừng gỗ lớn hiện đạt trên 28,5 nghìn ha, diện tích rừng được cấp chứng chỉ quản lý rừng bền vững đạt 67,2 nghìn ha. Năm 2026, toàn tỉnh dự kiến trồng rừng tập trung 19,5 nghìn ha, sản lượng gỗ khai thác đạt khoảng 1,785 triệu m³. Năng suất rừng bình quân đạt 17 m³/ha/năm, tạo cơ sở để nâng cao hiệu quả kinh tế rừng trồng, từng bước đáp ứng yêu cầu về chất lượng nguyên liệu và phát triển lâm nghiệp theo hướng bền vững.
Chi cục Trưởng Chi cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm tỉnh Phú Thọ Nguyễn Mạnh Hùng nhấn mạnh: Phát triển rừng gỗ lớn cần gắn với nâng cao chất lượng giống, áp dụng tiến bộ kỹ thuật và xây dựng vùng nguyên liệu phục vụ các cơ sở chế biến lâm sản.
Đây là những giải pháp quan trọng để nâng cao giá trị gỗ rừng trồng, đáp ứng nhu cầu nguyên liệu của doanh nghiệp và hướng tới phát triển lâm nghiệp bền vững. Tuy nhiên, việc chuyển đổi từ kinh doanh gỗ nhỏ sang gỗ lớn còn gặp khó khăn do chu kỳ sản xuất kéo dài, đòi hỏi nguồn vốn đầu tư và khả năng duy trì sản xuất của người trồng rừng.
Ông Nguyễn Mạnh Hùng cho biết: Thời gian tới, ngành lâm nghiệp tiếp tục tập trung bảo vệ diện tích rừng hiện có, khuyến khích người dân và chủ rừng đầu tư thâm canh, phát triển rừng trồng gỗ lớn, từng bước nâng cao giá trị kinh tế từ rừng.
Cùng với đó, tỉnh chú trọng quản lý chất lượng nguồn giống cây lâm nghiệp, phát triển rừng trồng bằng cây giống được sản xuất theo phương pháp công nghệ tiên tiến như giâm hom, nuôi cấy mô; tăng cường kiểm tra, quản lý các cơ sở chế biến, kinh doanh lâm sản, kịp thời phát hiện và xử lý hành vi vi phạm pháp luật. Đồng thời, thúc đẩy liên kết với doanh nghiệp chế biến để bảo đảm đầu ra, từng bước nâng cao giá trị kinh tế rừng trồng.
Thực tế tại khu vực Lạc Sơn cho thấy, phát triển rừng gỗ lớn gắn với quản lý rừng bền vững và liên kết tiêu thụ góp phần nâng cao giá trị kinh tế rừng trồng.
Đây cũng là hướng đi cần được Phú Thọ tiếp tục thúc đẩy nhằm nâng cao chất lượng vùng nguyên liệu, phát triển công nghiệp chế biến, cải thiện thu nhập cho người trồng rừng và phát huy tiềm năng kinh tế lâm nghiệp của tỉnh./.
(TTXVN/Vietnam+)