Phục hồi trí nhớ bằng sốc điện

Một nghiên cứu được công bố trên tạp chí Neuropsychologia cho thấy một lượng điện năng nhỏ truyền vào não có thể hỗ trợ phục hồi trí nhớ ở người gặp vấn đề ghi nhớ. Kết quả thử nghiệm cho thấy trí nhớ của tình nguyện viên cải thiện 11% sau một giờ điều trị, mở ra hướng tiếp cận đáng chú ý cho lĩnh vực thần kinh học. Dù còn ở giai đoạn nghiên cứu, phương pháp này gợi ý rằng kích thích điện có thể giúp con người khôi phục một phần thông tin tưởng như đã biến mất. Trong thử nghiệm, các tình nguyện viên được yêu cầu nhìn hình ảnh những nhân vật nổi tiếng, sau đó cố nhớ tên người mà họ từng biết nhưng nhất thời không thể gọi ra. Tình huống nhận ra khuôn mặt nhưng không nhớ được tên khá phổ biến trong đời sống, đồng thời thường trở nên nghiêm trọng hơn ở những người mắc rối loạn thần kinh. Các nhà nghiên cứu tập trung vào khoảnh khắc ký ức bị mắc kẹt, khi người tham gia biết mình từng nhớ thông tin nhưng không thể lấy nó ra ngay lập tức. Nhóm nghiên cứu sử dụng dòng điện có cường độ từ 1 đến 2 miliampe, truyền qua những điện cực gắn trên da đầu của các tình nguyện viên tham gia thí nghiệm. Dòng điện này được dùng để kích thích thùy thái dương trước, vùng não được xác định có liên quan đến việc ghi nhớ tên người, ký tự viết hoa phía trước tên hoặc địa điểm. Cách kích thích không nhằm tạo ra một ký ức mới, mà hướng tới việc hỗ trợ não truy cập lại thông tin đã được lưu giữ trước đó. Trước và sau quá trình thử nghiệm, người tham gia lần lượt được xem hình ảnh của các nhân vật nổi tiếng để nhóm nghiên cứu đánh giá khả năng nhận diện và gọi tên. Việc so sánh kết quả ở hai thời điểm giúp các nhà khoa học xác định liệu kích thích điện có tạo ra thay đổi thực sự trong khả năng phục hồi ký ức hay không. Sau một giờ điều trị, kết quả ghi nhận mức cải thiện 11%, một con số cho thấy tác động tích cực nhưng chưa thể đồng nghĩa với việc trí nhớ được phục hồi hoàn toàn. Ingrid Olson, nhà tâm lý học thuộc Đại học Temple tại Mỹ, là người đứng đầu nhóm nghiên cứu về phương pháp kích thích trí nhớ này. Bà nhận định khoa học hiện biết khá nhiều cách khiến trí nhớ suy giảm, nhưng vẫn hiểu quá ít về những phương pháp có thể giúp bộ nhớ hoạt động tốt trở lại. Khoảng trống kiến thức đó khiến nghiên cứu về phục hồi trí nhớ trở thành hướng đi quan trọng, đặc biệt khi số người gặp tổn thương thần kinh ngày càng được quan tâm. Theo các nhà nghiên cứu, nếu phương pháp được phát triển ở mức cao hơn, kỹ thuật này có thể đem lại lợi ích cho bệnh nhân từng bị đột quỵ hoặc chịu những dạng tổn thương thần kinh khác. Phương pháp cũng được kỳ vọng hỗ trợ những người bị mất dần trí nhớ do tuổi tác, dù bài nghiên cứu hiện chỉ cung cấp kết quả từ một thử nghiệm có phạm vi giới hạn. Mọi ứng dụng điều trị rộng rãi trong tương lai vẫn cần thêm nghiên cứu để đánh giá hiệu quả, độ an toàn và khả năng áp dụng cho từng nhóm bệnh nhân. Điểm đáng chú ý của thí nghiệm nằm ở cách các nhà khoa học nhắm vào một vùng não cụ thể thay vì tác động chung lên toàn bộ hoạt động thần kinh. Khi điện cực kích thích thùy thái dương trước, nhóm nghiên cứu có thể kiểm tra trực tiếp mối liên hệ giữa vùng não này với khả năng nhớ tên và địa điểm. Kết quả 11% vì thế cung cấp thêm bằng chứng cho thấy hoạt động điện của não có thể ảnh hưởng đến quá trình truy xuất thông tin. Tuy nhiên, phát hiện này chưa biến sốc điện thành một phương pháp chữa mất trí nhớ hoàn chỉnh, bởi hiệu quả mới được ghi nhận trong điều kiện thử nghiệm và sau thời gian theo dõi ngắn. Nghiên cứu cho thấy một tia hy vọng khoa học, đồng thời nhấn mạnh nhu cầu tiếp tục tìm hiểu cách não lưu trữ, đánh mất và phục hồi ký ức. Với người bệnh đột quỵ, tổn thương thần kinh hoặc suy giảm trí nhớ liên quan tuổi tác, những kết quả ban đầu này có thể đặt nền móng cho các liệu pháp phục hồi chính xác hơn trong tương lai.