Phương pháp mới kiểm nghiệm an toàn thủy sản

Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), trong năm nay, thị trường có thể xuất hiện công nghệ mới kiểm tra nhanh, chính xác độ an toàn của các loài thủy sản có vỏ. Công nghệ này hướng tới việc phát hiện những chất độc hại nguy hiểm trong nhuyễn thể, hàu, ngao, sò, trước khi sản phẩm bước vào chuỗi cung cấp thực phẩm. Nền tảng của phương pháp là nguyên tắc cảm biến sinh học, do các nhà khoa học tại trường đại học tổng hợp Belfast bang Queen (Ôxtrâylia) nghiên cứu. So với những phương pháp đang sử dụng, công nghệ mới được giới thiệu với ba ưu điểm đáng chú ý là tốc độ nhanh hơn, chi phí thấp hơn và kết quả đáng tin cậy hơn. Đặc biệt, hệ thống có khả năng hỗ trợ phát hiện nhiều loại độc tố khác nhau, bao gồm những độc tố có thể gây tử vong ở người tiêu dùng. Thách thức nằm ở chỗ độc tố trong thủy sản có vỏ thường sở hữu cấu trúc phức tạp, khiến quá trình nhận diện bằng kỹ thuật thông thường trở nên khó khăn. Hiện nay, HPLC, viết tắt của phương pháp sắc ký lỏng hiệu năng cao, được xem là công nghệ tiên tiến nhất để kiểm tra các độc tố nguy hiểm. HPLC có thể phát hiện phần lớn độc tố, nhưng mỗi lần kiểm tra thường cần khoảng hai ngày, chi phí cao và kết quả không thể bảo đảm chính xác tuyệt đối. Phương pháp mới rút ngắn đáng kể khoảng thời gian chờ đợi, bởi quá trình kiểm tra độc tố của thủy sản có vỏ chỉ cần chưa đến 10 phút. Cách tiến hành cũng tương đối đơn giản, khi mẫu thủy sản có vỏ được nhúng vào một chậu nước để các thành phần cần kiểm tra hòa vào môi trường. Sau đó, người kiểm tra bổ sung chất dò nhằm nhận diện độc tố hiện diện trong mẫu nhuyễn thể, hàu, ngao hoặc sò được lấy từ nguồn cung cấp. Nếu chất dò tiếp xúc với độc tố, dấu hiệu phản ứng sẽ xuất hiện, cho phép người sử dụng tiếp tục nhúng que thử vào nước để quan sát màu sắc thay đổi. Sự đổi màu của que thử là tín hiệu trực quan, giúp nhận biết nhanh khả năng mẫu nước chứa độc tố mà không cần hệ thống phòng thí nghiệm phức tạp. Nhờ quy trình này, kết quả có thể xuất hiện sau chưa đến 10 phút, trong khi chi phí kiểm tra được mô tả là không đáng kể. Ưu điểm tốc độ đặc biệt quan trọng với thủy sản có vỏ, vì doanh nghiệp cần đưa ra quyết định nhanh trước khi sản phẩm tiếp tục được vận chuyển. Hệ thống mới cũng mở ra khả năng kiểm tra độc tố trên tất cả sản phẩm thủy sản có vỏ ngay từ nguồn cung cấp trên tàu khai thác. Việc kiểm tra sớm giúp doanh nghiệp phát hiện sản phẩm không an toàn trước khi chúng đi vào chuỗi cung cấp thực phẩm như quy trình hiện nay. Cách tiếp cận tại nguồn có thể tạo thêm một lớp kiểm soát trong hoạt động khai thác, thu mua và chế biến thủy sản có vỏ. Theo VASEP, trường đại học Belfast đã ký hợp đồng với Neogen Europe, một công ty tại Anh, để thương mại hóa công nghệ kiểm nghiệm mới. Quá trình thương mại hóa cho thấy phương pháp này đang được chuyển từ kết quả nghiên cứu sang hướng ứng dụng thực tế trong ngành thủy sản. Công nghệ cũng nhận được khoản tài trợ 500.000 USD từ FDA để tiếp tục phát triển, hoàn thiện khả năng kiểm tra các độc tố nguy hiểm. Nghiên cứu thuộc chương trình Biocop do Liên minh châu Âu (EU) tài trợ, với sự tham gia của 32 đối tác đến từ nhiều nơi trên thế giới. Kết quả hiện tại là thành quả của sáu năm nghiên cứu, phản ánh quá trình phát triển dài hạn thay vì một thử nghiệm diễn ra trong thời gian ngắn. Nếu được triển khai rộng rãi, phương pháp cảm biến sinh học có thể giúp doanh nghiệp kiểm soát an toàn thủy sản nhanh hơn, tiết kiệm hơn và chủ động hơn.