Quả cầu bay hỗ trợ công tác cứu nạn

Trong những tòa nhà bị động đất làm suy yếu, việc đưa con người vào tìm kiếm nạn nhân luôn tiềm ẩn nguy hiểm, vì các mảng tường, cầu thang và trần nhà có thể sụp đổ bất cứ lúc nào. Từ nhu cầu đó, các nhà nghiên cứu Nhật Bản đã phát triển một quả cầu bay, được xem như “vật thể bay của tương lai”, nhằm hỗ trợ hoạt động tìm kiếm cứu nạn trong những khu vực con người khó tiếp cận. Thiết bị đặc biệt này có thể bay lượn bên trong các công trình hư hỏng, tiếp cận những ngóc ngách chật hẹp và cung cấp thêm phương án khảo sát hiện trường cho lực lượng cứu hộ. Nhà phát minh Fumiyuki Sato, chuyên gia thuộc Viện Nghiên cứu và Phát triển Công nghệ của Bộ Quốc phòng Nhật Bản, đã trực tiếp trình diễn khả năng điều khiển quả cầu bay trong các cuộc thử nghiệm. Với kích cỡ tương đương một quả bóng rổ, thiết bị được điều khiển từ xa bằng sóng vô tuyến, cho phép người vận hành đưa nó đến những nơi nguy hiểm hoặc con người không thể bước vào. Cách thiết kế này hướng tới việc giảm rủi ro cho nhân viên cứu hộ, đồng thời giúp họ quan sát địa hình trước khi triển khai các bước tiếp theo. Hình cầu tạo cho thiết bị khả năng đáp xuống nhiều vị trí khác nhau, thay vì chỉ phải hạ cánh trên một mặt phẳng tương đối bằng phẳng như nhiều phương tiện bay thông thường. Theo ông Sato, sau khi chạm đất, quả cầu còn có thể lăn qua lăn lại trên mặt sàn, tiếp tục di chuyển trong những khu vực không thuận lợi cho việc bay. Đặc điểm vừa bay vừa lăn giúp thiết bị linh hoạt hơn khi gặp trần thấp, cầu thang, vật cản hoặc những khoảng không bị chia cắt trong các tòa nhà đổ nát. Vật liệu chế tạo quả cầu gồm sợi các-bon siêu nhẹ kết hợp với chất styrene, nhờ đó toàn bộ thiết bị chỉ nặng khoảng 340g. Trọng lượng thấp giúp quả cầu dễ dàng tăng tốc, giảm tải cho hệ thống đẩy và hạn chế mức độ hư hỏng nếu va chạm với tường, sàn hoặc những vật cản trong quá trình hoạt động. Kích thước gọn cùng lớp vỏ nhẹ cũng cho phép thiết bị được mang theo nhanh chóng đến khu vực xảy ra thảm họa, nơi thời gian phản ứng thường có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Theo thông tin từ nhóm nghiên cứu, quả cầu có thể bay liên tục trong khoảng 8 phút, với vận tốc tối đa lên tới 60 km/h. Khoảng thời gian này không dài, nhưng đủ để thiết bị nhanh chóng kiểm tra một số khu vực, luồn qua các lối đi hoặc tiếp cận vị trí mà đội cứu hộ chưa thể vào ngay. Tốc độ tối đa 60 km/h còn giúp quả cầu rút ngắn thời gian di chuyển, nhất là khi cần khảo sát nhiều điểm trong một công trình bị hư hại. Một điểm đáng chú ý nằm ở cách thiết bị xử lý tình huống hết năng lượng giữa chừng, khi bộ pin lithium không còn đủ điện để duy trì chuyến bay. Thay vì rơi tự do từ trên cao, quả cầu sẽ chuyển sang trạng thái lăn dưới mặt đất cho đến khi dừng hẳn, qua đó hạn chế tối đa nguy cơ hư hỏng. Cơ chế này đồng thời giảm khả năng thiết bị rơi mạnh vào người, vật dụng hoặc kết cấu còn chưa ổn định trong tòa nhà. Các cuộc thử nghiệm cho thấy nguyên mẫu có thể bay vụt lên không trung, lướt nhẹ qua những ngóc ngách và di chuyển dọc theo các cầu thang. Những màn trình diễn đó cho thấy quả cầu không chỉ hoạt động trong không gian mở, mà còn được thiết kế cho môi trường phức tạp với nhiều tầng, góc khuất và chướng ngại. Trong công tác cứu nạn, khả năng vượt qua cầu thang và các khoảng hẹp có thể giúp lực lượng chức năng kiểm tra hiện trường trước khi cử con người tiến sâu hơn. Chi phí chế tạo mỗi quả cầu bay vào khoảng 110.000 yen, tương đương khoảng 28 triệu đồng, trong khi phần lớn linh kiện được mua từ các cửa hàng điện tử. Mức giá này phản ánh một sản phẩm nguyên mẫu được xây dựng bằng những bộ phận tương đối dễ tìm, thay vì dựa hoàn toàn vào linh kiện chuyên dụng đắt tiền. Dù còn cần được tiếp tục đánh giá trong nhiều điều kiện thực tế, quả cầu bay của Nhật Bản đã mở ra một hướng tiếp cận nhỏ gọn cho nhiệm vụ tìm kiếm cứu nạn trong các công trình nguy hiểm.