Những hình ảnh gián bò lổm ngổm trên sàn bếp, mạng nhện bám đầy tường hay rau củ hỏng thối rữa tưởng chừng thuộc về một nhà hàng đang làm ăn thua lỗ. Có điều, những hình ảnh gây sốc này lại xuất phát từ một câu lạc bộ tư nhân ở Mumbai, thủ phủ tài chính của Ấn Độ.
Quan chức Ấn Độ thành 'ngôi sao mạng' nhờ càn quét thực phẩm bẩn
Gián bò lổm ngổm, thức ăn không được che đậy, nhân viên bếp vệ sinh kém... là hàng loạt sai phạm tại xưởng chế biến thức ăn của Tổng công ty Cung ứng Thực phẩm và Du lịch Đường sắt Ấn Độ và chuỗi nhà hàng thuần chay ISKCON ở Mumbai hồi đầu tháng 9. Video: India Today
Chúng nằm trong số hàng chục hình ảnh và video gây bão mạng xã hội Ấn Độ từ tháng 5, sau khi Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm (FDA) bang Maharashtra bắt đầu đợt kiểm tra quy mô lớn tại các nhà hàng, quán cà phê và cơ sở kinh doanh thực phẩm trên toàn bang.
Trọng tâm của chiến dịch trấn áp này là ông Tukaram Mundhe, 51 tuổi, công chức thuộc Ngạch Hành chính Ấn Độ (IAS) với hơn hai thập kỷ kinh nghiệm, hiện là tân Cục trưởng An toàn Thực phẩm bang Maharashtra.
Kể từ khi tiếp quản vị trí này vào tháng 5, ông đã phát động một chiến dịch trấn áp vi phạm vệ sinh an toàn thực phẩm trước thực trạng đáng ngại về an toàn thực phẩm tại Ấn Độ.
Số liệu trình lên quốc hội vào tháng 7 cho thấy trong số 223.808 mẫu thực phẩm được kiểm nghiệm trên khắp Ấn Độ giai đoạn 2025 - 2026, gần 1/5 mẫu bị phát hiện là "không đạt chuẩn", tức không an toàn, kém chất lượng hoặc sai nhãn mác.
"Những hành động này được thực hiện vì lợi ích sức khỏe cộng đồng. Chúng tôi sẽ tiếp tục áp dụng chúng đối với các vi phạm", ông Mundhe nói.
Cục trưởng An toàn Thực phẩm bang Maharashtra Tukaram Mundhe. Ảnh: BBC
Để thực thi cam kết, ông Mundhe đã triển khai hàng loạt biện pháp cứng rắn. Cơ quan của ông đã tiến hành hơn 4.000 đợt kiểm tra, đình chỉ khoảng 300 giấy phép và phát hơn 1.000 thông báo yêu cầu khắc phục. Họ đình chỉ giấy phép của các kho giao hàng nhanh, gửi thông báo tới các ngôi sao Bollywood cảnh báo sản phẩm mà họ đang quảng cáo nằm trong nhóm bị hạn chế, đồng thời ra mắt cổng thông tin tiếp nhận khiếu nại, nơi thu hút hơn 16.000 phản ánh chỉ sau ba tháng.
Bên cạnh đó, ông thực thi lệnh cấm dùng báo cũ gói thực phẩm, cấm phẩm màu tổng hợp, cấm phô mai giả và thắt chặt quản lý an toàn thực phẩm quanh các khu vực trường học.
Chiến dịch không chỉ dừng lại ở mặt quản lý mà còn biến ông Mundhe thành một hiện tượng mạng xã hội với hơn 3,8 triệu người theo dõi trên Instagram. Các video kiểm tra và họp báo của ông lan truyền mạnh mẽ.
"Vấn đề vệ sinh từ trước đến nay vẫn luôn là mối lo ngại ở đây. Điều ông Mundhe làm khác biệt là công khai minh bạch nó", Pawan Agarwal, cựu lãnh đạo cơ quan quản lý thực phẩm Ấn Độ, nhận định.
Dù được người tiêu dùng hoan nghênh, phong cách làm việc của ông lại vấp phải phản ứng gay gắt từ giới kinh doanh và cơ quan tư pháp. Các hiệp hội nhà hàng cáo buộc ông bỏ qua thủ tục pháp lý.
"Tất nhiên là phải tuân thủ quy định, nhưng các phương pháp tiếp cận hà khắc như công khai bêu xấu, đình chỉ giấy phép ngay lập tức đối với các lỗi thủ tục nhỏ hoặc các lỗi có thể khắc phục, cũng như xử lý các sơ suất hành chính bằng các hình phạt nặng nề sẽ tạo ra sự hoảng loạn thay vì cải cách", Niranjan Laxman Shetty, Chủ tịch Ủy ban Pháp lý của Hiệp hội Khách sạn và Nhà hàng Ấn Độ, nói.
Các hành động này cũng đối mặt với thách thức pháp lý khi tòa án cho rằng ông "lạm quyền, hà khắc". Vào tháng 8, Tòa án Cấp cao Bombay yêu cầu cơ quan của ông Mundhe bồi thường 500.000 rupee (5.291 USD) cho một cửa hàng bánh kẹo bị đình chỉ vô lý.
Ngay ngày hôm sau, đội ngũ của ông Mundhe đã tiến hành kiểm tra và xử phạt hàng loạt vi phạm tại nhà ăn thuộc Tòa án Cấp cao Bombay.
Nhãn dán mới bị dán đè lên nhãn gốc trong cuộc đột kích của FDA bang Maharashtra tại một kho hàng ở Turbhe, Ấn Độ, ngày 25/8. Ảnh: Reuters
Trước những ý kiến tiêu cực, ông Mundhe khẳng định các hành động của mình đều tuân thủ pháp luật và nhằm mục đích bảo vệ cộng đồng.
"Nếu các cơ sở và người kinh doanh thực phẩm tuân thủ các quy định hiện hành, tôi đã không cần phải thực hiện những hành động đó", ông nói.
"Chúng tôi ở đây không phải để đóng cửa hay đình chỉ mọi đơn vị được cấp phép. Chúng tôi ở đây để đảm bảo thực phẩm an toàn, không kém chất lượng, không sai nhãn mác và tốt cho sức khỏe người tiêu dùng", ông nói tại một sự kiện tuần trước.
Tác động từ chiến dịch của ông Mundhe đang lan tỏa rõ rệt đến từng góc phố. Yuvraj Yadav, người bán bánh mì kẹp ở vùng ngoại ô Mumbai, cho biết anh đã chuyển giấy gói từ báo cũ sang dùng giấy thấm dầu.
"Chúng tôi đã bắt đầu việc này vài tháng trước sau khi báo chí không còn được phép dùng để gói thực phẩm vì có hại cho sức khỏe", anh nói.
Món masala dosa - một loại bánh crepe lên men phổ biến làm món ăn sáng của người Ấn Độ được chế biến tại quầy hàng rong ở Hyderabad. Ảnh: AFP
Hồng Hạnh (Theo BBC)