Vĩnh Long, một trong những tỉnh sở hữu nhiều chùa Khmer nhất nhì miền Tây, đang trở thành điểm đến hấp dẫn cho du khách muốn khám phá kiến trúc Phật giáo Nam tông độc đáo và không gian xanh mát. Đặc biệt, tại các phường Trà Vinh và Nguyệt Hóa, du khách dễ dàng bắt gặp những ngôi chùa cổ kính, được bao bọc bởi hàng trăm, thậm chí hàng nghìn cây xanh cổ thụ.
Nằm cạnh di tích ao Bà Om (phường Nguyệt Hóa), chùa Âng là một trong những ngôi chùa cổ nhất với lịch sử hơn 1.000 năm. Dù đã trải qua nhiều lần trùng tu, chùa vẫn giữ nguyên vẹn nét văn hóa Khmer đặc trưng. Năm 1994, chùa Âng vinh dự được công nhận là di tích lịch sử cấp quốc gia.
Với kiến trúc độc đáo, chùa Âng không chỉ là điểm du lịch tâm linh mà còn là địa điểm "check-in" lý tưởng cho giới trẻ yêu thích khám phá văn hóa dân tộc. Hồng Khôi (17 tuổi, TPHCM) chia sẻ cảm giác thú vị khi lần đầu tiên cùng chị gái mặc trang phục truyền thống Khmer tại đây.
Cách chùa Âng hơn 2km, chùa Chamka với gần 400 năm lịch sử, lần trùng tu gần nhất vào năm 2012, mang một vẻ đẹp cổ kính không kém cạnh.
Dù nằm hơi xa trung tâm và vắng khách hơn chùa Âng, Chamka vẫn gây ấn tượng bởi diện tích rộng lớn và kiến trúc độc đáo.
Từ cổng chính, sa-la, chánh điện đến các tháp đều được bố trí hài hòa, tạo nên một tổng thể kiến trúc chặt chẽ.
Tỳ kheo Thạch Răng Sây, một nhà sư đã tu hành 12 năm tại chùa Chamka, cho biết ngoài các công trình chính, chùa còn có gian nhà dành để dạy chữ Khmer miễn phí cho trẻ em trong vùng, do các nhà sư trực tiếp giảng dạy.
Cách chùa Chamka hơn 2km là chùa Phướng, hay còn gọi là Wat Khươne hoặc Wat Chambork-meas, một trong những ngôi chùa Phật giáo Nam tông Khmer lâu đời nhất tại Vĩnh Long.
Được xây dựng vào năm 1348 với diện tích gần 6ha, chùa Phướng là trung tâm sinh hoạt tôn giáo của bà con Khmer và điểm tham quan, chiêm bái của du khách thập phương.
Các biểu tượng như tiên nữ, voi, rắn thần Naga được chạm khắc công phu, tỉ mỉ, thể hiện rõ nét tín ngưỡng Phật giáo Nam tông.
Tại ấp 4, xã Châu Thành, chùa Kompông Chrây, hay còn gọi là chùa Hang, không chỉ nổi tiếng với kiến trúc Khmer cổ kính và lịch sử lâu đời mà còn là nơi trú ngụ của hàng nghìn cá thể chim cò tự nhiên, bao gồm nhiều loài quý hiếm.
Điểm đặc biệt của chùa Hang là phần cổng hình mái vòm độc đáo, gồm 2 hang nhỏ và 1 hang lớn ở giữa, tạo nên sự khác biệt so với các ngôi chùa Khmer khác trong tỉnh. Chính vì hình dạng này mà người dân quen gọi là chùa Hang.
Theo ban quản trị chùa, chùa được xây dựng vào năm 1637. Sau một thời gian vắng bóng do chiến tranh, đàn chim trời đã quay trở lại từ những năm 1990, với số lượng tăng lên đáng kể, có thời điểm ước tính lên đến hàng chục nghìn con. Tháng 5/2025, chùa Hang đã được công nhận là di tích lịch sử cấp tỉnh.
Với khuôn viên rộng khoảng 7ha, chùa Hang tựa như một khu rừng nguyên sinh thu nhỏ, với đa dạng các loài thực vật đặc hữu như sao, dầu, tre, trúc, tạo nên môi trường sống lý tưởng cho các loài chim, góp phần bảo tồn đa dạng sinh học.