Nhận diện các động lực tăng trưởng mới
Các chuyên gia kinh tế, nhà khoa học cho rằng, sau sáp nhập, Quảng Ngãi có 5 động lực tăng trưởng mới: công nghiệp công nghệ cao và công nghiệp chế biến sâu; năng lượng và công nghiệp năng lượng; kinh tế biển và logistics; kinh tế số và đổi mới sáng tạo; du lịch và dịch vụ chất lượng cao.
Đối với động lực tăng trưởng là công nghiệp công nghệ cao và công nghiệp chế biến sâu, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Vũ Tuấn Hưng, Viện trưởng Viện Khoa học xã hội vùng Nam Bộ cho rằng, trên nền tảng công nghiệp truyền thống đã hình thành tại Khu kinh tế Dung Quất, tỉnh cần xây dựng theo hướng nâng cấp chuỗi giá trị công nghiệp, dịch chuyển từ công nghiệp gia công-chế tạo cơ bản sang công nghiệp công nghệ cao và công nghiệp chế biến sâu; hình thành hệ sinh thái công nghiệp hỗ trợ, công nghiệp chế biến sâu các sản phẩm thép, hóa chất, sản phẩm sau lọc dầu, vật liệu mới và linh kiện công nghiệp. Đây là hướng đi giúp tăng tỷ trọng giá trị gia tăng trong cơ cấu công nghiệp, giảm rủi ro do tập trung vào một vài sản phẩm trung gian.
Cùng với đó, chủ động thu hút các dự án công nghệ cao gắn với chuyển đổi xanh, đẩy mạnh công nghiệp chế biến sâu, nhất là sâm Ngọc Linh thành các sản phẩm có thương hiệu, có hàm lượng giá trị gia tăng cao và có khả năng tham gia chuỗi xuất khẩu quốc tế.
Về năng lượng và công nghiệp năng lượng, động lực tăng trưởng có tiềm năng lớn nhất của Quảng Ngãi đã được Thủ tướng Chính phủ định hướng phát triển Trung tâm lọc hóa dầu và năng lượng quốc gia tại Khu kinh tế Dung Quất, với mô hình đa ngành, bền vững, tích hợp lọc dầu, khí, LNG, điện, năng lượng tái tạo và công nghiệp giảm phát thải carbon. Nền tảng cho định hướng này là Nhà máy lọc dầu Dung Quất cùng các dự án: điện khí LNG, kho cảng LNG, điện mặt mở ra cơ hội hình thành một "tổ hợp năng lượng" có quy mô khu vực.
“Việc phát triển công nghiệp năng lượng không chỉ phục vụ tăng trưởng kinh tế địa phương, mà còn giúp Quảng Ngãi trở thành một mắt xích then chốt trong cấu trúc an ninh năng lượng quốc gia, đặc biệt khi vùng duyên hải miền trung đã được Nghị quyết 26-NQ/TW của Bộ Chính trị định vị là khu vực phát triển mạnh về kinh tế biển, công nghiệp năng lượng và logistics”, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Vũ Tuấn Hưng nhấn mạnh.
Đối với kinh tế biển và logistics, Quảng Ngãi sở hữu hơn 130 km bờ biển, cảng nước sâu Dung Quất có khả năng tiếp nhận tàu 100.000 DWT, đặc khu Lý Sơn cùng hệ thống cửa biển dày đặc, kinh tế biển và logistics là một động lực tăng trưởng có tính cấu trúc đối với Quảng Ngãi. Trục động lực này bao gồm bốn lớp: phát triển cảng biển nước sâu Dung Quất và các cảng vệ tinh thành cụm cảng có khả năng phục vụ không chỉ công nghiệp nội tỉnh mà cả Tây Nguyên, hành lang kinh tế đông-tây và một phần nam Lào, đông bắc Campuchia; phát triển dịch vụ logistics liên vùng; kinh tế hàng hải và vận tải biển và kinh tế nuôi biển công nghệ cao, gắn với các vùng nuôi cá biển, nuôi rong tảo, dược liệu biển, kết hợp khai thác bền vững và bảo tồn đa dạng sinh học.
Về kinh tế số và đổi mới sáng tạo, Quảng Ngãi cần nhận diện như một trục động lực xuyên suốt, không chỉ giới hạn ở lĩnh vực công nghệ thông tin mà còn lan tỏa vào công nghiệp, năng lượng, nông nghiệp, dịch vụ và quản trị công. Lợi thế của việc đẩy mạnh kinh tế số của tỉnh nằm ở chỗ chi phí biên để nâng cấp năng suất các ngành công nghiệp-dịch vụ hiện hữu thông qua công nghệ số là tương đối thấp so với chi phí đầu tư mới. Việc kết hợp nâng cấp số hóa với các động lực tăng trưởng truyền thống, nhất là công nghiệp, năng lượng, logistics và du lịch có thể tạo ra hiệu ứng nhân đối với GRDP và năng suất lao động, giúp tỉnh dần thoát khỏi mô hình tăng trưởng phụ thuộc vào một số dự án công nghiệp lớn.
Về động lực du lịch và dịch vụ chất lượng cao, Quảng Ngãi sở hữu một bộ sản phẩm du lịch có tính bổ sung rất cao: du lịch biển-đảo; du lịch văn hóa-lịch sử; du lịch nghỉ dưỡng-sinh thái Tây Nguyên; du lịch cộng đồng-nông nghiệp công nghệ cao.
Bên cạnh du lịch, các dịch vụ chất lượng cao cần được phát triển đồng bộ để vừa phục vụ cư dân tại chỗ, vừa phục vụ chuyên gia, lao động kỹ thuật cao của các dự án công nghiệp-năng lượng lớn. Đây là tiền đề để Quảng Ngãi không chỉ là “trung tâm sản xuất”, mà còn từng bước trở thành “trung tâm dịch vụ” của tiểu vùng miền trung-Tây Nguyên.
“5 động lực tăng trưởng trên không tồn tại riêng rẽ mà có mối quan hệ tương hỗ rõ rệt. Vấn đề đặt ra là cần có hệ thống giải pháp đủ mạnh để khơi thông từng động lực và kết nối thành một mô hình phát triển nhất quán”, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Vũ Tuấn Hưng chia sẻ.
Giải pháp khơi thông động lực tăng trưởng
Theo các chuyên gia, nhà khoa học, để khơi thông các động lực tăng trưởng mới, Quảng Ngãi cần triển khai đồng bộ một hệ thống giải pháp, gồm: đổi mới mạnh mẽ tư duy phát triển và hoàn thiện thể chế, nhất là cơ chế đặc thù cho Khu kinh tế Dung Quất và Trung tâm lọc hóa dầu-năng lượng quốc gia; phát triển hạ tầng chiến lược đồng bộ-giao thông, năng lượng, hạ tầng số gắn với an ninh năng lượng và chuyển đổi xanh; đẩy mạnh phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số theo tinh thần Nghị quyết 57-NQ/TW; tăng cường liên kết vùng đông-tây, liên kết miền trung-Tây Nguyên và hội nhập quốc tế; phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và cải thiện mạnh mẽ môi trường đầu tư, kinh doanh.
Trong đó, giải pháp gốc rễ là Quảng Ngãi cần chuyển dứt khoát từ tư duy phát triển theo chiều rộng sang tư duy phát triển theo chiều sâu; từ tư duy quản lý theo địa giới hành chính sang tư duy quản trị theo chuỗi giá trị và hành lang phát triển, coi địa bàn mới sau sáp nhập như một hệ thống tích hợp đông-tây, biển- đại ngàn, công nghiệp-nông nghiệp-du lịch-dịch vụ.
Đồng thời, chủ động đổi mới mô hình tăng trưởng theo hướng dựa nhiều hơn vào năng suất, công nghệ và chất lượng nguồn nhân lực, từng bước giảm sự phụ thuộc vào một vài siêu dự án công nghiệp; tăng cường xúc tiến đầu tư chiến lược, có chọn lọc, hướng tới các tập đoàn công nghệ, năng lượng, logistics, du lịch hàng đầu thế giới; chú trọng phát triển khu vực doanh nghiệp tư nhân, nhất là các doanh nghiệp đổi mới sáng tạo, khởi nghiệp công nghệ và doanh nghiệp địa phương có tiềm năng vươn ra thị trường quốc tế.
Giải quyết tốt bài toán khơi thông động lực tăng trưởng mới không chỉ giúp Quảng Ngãi bứt phá vươn lên, trở thành tỉnh phát triển khá mà còn là một cực tăng trưởng quan trọng ở khu vực miền trung-Tây Nguyên những năm tới.
HIỂN CỪ