Quên ăn vì "hệ thống tiết kiệm thông minh"

Nguyễn Thành Phương vừa đi thực tập tốt nghiệp, vừa miệt mài nghiên cứu một hệ thống giúp đèn đường sử dụng điện tiết kiệm hơn bằng các cảm biến thông minh. Dáng người nhỏ nhắn, khuôn mặt cương nghị, chàng trai quê Nha Trang đã ấp ủ ý tưởng này từ năm thứ nhất đại học, sau một lần chứng kiến đèn đường sáng suốt đêm. Khi ấy, Phương xót xa vì nguồn điện bị lãng phí, nhưng chỉ thật sự bắt tay viết đề cương sau khi đọc thông tin về cuộc thi Ý tưởng xanh trên báo. Sinh ra và lớn lên tại Nha Trang, Khánh Hòa, Phương thi đỗ vào lớp kỹ sư tài năng Việt - Pháp của ĐH Bách khoa TP HCM. Thời điểm phát triển đề án cũng là lúc cậu bận rộn nhất với kỳ thực tập tốt nghiệp, khiến việc cân bằng học tập, nghiên cứu và chế tạo trở thành thử thách lớn. Tuy vậy, Phương vẫn quyết tâm theo đuổi mục tiêu, bởi cậu muốn biến một băn khoăn rất đời thường thành giải pháp có ích cho cộng đồng. Để làm mô hình, Phương lặn lội tìm mua thiết bị điện tử cũ, chuẩn bị phụ kiện làm bối cảnh rồi tranh thủ từng khoảng thời gian rảnh để lắp ghép, thử nghiệm. Những ngày đầu, do còn lóng ngóng và thiếu kinh nghiệm, cậu thử nhiều phương án nhưng mô hình vẫn không thể hoạt động như mong muốn. Thất bại liên tiếp không khiến Phương bỏ cuộc, cậu tiếp tục mày mò, đồng thời hỏi thêm bạn bè và thầy cô để tìm cách khắc phục. Sau gần ba tháng, mô hình cuối cùng vận hành tốt với tổng kinh phí chỉ hơn một triệu đồng, một con số khá khiêm tốn so với mục tiêu công nghệ. Phương đặt tên sản phẩm là “Hệ thống quản lý tiết kiệm thông minh”, dựa trên cơ chế điều chỉnh độ sáng theo thời gian và tình hình người qua lại. Ý tưởng cốt lõi khá đơn giản, nhưng cách kết hợp lịch hoạt động với cảm biến giúp hệ thống tránh chiếu sáng lãng phí trong những giờ ít người sử dụng. Từ 18h đến 22h, toàn bộ hệ thống đèn tự động bật để bảo đảm ánh sáng cho người đi đường qua lại vào buổi tối. Trong khoảng 22h đến 23h30, hệ thống chuyển sang chế độ 2, trong đó một bóng tắt và một bóng sáng xen kẽ nhằm giảm lượng điện tiêu thụ. Từ 23h30 đến 1h sáng, chế độ 3 được kích hoạt, hai bóng tắt và một bóng sáng xen kẽ, phù hợp thời điểm đường phố thưa người hơn. Từ 1h sáng trở đi, hệ thống chuyển sang chế độ 4, tắt toàn bộ đèn và chỉ duy trì cảm biến âm thanh để phát hiện người đi qua. Khi có tín hiệu phù hợp, đèn sẽ tự động bật sáng, giúp người đi đường vẫn được hỗ trợ mà không cần thắp sáng liên tục cả đêm. Mô hình còn nổi bật nhờ bộ cảm ứng ánh sáng, âm thanh và nhiệt độ, cho phép quản lý linh hoạt nhiều thiết bị ngoài trời. Cảm biến ánh sáng giúp hệ thống tự tắt đèn khi trời sáng, tự bật đèn khi trời tối, tạo thành chức năng chính phục vụ chiếu sáng ngoài trời. Chức năng phụ nằm ở việc kiểm tra nhiệt độ trong nhà, từ đó hỗ trợ điều chỉnh phù hợp khi sử dụng máy điều hòa. Trong ngày hội Ý tưởng xanh, khi nhiều thí sinh có người thân và bạn bè đến cổ vũ, Phương chỉ rủ thêm một người bạn cùng mang mô hình và trang trí gian hàng. Trước ban giám khảo, Phương trình bày điềm đạm, chững chạc và trả lời tốt các câu hỏi về tính bền vững, lợi ích cộng đồng cùng khả năng triển khai thực tế. Nhận giải nhì, tiền thưởng và sự hỗ trợ từ Toyota, cậu dự định nâng cấp mô hình để đưa hệ thống vào ứng dụng thực tế. Với Phương, những ngày quên ăn quên ngủ không chỉ tạo nên một mô hình hơn một triệu đồng, mà còn mở ra niềm tin rằng điện năng có thể được tiết kiệm tối đa bằng giải pháp phù hợp.