Hình ảnh mờ của Tổng thống Mỹ Donald Trump, phía xa là tòa nhà Quốc hội Mỹ, ngày 2-11 - Ảnh: REUTERS
Theo Hiến pháp Mỹ, Quốc hội khóa mới dự kiến nhóm họp vào lúc 12h trưa 3-1-2027, trừ khi cơ quan lập pháp này thông qua đạo luật ấn định một mốc thời gian khác.
Tại Hạ viện, các nghị sĩ mới đắc cử và tái đắc cử sẽ thực hiện nghi thức tuyên thệ sau khi cơ quan này bầu ra tân Chủ tịch.
Thủ tục tuyên thệ
Hạ viện Mỹ luôn tuân theo một quy trình đã được thiết lập chặt chẽ khi một khóa Quốc hội mới bắt đầu.
Theo trang web Quốc hội Mỹ (congress.gov), các thủ tục mở màn bao gồm: Thư ký Hạ viện tuyên bố khai mạc, cầu nguyện, đọc Lời tuyên thệ trung thành và điểm danh.
Hạ viện sau đó sẽ tiến hành bầu vị trí Chủ tịch. Vị trí này sẽ tuyên thệ nhậm chức trước, sau đó mới chủ trì lễ tuyên thệ cho các nghị sĩ mới đắc cử và tái đắc cử.
Lãnh đạo phe thiểu số Dân chủ tại Hạ viện Hakeem Jeffries được đánh giá là có cơ hội lớn trở thành tân Chủ tịch sau khi đảng của ông giành quyền kiểm soát Hạ viện trong cuộc bầu cử ngày 3-11. Nếu đắc cử, ông sẽ đi vào lịch sử với tư cách là Chủ tịch Hạ viện người da màu đầu tiên của Mỹ.
Các nhà lập pháp cũng sẽ thông qua các quy tắc điều hành Hạ viện và bắt đầu tiến trình tổ chức các ủy ban.
Do các thành viên Hạ viện phục vụ nhiệm kỳ hai năm, cơ quan này bắt buộc phải lặp lại toàn bộ quy trình trên vào đầu mỗi khóa Quốc hội. Việc phân bổ nhân sự cho các ủy ban có thể kéo dài trong vài tuần sau ngày khai mạc.
Hiện tại chưa có số liệu chính xác về việc Đảng Dân chủ sẽ có bao nhiêu ghế và Đảng Cộng hòa bao nhiêu ghế, do quá trình kiểm phiếu vẫn còn diễn ra ở một số địa phương.
Tính tới 16h30 ngày 6-11 (giờ Việt Nam), Đảng Dân chủ hiện nắm chắc ít nhất 54 ghế tại Thượng viện, so với 44 ghế của Đảng Cộng hòa. Tại Hạ viện, thế đa số của Đảng Dân chủ đã là 253/435 ghế, chiến thắng lớn nhất của đảng này trong gần hai thập niên qua, theo báo New York Times.
Lãnh đạo phe thiểu số Dân chủ tại Hạ viện Hakeem Jeffries (giữa) - Ảnh: REUTERS
Cam kết 100 giờ đầu tiên của Dân chủ
Theo Đài NPR, hơn một năm qua, Đảng Dân chủ đã liên tục truyền đi một thông điệp xuyên suốt là nếu giành được quyền kiểm soát Quốc hội, họ sẽ hành động để giảm chi phí sinh hoạt cũng như bài trừ tham nhũng.
Giờ đây, trọng trách của phe Dân chủ là phải đoàn kết một nhóm nghị sĩ vốn đôi khi còn chia rẽ, xoay quanh một chiến lược hành động nhằm thực hiện lời hứa trọng tâm trong chiến dịch tranh cử.
Đảng Dân chủ tuyên bố trong 100 giờ đầu tiên, họ muốn khôi phục các khoản trợ cấp bảo hiểm y tế mở rộng thuộc Đạo luật Chăm sóc sức khỏe giá cả phải chăng (ACA). Đồng thời họ sẽ đảo ngược các khoản cắt giảm ngân sách Medicaid mà Đảng Cộng hòa đã thông qua hồi năm ngoái, vốn nằm trong "Đạo luật To lớn và Tuyệt đẹp" sắp có hiệu lực.
Họ cũng muốn khẳng định lại thẩm quyền của Quốc hội đối với vấn đề thuế quan và nỗ lực chấm dứt cuộc chiến tại Iran bằng cách đưa ra các cuộc bỏ phiếu mới về các nghị quyết quyền lực chiến tranh. Đây là những ưu tiên mà Đảng Dân chủ đã đạt được sự đồng thuận gần như tuyệt đối.
Theo Đài CBS News, các thành viên Đảng Dân chủ tại Hạ viện đang lên kế hoạch cho hàng loạt cuộc điều tra quyết liệt ngay khi họ nắm được quyền phát trát đòi hầu tòa vào tháng 1 tới.
Mục tiêu dự kiến bao gồm các hoạt động kinh doanh của ông Trump và gia đình, chính sách thực thi pháp luật về nhập cư của chính quyền, vụ bê bối hồ sơ ‘tỉ phú ấu dâm’ Jeffrey Epstein, các lệnh ân xá của ông Trump, cũng như các dự án xây dựng trên khắp thủ đô.
Chiến dịch điều tra quy mô lớn này gần như chắc chắn sẽ dẫn đến sự đụng độ với chính quyền về các yêu cầu giám sát của Quốc hội, thậm chí có thể phải giải quyết tại tòa án.
Đảng Dân chủ, lực lượng cũng sẽ nắm quyền kiểm soát chi tiêu liên bang, có thể đóng băng ngân sách dành cho các ưu tiên của chính quyền ông Trump, nhằm gây áp lực buộc các quan chức phải ra điều trần hoặc tuân thủ các yêu cầu khác.
Một vấn đề khác được đặt ra là liệu Đảng Dân chủ có tìm cách luận tội ông Trump hay không.
Ông Jeffries vẫn giữ lập trường rằng họ "chưa loại trừ bất cứ điều gì", cũng như "chưa ấn định điều gì". Mặc dù ông Trump từng cảnh báo rằng ông lường trước việc phe Dân chủ sẽ tìm cách luận tội mình, song trên thực tế rất ít người tỏ ra mặn mà với quy trình này.
Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ quyết giữ ghế giữa sức ép bị luận tội tại Quốc hộiBộ trưởng Chiến tranh (Bộ Quốc phòng) Mỹ Pete Hegseth tuyên bố sẽ chống lại nỗ lực luận tội tại Quốc hội, giữa lúc vấp phải chỉ trích về cuộc chiến Iran và cách điều hành Lầu Năm Góc.