Trao đổi với báo chí, KTS Hồ Thiệu Trị, đại diện đơn vị tư vấn quy hoạch hồ Hoàn Kiếm và phụ cận cho rằng, việc bảo tồn các giá trị lịch sử, kiến trúc phải được đặt song hành với việc tổ chức các không gian mới, tạo nên tổng thể hài hòa, để hồ Hoàn Kiếm thực sự trở thành “trái tim” của Thủ đô - nơi hội tụ các giá trị lịch sử, văn hóa và nghệ thuật.
KTS Hồ Thiệu Trị nhắc đến biểu tượng Khải Hoàn Môn tại khu vực Quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục được dư luận quan tâm. Vị KTS khẳng định: Khải Hoàn Môn phải là công trình đánh dấu một giai đoạn phát triển mới của Việt Nam trong sự phát triển và bước vào một kỷ nguyên mới. Công trình này sẽ là điểm nhấn trên trục Nam - Bắc. Theo ông, một số công trình như trụ sở UBND thành phố cũng sẽ được xây dựng mới...
KTS Hồ Thiệu Trị, đại diện đơn vị tư vấn quy hoạch hồ Hoàn Kiếm và phụ cận.
“Vấn đề chúng ta thường đặt ra là sự đối nghịch, hay tương phản, giữa công trình hiện đại với những công trình được xây dựng từ trước, hay nói đơn giản hơn là giữa công trình mới và công trình cổ”, KTS Trị đặt vấn đề.
Ông cho rằng đây không phải điều đáng ngại. Mỗi công trình phản ánh một giai đoạn phát triển riêng. Điều quan trọng là phải tìm được hình thức kiến trúc phù hợp để kết hợp, kể cả trong sự tương phản hay khác biệt với công trình cổ. Theo ông, chính sự tương phản đó có thể tạo nên điểm nhấn, và đây cũng là một quan điểm được sử dụng khá phổ biến trong kiến trúc đương đại trên thế giới. Giữa những công trình cổ vẫn có thể xuất hiện những tòa nhà mới.
KTS Trị nêu ví dụ: Ngay tại Paris (Pháp), trong khu vực Bảo tàng Louvre có công trình Kim tự tháp bằng kính. Đây là một công trình sử dụng vật liệu hiện đại, hình thức đơn giản, mang tính chất đương đại, nằm giữa những công trình lịch sử gắn với thời kỳ các vị vua Pháp...
Đặt Khải Hoàn Môn tại khu vực Hồ Gươm là hoàn toàn không phù hợp
Dưới góc độ nhà nghiên cứu lâu năm về Hà Nội, nhà văn Nguyễn Ngọc Tiến (tác giả các cuốn sách khảo cứu về Hà Nội) nhận định, việc đặt công trình Khải Hoàn Môn tại khu vực Hồ Gươm là hoàn toàn không phù hợp về mặt vị trí. Công trình mang tính chất Khải Hoàn Môn nếu xây dựng cần được đặt ở một vị trí khác rộng lớn hơn, trên tuyến đường hoành tráng và mang tầm vóc quốc gia chứ không thuộc về khu vực trung tâm này.
Phối cảnh công trình biểu tượng Khải Hoàn Môn cao khoảng 36m - một trong những điểm nhấn khi tái thiết và tái cấu trúc không gian Hồ Gươm cùng khu vực phụ cận. Ảnh: UBND TP Hà Nội
Về định hướng tổ chức không gian Quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục, nhà văn Nguyễn Ngọc Tiến cho rằng: Khu vực này nên được phát triển thành không gian công cộng mở kết hợp cây xanh, tạo không gian chuyển tiếp kết nối giữa khu phố cổ và khu phố mới. Về mặt không gian và tâm linh, việc giữ khoảng không mở này giúp duy trì sự liên kết không gian giữa phố cổ và khu vực xung quanh.
Việc thiết kế ý tưởng, ông Tiến đề nghị cần mở một cuộc thi ý tưởng thiết kế công khai, thay vì giao cho một đơn vị doanh nghiệp tư nhân thực hiện. Hội đồng giám khảo chấm thi cần bao gồm các chuyên gia có uy tín thuộc nhiều lĩnh vực như: nhà điêu khắc, nhà văn hóa, nhà nghiên cứu lịch sử...
Trong trường hợp cần thiết, có thể mời thêm các chuyên gia giỏi từ nước ngoài tham gia chấm thi để đảm bảo tính minh bạch và công bằng. “Việc lựa chọn phương án tối ưu thông qua thi tuyển công khai và tham khảo ý kiến cộng đồng sẽ tạo sự đồng thuận cao, tránh phát sinh các ý kiến tranh cãi khi bắt đầu xây dựng”, ông Tiến nói.
Phối cảnh biểu tượng Khải Hoàn Môn. Ảnh: UBND TP Hà Nội
Về so sánh của đại diện đơn vị tư vấn giữa biểu tượng Khải Hoàn Môn và Kim tự tháp Louvre (Paris), có ý kiến cho rằng phép so sánh này chưa phù hợp. Theo các ý kiến này, Kim tự tháp Louvre được xây dựng trong sân rộng của quần thể Cung điện Louvre, đồng thời giải quyết bài toán công năng (làm lối xuống không gian ngầm) và không che khuất tầm nhìn nào.
KTS Nguyễn Đức Hồng thì nhận định, biểu tượng Khải Hoàn Môn không cần thiết và không phù hợp vì bản thân không gian của hồ Gươm đã có di tích đền Ngọc Sơn. Nếu đưa thêm Khải Hoàn Môn vào sẽ gây “rối” kiến trúc, chưa nói đến hình thức kiến trúc. Vị chuyên gia cũng đồng tình việc tổ chức thi tuyển kiến trúc để quy tụ được nhiều ý tưởng hay.
“Quy định pháp luật nêu rõ các công trình có quy mô lớn, mang tính biểu tượng quốc gia hoặc sử dụng nguồn vốn ngân sách đều cần thực hiện thi tuyển kiến trúc công khai, không thể áp dụng hình thức tự giao hay chỉ định”, KTS Nguyễn Đức Hồng chia sẻ.