Trong phương án điều chỉnh quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng, Hà Nội xác định rõ các khu dân cư, làng xóm cần di dời để bảo đảm an toàn phòng chống lũ, phục vụ dự án trục cảnh quan sông Hồng, đồng thời giữ lại nhiều làng truyền thống có giá trị lịch sử, văn hóa.
Theo phương án quy hoạch, khu vực nghiên cứu dọc sông Hồng dài khoảng 40km, từ cầu Hồng Hà đến cầu Mễ Sở, đi qua 16 xã, phường với diện tích khoảng 11.418ha. Đây là khu vực được định hướng trở thành không gian cảnh quan, văn hóa, lịch sử và sinh thái quan trọng của Hà Nội.
Trong quá trình lập quy hoạch, thành phố phân loại các khu dân cư hiện hữu theo từng nhóm để có phương án xử lý phù hợp. Việc di dời không áp dụng đồng loạt đối với tất cả các làng ven sông.
Khu vực nghiên cứu dọc sông Hồng dài khoảng 40km, từ cầu Hồng Hà đến cầu Mễ Sở, đi qua 16 xã, phường với diện tích khoảng 11.418ha.
Hai cụm làng thuộc diện di dời, hai cụm làng được tái thiết
Theo phương án, có 2 cụm làng được xác định thuộc diện di dời theo Quyết định 257/QĐ-TTg ngày 18/2/2016 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Quy hoạch phòng, chống lũ và quy hoạch đê điều hệ thống sông Hồng, sông Thái Bình.
Cụm Võng La, Hải Bối thuộc khu vực Thiên Lộc và Vĩnh Thanh có tổng diện tích khoảng 340,87ha. Tuy nhiên, phương án không đặt vấn đề di dời toàn bộ làng.
Phần phải di dời là các khu vực dân cư nằm trong vùng không bảo đảm an toàn phòng chống lũ và nằm trong phạm vi thực hiện trục cảnh quan sông Hồng, thuộc các khu vực Võng La, Yên Hà và Hải Bối.
Cụm làng Bắc Cầu tại phường Bồ Đề có diện tích khoảng 35,5ha cũng được xác định trong nhóm phải di dời.
Bên cạnh các khu vực phải di dời, Hà Nội xác định 2 cụm làng cần tái thiết để hình thành không gian “phòng khách đô thị” và phục vụ trục cảnh quan sông Hồng.
Đó là cụm Nhật Tân, Tứ Liên tại phường Hồng Hà, diện tích khoảng 96ha và cụm Thống Nhất gồm Hạ Trại, Trung Thôn tại phường Long Biên, diện tích khoảng 12ha.
Phối cảnh minh họa không gian trục sông Hồng.
Nhiều làng truyền thống được giữ lại
Một điểm đáng chú ý trong phương án là Hà Nội không chủ trương xóa bỏ toàn bộ các làng xóm hiện hữu để phát triển đô thị mới.
Có 8 cụm làng được xác định theo hướng bảo tồn, giữ lại và chỉnh trang có chọn lọc. Gồm Văn Quán, Đông Cao, Tráng Việt ở khu vực Mê Linh; Ngọc Giang, Lực Canh, Văn Tinh ở Vĩnh Thanh, Đông Anh; Bát Tràng, Giang Cao, Kim Lan; Văn Đức; Thúy Lĩnh; Yên Mỹ; Đại Lan; Tranh Khúc, Vạn Phúc.
Tại các khu vực này, quy hoạch yêu cầu bảo tồn các di tích lịch sử, văn hóa và những khu vực lõi có giá trị của làng truyền thống. Các khu làng cũ nằm ngoài không gian “phòng khách đô thị” được định hướng giữ lại, cải tạo và nâng cấp phù hợp với quy hoạch chung.
Tuy nhiên, việc giữ lại không có nghĩa toàn bộ diện tích của các làng sẽ được giữ nguyên. Phạm vi 8 cụm làng được bảo tồn, chỉnh trang không bao gồm những khu vực phải thực hiện di dời do yêu cầu phòng chống lũ hoặc giải phóng mặt bằng cho hai tuyến trục cảnh quan và các nút giao.
Riêng cụm Bát Tràng, Giang Cao, Kim Lan dự kiến có khoảng 4,5ha phải di dời một phần theo phương án phòng chống lũ.
Ưu tiên giữ cộng đồng khi tái định cư
Với các hộ dân phải di dời, phương án quy hoạch đặt nguyên tắc ưu tiên duy trì địa bàn sinh sống, sinh kế và mối liên kết cộng đồng.
Khu tái định cư phải có điều kiện sống bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ. Thành phố ưu tiên bố trí người dân trong cùng xã, phường; trường hợp không đủ điều kiện thì bố trí tại khu vực lân cận hoặc các khu đô thị đa chức năng, tái định cư tập trung.
Đáng chú ý, thành phố dự kiến chỉ thực hiện di dời, giải phóng mặt bằng sau khi đã có nơi ở mới để bố trí cho người dân.
Quỹ đất tái định cư dự kiến khoảng 265 ha, gồm Mê Linh 72 ha; Vĩnh Thanh và Đông Anh 30 ha; Bát Tràng 35 ha; Ô Diên 11 ha; Thượng Cát và Đông Ngạc 12 ha; Yên Sở 10 ha; Nam Phù 72 ha và Hồng Vân 23 ha. Quy mô sẽ tiếp tục được rà soát, bổ sung, điều chỉnh để đáp ứng nhu cầu.
Một số khu vực như Thiên Lộc, Phú Thượng, Hồng Hà, Bồ Đề và Long Biên không có quỹ đất tái định cư phía bên trong đê, dự kiến bố trí vào các khu đô thị đa mục tiêu, khu định cư tập trung.
Đáng chú ý, Khu đô thị đa mục tiêu Thư Lâm - Đông Anh quy mô khoảng 736,84 ha, dự kiến bố trí khoảng 9.000 lô đất thấp tầng và khoảng 23.000 căn hộ tái định cư, nhà ở xã hội.
Khu đô thị đa mục tiêu Bắc Thăng Long tại Phúc Thịnh và Thiên Lộc, quy mô khoảng 474 ha, dự kiến khoảng 5.000 lô đất thấp tầng và 5.000-10.000 căn hộ tái định cư, nhà ở xã hội.
Tại phường Lĩnh Nam, Khu đô thị đa mục tiêu quy mô khoảng 169,5 ha dự kiến bố trí khoảng 20.000 căn hộ. Khu đô thị đa mục tiêu tại Bồ Đề, Long Biên và Bát Tràng, quy mô khoảng 270,68 ha, dự kiến khoảng 10.500 căn hộ.
Ngoài ra, khu định cư Long Biên - Bồ Đề quy mô khoảng 201 ha dự kiến bố trí khoảng 25.000 căn hộ chung cư; khu định cư Lĩnh Nam quy mô khoảng 101 ha, dự kiến khoảng 20.500 căn hộ chung cư.