' %2F%3E%3C%2Fsvg%3E)
Tổng thống Mỹ Donald Trump (Ảnh: GC Image).
"Tôi có quyền lực tối thượng. Nó được gọi là quyền phủ quyết'", Tổng thống Mỹ Donald Trump phát biểu với truyền thông ngay trước khi cuộc bầu cử giữa kỳ khép lại.
Ông tuyên bố sẽ trở thành “Ngài phủ quyết” khi đảng Dân chủ kiểm soát cả Thượng viện và Hạ viện. Ông sẵn sàng để phủ quyết các đạo luật của đảng Dân chủ nếu cần thiết.
Chủ nhân Nhà Trắng tin rằng nửa cuối nhiệm kỳ của ông sẽ không bị ảnh hưởng nhiều khi đảng Dân chủ nắm Quốc hội.
Ông cũng tin rằng quyền phủ quyết của mình cuối cùng có thể buộc đảng Dân chủ phải đưa ra các thỏa thuận lưỡng đảng với ông.
"Lịch sử cho thấy, tổng thống phủ quyết trong một vài tháng và sau đó họ sẽ đến và nói chúng ta cần phải đưa ra một thỏa thuận thôi", ông Trump cho biết.
Quyền phủ quyết của Tổng thống Mỹ
Theo hiến pháp Mỹ, quyền phủ quyết cho phép Tổng thống Mỹ bác bỏ một dự luật đã được cả Hạ viện và Thượng viện thông qua.
Một khi dự luật được Quốc hội thông qua và chuyển đến Nhà Trắng, tổng thống có hai lựa chọn chính: hoặc ký ban hành thành luật hoặc gửi trả lại Quốc hội kèm theo các phản đối nếu không chấp thuận dự luật đó.
Nếu tổng thống không ký hoặc không gửi trả dự luật trong vòng 10 ngày (không tính Chủ nhật), dự luật đó thông thường sẽ tự động trở thành luật, với điều kiện Quốc hội vẫn đang trong kỳ họp.
Tuy nhiên, nếu Quốc hội hoãn họp trong thời gian đó và Tổng thống không thể gửi trả dự luật, dự luật sẽ không trở thành luật. Điều này được gọi là "quyền phủ quyết bỏ túi". Quốc hội Mỹ sẽ không được áp dụng quy trình bác bỏ đối với các phủ quyết bỏ túi.
Tổng thống phải chấp nhận hoặc bác bỏ toàn bộ dự luật. Quyền phủ quyết không cho phép tổng thống loại bỏ các điều khoản riêng lẻ hoặc thực hiện những thay đổi đối với dự luật sau khi Quốc hội đã thông qua.
Quốc hội Mỹ có thể đảo ngược quyền phủ quyết của Tổng thống không?
Quốc hội hoàn toàn có thể bác bỏ quyền phủ quyết của tổng thống khi đạt được ít nhất 2/3 số phiếu thuận ở lưỡng viện.
Điều này có nghĩa là ngay cả khi ông Trump bác bỏ một dự luật đã được Quốc hội thông qua, các nhà lập pháp vẫn có thể biến nó thành luật nếu có đủ số thành viên bỏ phiếu thông qua một lần nữa.
Nói cách khác, Quốc hội cần ít nhất 290/435 phiếu tại Hạ viện và 67/100 phiếu tại Thượng viện để bác bỏ quyền phủ quyết của Tổng thống.
Đối với Đảng Dân chủ, điều này có nghĩa là họ phải giành được sự ủng hộ từ một số lượng đáng kể các nhà lập pháp đảng Cộng hòa ở cả hai viện. Theo truyền thông Mỹ, sau cuộc bầu cử giữa kỳ vừa qua, đảng Dân chủ nhiều khả năng sẽ đạt được hơn 250 ghế tại Hạ viện và 54 ghế tại Thượng viện.
Kể từ khi chính quyền liên bang được thành lập đến nay, chỉ một tỷ lệ nhỏ các phủ quyết của tổng thống bị Quốc hội bác bỏ.
Quyền phủ quyết gây sức ép lên đảng Dân chủ
Bản thân sự đe dọa phủ quyết cũng có sức ảnh hưởng mạnh mẽ, khiến quốc hội phải chủ động định hình các dự luật ngay từ đầu dựa trên mối đe dọa đó.
"Xét trên nhiều khía cạnh, đe dọa phủ quyết lại quan trọng hơn vì nó diễn ra trước một đợt phủ quyết thực tế, do đó có thể thúc đẩy các cuộc thương lượng và đàm phán quan trọng giữa tổng thống với quốc hội nhằm định hình các dự luật trước khi chuyển đến bàn tổng thống", Robert Spitzer, nhà khoa học chính trị tại Đại học New York-Cortland, cho biết.
Nếu đảng Dân chủ thông qua đạo luật mà ông Trump phản đối, ông có thể đe dọa bác bỏ nó. Điều này có thể thúc đẩy các nhà lập pháp thay đổi một số điều khoản nhất định hoặc đàm phán với chính quyền để đảm bảo có được sự chấp thuận của Tổng thống.
Ở chiều ngược lại, mặc dù ông Trump nắm giữ quyền phủ quyết, ông có thể chỉ sử dụng nó làm đòn bẩy nhằm đạt thỏa thuận mong muốn với đảng Dân chủ thay vì bác bỏ toàn bộ các đạo luật.
Ông Trump trước đây từng sử dụng các sắc lệnh hành pháp để tránh phải làm việc với quốc hội, ngay cả khi đảng Cộng hòa của ông nắm giữ đa số tại cả Hạ viện và Thượng viện.
Tuy nhiên, giới chuyên gia cũng cảnh báo những biện pháp như vậy cũng có giới hạn, bởi chúng có thể bị thách thức tại tòa án, bị Quốc hội kiềm chế hoặc bị tổng thống tiếp theo thu hồi.
Ông Robert Spitzer cho biết: "Việc ông Trump sử dụng triền miên các biện pháp hành pháp đơn phương như sắc lệnh hành pháp cho đến nay cũng chứng minh những giới hạn của chiến lược đó. Sự thay đổi chính sách lớn vẫn phải thông qua Quốc hội”.