Rà soát việc giải ngân vốn 'siêu dự án' đường sắt tốc độ cao

Ngày 24/9, thông báo kết luận của Thủ tướng Lê Minh Hưng tại cuộc họp về tiến độ các công trình giao thông trọng điểm cho thấy áp lực giải ngân đang rất lớn. Năm 2026, Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ đã ưu tiên bố trí hơn 255.000 tỷ đồng để triển khai các công trình, dự án giao thông vận tải quan trọng. Tuy nhiên, theo Bộ Tài chính, tổng số vốn đã giải ngân mới vượt 95.000 tỷ đồng, tương đương khoảng 38%, thấp hơn đáng kể mức bình quân gần 50% của cả nước. Khoảng cách giữa nguồn vốn được bố trí và số tiền thực tế đưa vào công trình đang đặt ra yêu cầu rà soát khẩn trương, đặc biệt với những dự án nhận vốn lớn nhưng triển khai chậm. Nhiều dự án hiện có tỷ lệ giải ngân dưới 30%, trong khi một số dự án đặc biệt đáng chú ý chỉ đạt dưới 5% kế hoạch vốn. Thực trạng này khiến tiến độ công trình bị ảnh hưởng, đồng thời làm giảm hiệu quả sử dụng nguồn lực ngân sách dành cho lĩnh vực giao thông vận tải. Tại cuộc họp, Thủ tướng đã phân tích các nguyên nhân khiến một số dự án chậm tiến độ, từ đó yêu cầu các cơ quan liên quan xử lý cụ thể thay vì chỉ báo cáo tình hình. Bộ Xây dựng và Bộ Tài chính được giao làm việc trực tiếp với các địa phương để xác định rõ từng vướng mắc, nguyên nhân, trách nhiệm và hướng tháo gỡ phù hợp. Những phương án được đề xuất phải bảo đảm tính khả thi, hiệu quả, đồng thời tạo chuyển biến thực chất trong tiến độ thi công và giải ngân. Một nhiệm vụ quan trọng được đặt ra là điều chuyển vốn khỏi các dự án chậm giải ngân, không đáp ứng tiến độ, sang những dự án có khả năng thực hiện tốt hơn. Bộ Tài chính và Bộ Xây dựng phải kiên quyết hoàn tất thủ tục điều chuyển, hoặc đưa phần vốn chưa thể sử dụng vào khoản vốn chưa phân bổ. Cách làm này nhằm hạn chế tình trạng vốn nằm chờ tại dự án chậm, trong khi những công trình có khả năng triển khai lại thiếu nguồn lực cần thiết. Đối với Dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam, Bộ Tài chính được giao chủ trì, phối hợp với Bộ Xây dựng rà soát cụ thể nhu cầu và khả năng giải ngân. Hai bộ phải kịp thời báo cáo cấp có thẩm quyền về phương án điều hòa, điều chỉnh giảm kế hoạch vốn đã bố trí, theo đề nghị của Bộ Xây dựng. Đây là bước cần thiết để nguồn vốn của dự án “siêu dự án” được phân bổ sát hơn với khả năng chuẩn bị đầu tư và tiến độ thực tế. Các địa phương có dự án đường sắt tốc độ cao đi qua được yêu cầu đẩy nhanh xây dựng khu tái định cư, giải phóng mặt bằng, tạo điều kiện cho công tác giải ngân và triển khai thi công. Bộ Xây dựng đồng thời phải khẩn trương rà soát, xây dựng, công bố hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn và định mức kinh tế - kỹ thuật liên quan nếu có. Cơ quan này cũng cần lựa chọn tổ hợp nhà thầu tư vấn quốc tế có năng lực, kinh nghiệm để lập Báo cáo nghiên cứu khả thi dự án. Với Dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, Bộ Xây dựng phối hợp với Bộ Ngoại giao hoàn thành đàm phán, hướng tới ký Hiệp định xây dựng cầu chung qua biên giới trong năm 2026. Bộ Xây dựng cũng phải hoàn thiện các thủ tục phê duyệt Báo cáo nghiên cứu khả thi, bảo đảm dự án có cơ sở pháp lý để triển khai các bước tiếp theo. Bộ Tài chính tiếp tục chủ trì rà soát nhu cầu, khả năng giải ngân, đồng thời báo cáo phương án điều hòa hoặc giảm kế hoạch vốn khi cần thiết. Đối với những dự án dự kiến hoàn thành trong năm 2026, Thủ tướng yêu cầu bộ, ngành, địa phương tăng cường đôn đốc, chỉ đạo chủ đầu tư và nhà thầu đẩy nhanh thi công, giải ngân. Các cơ quan liên quan phải xem nhiệm vụ này là ưu tiên hàng đầu trong công tác chỉ đạo, điều hành, không để chậm trễ kéo dài. Theo thông tin từ Tiền Phong, việc rà soát vốn đường sắt tốc độ cao cùng các dự án trọng điểm sẽ quyết định khả năng biến nguồn lực lớn thành công trình cụ thể.