Từ thực tiễn đó, Vĩnh Linh xác định sắp xếp các cơ sở giáo dục không đơn thuần giảm đầu mối, mà phải giải quyết những vấn đề cụ thể của từng địa bàn, từng cấp học; qua đó tập trung nguồn lực, nâng cao hiệu quả quản trị và tạo điều kiện tốt hơn cho việc dạy và học. Quá trình triển khai, Vĩnh Linh từng bước hình thành cách làm theo hướng rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, gắn sắp xếp tổ chức với nâng cao hiệu quả quản trị.
Không chạy theo giảm đầu mối
Theo Kết luận số 137-KL/TW ngày 28/3/2025 của Bộ Chính trị, Ban Bí thư về Đề án sắp xếp, tổ chức lại đơn vị hành chính các cấp và xây dựng mô hình tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp, cùng các văn bản của Chính phủ, yêu cầu đặt ra sau sắp xếp phải bảo đảm duy trì, nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của các cơ sở giáo dục, đào tạo.
Trên cơ sở này, từ ngày 1/7/2025, xã Vĩnh Linh được hình thành từ sự hợp nhất với các xã Vĩnh Long, Vĩnh Chấp và thị trấn Hồ Xá, có 13 cơ sở giáo dục công lập. Đến ngày 22/6/2026, sau khi hợp nhất Trường mầm non Bến Hải và Trường mầm non Sơn Ca, xã còn 12 cơ sở, gồm 4 trường mầm non, 3 trường tiểu học, 2 trường trung học cơ sở, 2 trường tiểu học và trung học cơ sở và 1 trường phổ thông dân tộc nội trú, với 168 lớp, 5.227 học sinh và 382 cán bộ, giáo viên, nhân viên.
Thực tế cho thấy, một số trường được tổ chức tại nhiều điểm trường, dẫn tới sự phân tán về nhân lực, cơ sở vật chất và quản lý. Trường mầm non Vĩnh Long có 11 nhóm, lớp với 232 trẻ nhưng tổ chức tại 3 điểm trường. Trường tiểu học và Trung học cơ sở Vĩnh Long có 24 lớp, 707 học sinh nhưng có tới 5 điểm trường.
Vĩnh Linh xác định sắp xếp các cơ sở giáo dục không đơn thuần giảm đầu mối, mà phải giải quyết những vấn đề cụ thể của từng địa bàn, từng cấp học; qua đó tập trung nguồn lực, nâng cao hiệu quả quản trị và tạo điều kiện tốt hơn cho việc dạy và học.
Theo cô giáo Nguyễn Thị Hải Yến, Phó Hiệu trưởng Trường mầm non Vĩnh Long trước sắp xếp, việc quản lý các điểm trường cách xa nhau tạo áp lực không nhỏ. Nắm bắt tình hình dạy học, xử lý công việc, tổ chức sinh hoạt chuyên môn hay phân bổ đầu tư cơ sở vật chất đều mất thêm thời gian, trong khi điều kiện giữa các điểm trường chưa thật sự đồng đều.
Theo Đề án số 3850/ĐA-UBND ngày 5/8/2026 của Ủy ban nhân dân tỉnh về sắp xếp các cơ sở giáo dục công lập thuộc Ủy ban nhân dân xã, phường trên địa bàn tỉnh và Đề án số 1872/ĐA-UBND ngày 14/8/2026 của Ủy ban nhân dân xã Vĩnh Linh, phương án sắp xếp được xây dựng trên cơ sở quy mô dân số, số lượng học sinh, khoảng cách địa lý, điều kiện giao thông, cơ sở vật chất và yêu cầu tổ chức đội ngũ. Một nguyên tắc được xác định rõ là không sáp nhập trường mầm non với trường phổ thông.
Kết quả, từ 12 cơ sở giáo dục công lập, sau sắp xếp, xã Vĩnh Linh còn 7 trường, gồm 2 trường mầm non, 2 trường tiểu học, 2 trường trung học cơ sở và 1 trường phổ thông dân tộc nội trú, giảm 5 đầu mối. Điều đáng nói không nằm ở con số giảm, mà ở yêu cầu tổ chức lại nguồn lực để trường học vận hành hiệu quả hơn.
Khi cán bộ đặt lợi ích chung lên trước
Nếu sắp xếp mạng lưới là bài toán về tổ chức, thì sắp xếp đội ngũ là bài toán về con người. Đây cũng là khâu nhạy cảm, đòi hỏi sự thống nhất về nhận thức, công khai, minh bạch và tinh thần trách nhiệm.
Vĩnh Linh xác định công tác tư tưởng phải đi trước một bước. Chủ trương, mục tiêu và phương án sắp xếp được thông tin đến đội ngũ cán bộ, giáo viên, nhân viên; những khó khăn, vướng mắc được trao đổi để tạo sự đồng thuận. Từ 28 cán bộ quản lý tại các cơ sở giáo dục trước sắp xếp, gồm 10 hiệu trưởng và 18 hiệu phó, sau sắp xếp bố trí 5 hiệu trưởng và 11 hiệu phó, số dôi dư là 12 người.
Gần 35 năm gắn bó với ngành giáo dục, cô Hồ Thị Thành, sinh năm 1972, nguyên Hiệu trưởng Trường mầm non Vĩnh Long, còn khoảng 3,5 năm công tác trước tuổi nghỉ hưu. Khi địa phương thực hiện sắp xếp đội ngũ quản lý, cô chủ động lựa chọn nghỉ trước tuổi. “Tôi nghỉ lúc này chắc chắn có nhiều tiếc nuối vì đã gắn bó với nghề gần cả cuộc đời. Nhưng nếu mình nghỉ trước, địa phương sẽ thuận lợi hơn trong sắp xếp đội ngũ, đồng thời tạo điều kiện cho cán bộ trẻ có năng lực, đủ điều kiện được tiếp tục phấn đấu. Tôi nghĩ đó cũng là trách nhiệm của người đi trước”, cô Thành chia sẻ.
Từ năm 1992, cô Thành từng được điều động, luân chuyển qua nhiều trường học trên địa bàn Vĩnh Linh. Quyết định nghỉ trước tuổi vì thế không chỉ là khép lại một chặng đường nghề nghiệp, mà còn thể hiện tinh thần đặt yêu cầu chung của tổ chức lên trên vị trí cá nhân.
Cũng lựa chọn đặt nhiệm vụ chung lên trước, thầy Hoàng Công Thành, sinh năm 1978, nguyên Phó Hiệu trưởng Trường tiểu học Kim Đồng, sau sắp xếp thôi giữ chức vụ quản lý và trở lại làm giáo viên tại Trường tiểu học số 1 Vĩnh Linh. Gần 26 năm trong nghề, trong đó có 10 năm làm công tác quản lý, thầy Thành cho rằng trở lại bục giảng không phải là kết thúc quá trình cống hiến. “Giá trị của một nhà giáo không nằm ở chức vụ mà ở sứ mệnh dìu dắt, rèn luyện các thế hệ học sinh trở thành những công dân có ích cho xã hội”, thầy Thành chia sẻ.
Những lựa chọn ấy cho thấy, trong quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy, công tác cán bộ không chỉ đặt ra yêu cầu đúng người, đúng việc, mà còn là phép thử đối với tinh thần trách nhiệm, ý thức nêu gương và việc đặt lợi ích chung lên trên vị trí cá nhân.
Từ “rõ người, rõ việc” đến đổi mới quản trị
Yêu cầu đặt ra đối với các trường sau sắp xếp không dừng ở việc hoàn tất thủ tục tổ chức bộ máy. Mô hình mới chỉ thực sự có ý nghĩa khi vận hành thông suốt, không làm gián đoạn hoạt động chuyên môn và từng bước nâng cao chất lượng giáo dục.
Đồng chí Trần Nhật Quang, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Hội đồng nhân dân xã Vĩnh Linh nhấn mạnh, sau sắp xếp, khối lượng công việc và yêu cầu quản trị tại các trường lớn hơn. Vì vậy, các nhà trường phải nhanh chóng ổn định tư tưởng đội ngũ, giữ vững đoàn kết nội bộ, kiện toàn tổ chức, xây dựng quy chế làm việc, chương trình công tác; đồng thời phát huy thế mạnh, thành tích của các đơn vị trước đây.
Tại Trường trung học cơ sở Vĩnh Linh, năm học 2026-2027 đánh dấu bước chuyển lớn khi trường được hình thành trên cơ sở hợp nhất Trường trung học cơ sở Lê Quý Đôn với bậc trung học cơ sở thuộc Trường tiểu học và trung học cơ sở Vĩnh Long và Trường tiểu học và trung học cơ sở Vĩnh Chấp. Bí thư Đảng bộ, Hiệu trưởng Lê Anh Đông cho biết, nhà trường tập trung kiện toàn tổ chức, tiếp nhận và phân công nhân sự, thành lập các tổ chuyên môn, tổ văn phòng và các đoàn thể. Yêu cầu xuyên suốt là ổn định tổ chức nhưng không để quá trình sắp xếp ảnh hưởng hoạt động chuyên môn.
Tại Trường tiểu học số 1 Vĩnh Linh, phương châm “rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm” được cụ thể hóa ngay trong cách bố trí cán bộ quản lý. Sau sáp nhập, trường có 1 điểm trường chính và 2 phân hiệu, với 41 lớp, 1.250 học sinh. Ban Giám hiệu gồm 1 hiệu trưởng và 3 phó hiệu trưởng. Bí thư Đảng bộ, Hiệu trưởng Nguyễn Thị Phương cho biết, hiệu trưởng và một phó hiệu trưởng phụ trách điểm trường chính; hai phó hiệu trưởng còn lại phụ trách hai phân hiệu. Cách bố trí này vừa đáp ứng yêu cầu tinh gọn tổ chức, vừa bảo đảm quản lý, điều hành sát cơ sở.
Sắp xếp mạng lưới trường, lớp mới chỉ là bước khởi đầu. Trọng tâm thời gian tới là đưa mô hình mới vào vận hành hiệu quả, gắn với mục tiêu phát triển giáo dục và đào tạo theo Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị.
Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Vĩnh Linh Nguyễn Thiên Tùng
Đáng chú ý, cấp ủy nhà trường tổ chức họp mở rộng, mời cả những cán bộ quản lý không được bố trí lại cùng tham gia trao đổi, thống nhất phân công nhiệm vụ, phát huy kinh nghiệm và sở trường của đội ngũ từ các trường trước sắp xếp. Qua đó, hạn chế tâm lý phân biệt “trường cũ-trường mới”, tạo dựng sự thống nhất trong tập thể mới.
Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Vĩnh Linh Nguyễn Thiên Tùng cho rằng, sắp xếp mạng lưới trường, lớp mới chỉ là bước khởi đầu. Trọng tâm thời gian tới là đưa mô hình mới vào vận hành hiệu quả, gắn với mục tiêu phát triển giáo dục và đào tạo theo Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị. Trong quá trình đó, vai trò của cấp ủy và người đứng đầu được xác định là yếu tố quan trọng để tổ chức thực hiện hiệu quả.
Theo đó, cần chuyển từ tư duy “giảm đầu mối” sang “nâng hiệu quả”, lấy chất lượng dạy học và sự tiến bộ của học sinh làm thước đo. Đối với trường có quy mô lớn, nhiều điểm trường, cần phân công cán bộ phụ trách từng cơ sở, tăng cường ứng dụng công nghệ trong quản lý, điều hành, bảo đảm thông tin thông suốt và trách nhiệm rõ ràng.
Cùng với đó là sử dụng hiệu quả đội ngũ sau sắp xếp, phát huy kinh nghiệm của cán bộ cũ, bố trí đúng năng lực, bồi dưỡng chuyên môn và xây dựng đội ngũ quản lý kế cận. Cơ sở vật chất cũng cần được rà soát, phân bổ theo hướng tập trung, đồng bộ, tránh đầu tư dàn trải. Đặc biệt, không đồng nhất quy mô trường với chất lượng giáo dục. Trường lớn hơn có thể tạo điều kiện tập trung nguồn lực, nhưng chất lượng vẫn phụ thuộc vào phương thức quản trị, đội ngũ và hoạt động chuyên môn.
Suy cho cùng, giá trị của sắp xếp không nằm ở việc giảm bao nhiêu đầu mối, mà ở khả năng làm cho nguồn lực được tập trung hơn, vai trò, trách nhiệm cấp ủy được xác định rõ hơn và chất lượng phục vụ người học được nâng lên.
Giá trị của sắp xếp không nằm ở việc giảm bao nhiêu đầu mối, mà ở khả năng làm cho nguồn lực được tập trung hơn, vai trò, trách nhiệm cấp ủy được xác định rõ hơn và chất lượng phục vụ người học được nâng lên.
Từ “rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm”, Vĩnh Linh đang từng bước đưa mô hình tổ chức mới vào vận hành, để tinh gọn bộ máy không chỉ tạo ra một cơ cấu mới, mà thực sự trở thành động lực nâng cao chất lượng giáo dục, đáp ứng tốt hơn yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.
MỸ HẰNG