Robot biết chơi đùa với trẻ

“Xin chào, tên tôi là Kaspar, mình cùng chơi nhé”, chú robot cất lời, mở đầu những buổi tương tác đặc biệt với trẻ em tự kỷ tại Stevenage, London. Khi được cù vào chân hoặc sườn, Kaspar khiến các em bật cười, tạo nên khoảnh khắc vui vẻ thay vì một bài học khô cứng trong lớp học. Nếu bị đánh đau, robot biết che mặt, giả vờ khóc rồi kêu “Ối, đau quá!”, giúp trẻ nhận ra hành động của mình có thể ảnh hưởng đến người khác. Kaspar được các nhà khoa học phát triển với mục tiêu hỗ trợ trẻ em tự kỷ rèn luyện kỹ năng giao tiếp xã hội, lĩnh vực thường gây nhiều khó khăn trong đời sống hằng ngày. Mỗi tuần một lần, gần 300 trẻ tự kỷ ở lứa tuổi mẫu giáo tại Stevenage được chơi cùng Kaspar trong khoảng 10 phút dưới sự theo dõi của các nhà khoa học. Trong thời gian tương tác ngắn ngủi ấy, nhóm nghiên cứu quan sát cách trẻ phản ứng, giao tiếp và dần phát triển khả năng hòa đồng với những người xung quanh. Những hoạt động tưởng như đơn giản, gồm cười, cù, giả vờ đau hoặc che mặt khóc, được thiết kế để tạo tình huống dễ hiểu, lặp lại và an toàn cho trẻ. Thay vì yêu cầu trẻ lập tức giao tiếp với người lớn hoặc bạn bè, Kaspar cung cấp một người bạn máy móc có phản ứng rõ ràng, ổn định và dễ dự đoán. Robot này được các nhà khoa học tại Đại học Hertfordshire, Anh, lập trình để thể hiện nhiều động tác quen thuộc, khiến cuộc chơi trở nên tự nhiên và hấp dẫn hơn. Kaspar có thể cười, tỏ vẻ giận dữ, nháy mắt và vẫy tay, qua đó tạo thêm cơ hội để trẻ quan sát biểu cảm, nhận biết tín hiệu xã hội và phản hồi phù hợp. Ngoại hình của robot cũng được chăm chút với mái tóc đen bờm xờm cùng chiếc mũ giống mũ của cầu thủ bóng chày, tạo cảm giác gần gũi, sinh động. Các nhà nghiên cứu không xây dựng Kaspar như một thiết bị chỉ biết phát âm thanh, mà tạo cho robot hình dáng và hành vi giống một người bạn nhỏ trong giờ chơi. Kaspar ra đời với chi phí 2.118 USD, mức giá phản ánh công sức phát triển công nghệ, thiết kế hình dáng và lập trình những phản ứng phục vụ quá trình hỗ trợ trẻ. Mẫu robot mới nhất còn được phủ một lớp silicon mềm như da, giúp trẻ cảm thấy thoải mái hơn khi chạm vào, ôm hoặc chơi cùng trong các buổi tương tác. Lớp phủ này đồng thời khiến hình thức của Kaspar gần với cơ thể người hơn, dù robot vẫn giữ những đặc điểm riêng để trẻ nhận biết đó là một người bạn máy móc. Sự mềm mại trong thiết kế có thể làm giảm cảm giác xa lạ, từ đó khuyến khích trẻ chủ động khám phá, chạm vào robot và tham gia lâu hơn vào hoạt động chung. Theo một số nhà khoa học châu Âu độc lập, những dự án robot hỗ trợ trẻ em tương tự cũng đang được triển khai tại Canada, Nhật Bản và Mỹ. Tuy nhiên, robot của Anh được đánh giá là dự án thành công nhất trong số những mô hình được nhắc đến, nhờ khả năng tham gia các hoạt động tương tác với trẻ. Các buổi chơi tại Stevenage không chỉ mang tính giải trí, bởi chúng còn cung cấp dữ liệu để các nhà khoa học theo dõi tiến bộ xã hội của từng nhóm trẻ. Qua việc quan sát phản ứng trước lời nói, cử chỉ và tình huống giả định, nhóm nghiên cứu có thể đánh giá cách trẻ tiếp nhận những tín hiệu giao tiếp cơ bản. Robot không thay thế giáo viên, cha mẹ hoặc chuyên gia trị liệu, mà đóng vai trò công cụ hỗ trợ, giúp tạo môi trường luyện tập nhất quán và bớt áp lực. Các nhà khoa học hy vọng mô hình Kaspar sẽ được đưa vào sản xuất hàng loạt trong tương lai, qua đó giảm giá thành mỗi robot xuống chỉ còn vài trăm USD. Nếu mục tiêu này đạt được, nhiều trường học và gia đình có thể tiếp cận công nghệ dễ dàng hơn, mở rộng cơ hội hỗ trợ trẻ em tự kỷ. Từ một lời chào, tiếng cười và tiếng kêu giả vờ đau, Kaspar đang biến những khoảnh khắc chơi đùa thành bài học giao tiếp giàu ý nghĩa cho trẻ.