Trí tuệ nhân tạo, được gọi một cách bóng bảy là robot-viết lách (robot-writer) đã học được cách viết những bài tường thuật và nhận xét ngắn trên cơ sở các sô liệu thống kê. >>> Robot giống người thức dậy trong vũ trụ “Đúng như người ta chờ đợi, đội Wisconsin đang trên đường tiến đến đích cuối sau kh...
Trí tuệ nhân tạo, được gọi một cách bóng bảy là robot-viết lách (robot-writer) đã học được cách viết những bài tường thuật và nhận xét ngắn trên cơ sở các sô liệu thống kê.
>>> Robot giống người thức dậy trong vũ trụ
“Đúng như người ta chờ đợi, đội Wisconsin đang trên đường tiến đến đích cuối sau khi đã thắng áp đảo với tỷ số 51-10 trong vòng tứ kết. Wisconsin đang dẫn đầu kể từ khi vận động viên Russel Wilson ném thành công quá bóng cách rổ 8 yard lúc ở tỷ số 44-3”. Một đoạn tường thuật nghe cũng “được” đấy chứ! Có điều, đây là đoạn không phải do phóng viên viết mà trí khôn nhân tạo của công ty Narrative Science “sáng tác” trong nửa phút khi đưa vào nó một vài dữ liệu.
Hiện nay trí tuệ nhân tạo đã có thể viết những báo cáo hoặc bài viết đơn giản.
Một chương trình “thông minh” đã được bán ra thị trường, dùng để xử lý các số liệu thống kê ví dụ như bảng thi đấu thể thao, quyết toán tài chính hoặc tính toán nguyên vật liệu cho một công trình xây dựng, biến những con số khô khan và những từ khoá thành các bản giải trình và báo cáo ngắn.
Trong nhiều năm qua, các chuyên viên lập trình đã thử nghiệm những chương trình để thay thế những “nhân viên - người”, sắp xếp số liệu và làm thành những bản text theo những khuôn mẫu sẵn có, để người đọc có thể theo dõi tư liệu một cách có hệ thống.
“Robot-viết lách” của công ty
đã được nghiên cứu trong 10 năm là một sản phẩm được coi là hoàn thiện nhất của họ. Chúng hoàn toàn có thể thay thế người trong việc soạn thảo văn bản đơn giản.
Chương trình Narrative Science сòn có khả năng rút ra các kết luận, hay ít ra nhận xét từ các số liệu, có thể gây bất ngờ đối với người có tư duy cũ kỹ hoặc các nhân viên kém chuyên môn.
Hiện nay, trí thông minh nhân tạo được nhà quản trị một số trang trên mạng sử dụng để tự động xuất bản những tin tức thời sự về thể thao và thị trường bất động sản. Chi phí sử dụng robot-viết lách rẻ hơn nhiều so với dùng người để làm những công việc này. Chẳng hạn “viết" những bản tin chừng 500 chữ để đưa lên mạng chỉ mất không đến 10 đôla.
Tuy nhiên “robot-viết lách” hiện nay vẫn còn quá thô sơ, không viết được những bài phức tạp, đòi hỏi phải tổng hợp nhiều thông tin từ các nguồn khác nhau, phỏng vấn và phân tích. Thế nhưng, các ông chủ của những công ty truyền thông lớn nhận định: Robot-viết lách đang liên tục được cải tiến và sẽ được sử dụng rộng rãi không phải trong những bài cần sự phân tích sắc sảo mà trong các bản tin thể thao, giải trí thương mại (nhất là thông báo về giá cả, mua-bán…). Những chuyên mục nào không đòi hỏi phải có những bài viết của các chuyên gia giỏi thì vẫn có thể yên tâm giao cho trí thông minh nhân tạo với tên thường gọi là robot-viết lách.
Trí tuệ nhân tạo đang bước vào lĩnh vực báo chí với khả năng biến những bảng số liệu khô khan thành các bản tin ngắn, dễ đọc và có cấu trúc rõ ràng. Công nghệ này thường được gọi bằng cái tên khá hình tượng là robot viết lách, hay robot-writer, dù thực chất đó là những chương trình máy tính xử lý dữ liệu. Từ các con số thống kê, từ khóa và khuôn mẫu ngôn ngữ, chương trình có thể tạo ra những đoạn tường thuật khiến người đọc đôi khi khó nhận ra chúng không do phóng viên viết.
Một ví dụ được nhắc đến liên quan đội Wisconsin, vốn đang tiến gần đích cuối sau chiến thắng áp đảo 51-10 ở vòng tứ kết. Bản tin do trí tuệ nhân tạo tạo ra cho biết Wisconsin dẫn đầu từ khi vận động viên Russel Wilson ném thành công quả bóng cách rổ 8 yard, trong lúc tỷ số là 44-3. Đoạn tường thuật xuất hiện chỉ khoảng nửa phút sau khi chương trình Narrative Science được cung cấp một số dữ liệu phù hợp.
Kết quả ấy cho thấy máy tính hiện có thể viết những báo cáo đơn giản, đặc biệt trong các lĩnh vực sở hữu dữ liệu được chuẩn hóa và dễ kiểm tra. Một chương trình thông minh đã được bán trên thị trường, chuyên xử lý bảng thi đấu thể thao, quyết toán tài chính hoặc tính toán nguyên vật liệu cho một công trình xây dựng. Sau đó, chương trình chuyển các con số cùng từ khóa thành bản giải trình hoặc báo cáo ngắn, giúp người đọc theo dõi thông tin theo trình tự hệ thống.
Ý tưởng dùng phần mềm thay thế một phần công việc của nhân viên xử lý dữ liệu không xuất hiện đột ngột trong thời đại trí tuệ nhân tạo. Trong nhiều năm, các chuyên viên lập trình đã thử xây dựng những hệ thống có thể sắp xếp số liệu, rồi đưa chúng vào các mẫu văn bản định trước. Robot viết lách của Narrative Science, được nghiên cứu trong 10 năm, hiện được xem là một trong những sản phẩm hoàn thiện nhất thuộc hướng phát triển này.
Điểm đáng chú ý nằm ở khả năng chương trình không chỉ chép lại dữ kiện, mà còn rút ra kết luận hoặc đưa ra nhận xét từ những con số được cung cấp. Một số nhận xét như vậy có thể gây bất ngờ với người có lối tư duy cũ kỹ, đồng thời hỗ trợ những nhân viên chưa có nhiều chuyên môn trong lĩnh vực đang xử lý. Dù vậy, bản chất hoạt động của hệ thống vẫn dựa trên dữ liệu đầu vào, các quy tắc ngôn ngữ và những mô hình đã được lập trình.
Hiện nay, một số nhà quản trị trang mạng đã sử dụng trí tuệ nhân tạo để tự động xuất bản tin tức về thể thao và thị trường bất động sản. Những lĩnh vực này thường có dữ liệu cập nhật liên tục, chẳng hạn kết quả trận đấu, tỷ số, giá cả hoặc thông tin mua bán. Nhờ tự động hóa, người vận hành có thể đưa tin nhanh hơn, trong khi chi phí sản xuất thấp hơn đáng kể so với việc thuê người thực hiện toàn bộ công việc.
Một bản tin dài khoảng 500 chữ do robot viết lách tạo ra để đăng trên mạng chỉ tốn chưa đến 10 đôla, theo thông tin được nêu trong bài. Mức chi phí này tạo sức hút rõ rệt với các đơn vị cần xuất bản số lượng lớn nội dung ngắn, đều đặn và ít yêu cầu phân tích chuyên sâu. Tuy nhiên, khoản tiết kiệm ấy chưa đồng nghĩa robot có thể đảm nhận toàn bộ công việc báo chí, bởi nhiều dạng bài vẫn cần năng lực con người.
Hạn chế hiện tại của robot viết lách là chưa thể viết những bài phức tạp, đòi hỏi tổng hợp nhiều nguồn, phỏng vấn nhân vật và phân tích vấn đề sâu sắc. Các công ty truyền thông lớn nhận định công nghệ sẽ tiếp tục được cải tiến, rồi được dùng rộng rãi hơn trong những bản tin thể thao, giải trí và thương mại. Những chuyên mục chủ yếu thông báo giá cả, mua bán hoặc dữ kiện cơ bản có thể giao cho trí tuệ nhân tạo, còn các bài cần chuyên gia giỏi vẫn đòi hỏi con người.
