Robot đi học thuê

Mỗi ngày, một “học sinh” đặc biệt đều đến lớp tại Moscow, Nga, thay cho Stepan, cậu bé 12 tuổi mắc bệnh bạch cầu nghiêm trọng. Vì căn bệnh khiến em không thể rời khỏi nhà, robot trở thành đôi mắt, đôi tai và sự hiện diện đặc biệt của Stepan giữa lớp học. Hình ảnh robot ngồi học cùng các bạn cho thấy công nghệ có thể mở thêm một cánh cửa đến trường cho những học sinh gặp hoàn cảnh khó khăn. Robot được trang bị màn hình, webcam, micro và loa, giúp quan sát diễn biến trong lớp rồi kết nối với máy tính của Stepan ở nhà. Nhờ đường truyền này, cậu bé có thể theo dõi bài giảng, nhìn thấy giáo viên, nghe bạn bè trao đổi và duy trì cảm giác đang tham gia một tiết học thật sự. Khi muốn phát biểu hoặc đặt câu hỏi, Stepan sử dụng robot để giao tiếp trực tiếp với giáo viên ngay từ căn phòng của mình. Các giáo viên gọi robot bằng chính tên Stepan, như cách khẳng định cậu bé vẫn là một thành viên của lớp chứ không phải người đứng ngoài. Theo nhận xét của giáo viên, Stepan robot học tập khá bình thường, tham gia các hoạt động trong lớp tương tự những học sinh khác. Sự hiện diện đều đặn ấy giúp khoảng cách giữa ngôi nhà và trường học trở nên ngắn hơn, dù Stepan chưa thể tự mình đến lớp. Trong giờ ra chơi, robot không chỉ đứng yên chờ tiết học tiếp theo mà còn tích cực “bắt chuyện” với mọi người xung quanh. Khả năng điều khiển tốc độ nhanh chậm, quay đầu sang phải hoặc sang trái linh hoạt giúp robot di chuyển, quan sát và tương tác tự nhiên hơn. Với sự hỗ trợ đó, Stepan có thể cảm thấy mình vẫn đang hiện diện trong sân trường, trò chuyện cùng bạn bè và không bị tách khỏi đời sống học đường. Từ tháng 9 năm 2010, robot chính thức hỗ trợ Stepan học nhiều môn, gồm lịch sử, địa lý, tiếng Anh và tiếng Pháp. Những tiết học ấy không chỉ cung cấp kiến thức mà còn giữ cho em nhịp sinh hoạt giáo dục, sự kết nối xã hội và cơ hội tiếp tục theo kịp bạn bè. Với một học sinh phải điều trị bệnh nặng, việc được học đều đặn qua robot mang ý nghĩa lớn hơn nhiều so với một phương tiện truyền hình ảnh thông thường. Mẫu robot này được thiết kế vào năm 2008 tại một viện nghiên cứu ở thủ đô Moscow, trước khi được sử dụng để hỗ trợ những người không thể trực tiếp có mặt tại một địa điểm. Chi phí của robot được nêu là 3.000 USD, mức giá gắn với hệ thống camera, màn hình, micro, loa cùng cơ chế di chuyển điều khiển từ xa. Thiết kế tương đối linh hoạt, uyển chuyển giúp robot có thể đảm nhiệm nhiều vai trò trong những môi trường khác nhau. Ngoài giáo dục, robot còn được ứng dụng trong nhiều lĩnh vực đời sống xã hội như y tế, chăm sóc người già, hỗ trợ người tàn tật, phục vụ bệnh nhân và thực hiện một số việc nhà. Những khả năng ấy cho thấy robot không nhất thiết chỉ thay con người làm việc nặng, mà còn có thể giúp một người duy trì giao tiếp khi cơ thể hoặc hoàn cảnh ngăn họ xuất hiện trực tiếp. Trong trường hợp của Stepan, giá trị lớn nhất nằm ở việc công nghệ giúp em tiếp tục học tập, nhìn thấy bạn bè và được bạn bè nhìn thấy. Dù rất biết ơn người bạn máy móc đã thay mình đến lớp, Stepan vẫn ước một ngày có thể trở lại trường học như bao bạn bè cùng trang lứa. Ước mơ ấy nhắc rằng robot có thể hỗ trợ việc học và kết nối, nhưng không hoàn toàn thay thế niềm vui được tự bước vào lớp, gặp thầy cô và vui chơi trực tiếp. Câu chuyện của Stepan vì thế vừa là một ví dụ giàu ý nghĩa về công nghệ nhân văn, vừa là lời nhắc về mong muốn giản dị được trở lại cuộc sống bình thường.