Robot hỗ trợ bác sĩ phẫu thuật

Trong phòng mổ hiện đại, robot phẫu thuật giúp bác sĩ thực hiện những thao tác chính xác, phức tạp, nhưng công nghệ này vẫn tồn tại nhiều bất tiện đáng chú ý. Tiến sĩ Linda van den Bedem thuộc trường Đại học Công nghệ Eindhoven, Hà Lan, chế tạo robot Sofie nhằm khắc phục những hạn chế đó. Sofie hướng tới vai trò hỗ trợ bác sĩ, giúp thao tác phẫu thuật linh hoạt hơn mà vẫn duy trì khả năng kiểm soát trực tiếp của con người. Theo Tiến sĩ Linda van den Bedem, robot phẫu thuật truyền thống có thể vận hành chính xác, thực hiện những chuyển động phức tạp trong không gian rất hẹp. Tuy nhiên, nhiều hệ thống có kích thước lớn, khiến việc bố trí thiết bị và thao tác trên bệnh nhân trở nên khó khăn hơn. Sự cồng kềnh này có thể làm giảm tính thuận tiện, đặc biệt khi bác sĩ cần tiếp cận nhiều vị trí khác nhau trong cùng một ca phẫu thuật. Một hạn chế khác liên quan trực tiếp đến cảm giác của bác sĩ khi sử dụng robot phẫu thuật hiện nay. Khi điều khiển thiết bị từ bên ngoài, bác sĩ thường không cảm nhận được lực tác động tại vết mổ hoặc sức kéo truyền lên những mũi khâu. Việc thiếu phản hồi vật lý khiến bác sĩ khó biết chính xác mô đang chịu lực thế nào trong lúc khâu, kéo hoặc di chuyển. Nguyên mẫu Sofie được thiết kế gồm bảng điều khiển dành cho bác sĩ phẫu thuật và các cần điều khiển hướng, tạo nên một hệ thống tương tác trực tiếp hơn. Kích thước nhỏ gọn giúp robot ít gây trở ngại trong quá trình thao tác trên bệnh nhân, đồng thời hỗ trợ việc sắp xếp thiết bị trong phòng mổ. Thiết kế này cho thấy mục tiêu của nhóm nghiên cứu không chỉ là tăng độ chính xác, mà còn cải thiện sự linh hoạt và thuận tiện. Sofie có khả năng tiếp cận một cơ quan từ hai phía khác nhau, mở rộng phạm vi thao tác so với cách tiếp cận thông thường. Robot thậm chí có thể làm việc ở những khu vực nằm xung quanh góc, nơi dụng cụ phẫu thuật thường khó tiếp cận trực tiếp. Nhờ cấu trúc và hướng chuyển động phù hợp, Sofie có thể hỗ trợ bác sĩ xử lý những vị trí đòi hỏi góc thao tác đặc biệt. Ưu điểm nổi trội nhất của Sofie nằm ở lực phản hồi xúc giác được tích hợp trong các cần điều khiển mà bác sĩ trực tiếp vận hành. Khi robot thực hiện thao tác, lực phản hồi truyền về cần điều khiển, giúp bàn tay bác sĩ nhận biết những thay đổi trong quá trình phẫu thuật. Cơ chế này bổ sung thông tin quan trọng mà màn hình quan sát đơn thuần không thể cung cấp đầy đủ cho người điều khiển. Nhờ phản hồi xúc giác, bác sĩ có thể cảm nhận chính xác hơn điều đang diễn ra khi thực hiện một mũi khâu hoặc di chuyển một mẫu mô. Cảm giác về áp lực và sức kéo giúp bác sĩ đánh giá thao tác của mình, thay vì chỉ dựa vào hình ảnh từ khu vực phẫu thuật. Với Sofie, công nghệ robot được kỳ vọng hỗ trợ kỹ năng chuyên môn, không tách rời phán đoán và cảm nhận của bác sĩ. Hiện tại, Tiến sĩ Linda van den Bedem đang xây dựng chiến lược kinh doanh để tìm hiểu tiềm năng thương mại của robot Sofie. Đại học Công nghệ Eindhoven cũng đang xin cấp bằng sáng chế cho phát minh này, trước khi robot có thể tiến tới các bước phát triển tiếp theo. Nếu quá trình nghiên cứu và thương mại hóa diễn ra đúng kế hoạch, Sofie dự kiến được tung ra thị trường trong vòng năm năm tới.