TP.HCM hiện có hai robot để kiểm tra hệ thống đường cống, cống... mua từ Mỹ với giá tổng cộng gần 4 tỷ đồng. Robot có thể chui sâu cống và “ nhìn ” thấy mọi hỏng hóc, nhưng kinh phí dành cho việc này chỉ có 200 triệu đồng trong năm nay. “ Tổng chiều dài của hệ thống cống cống cần kiểm tra năm 2010 b...
TP.HCM hiện có hai robot để kiểm tra hệ thống đường cống, cống... mua từ Mỹ với giá tổng cộng gần 4 tỷ đồng.
Robot có thể chui sâu cống và “nhìn” thấy mọi hỏng hóc, nhưng kinh phí dành cho việc này chỉ có 200 triệu đồng trong năm nay.
“Tổng chiều dài của hệ thống cống cống cần kiểm tra năm 2010 bằng robot khoảng 3km và kinh phí duyệt cho việc này 200 triệu đồng”, ông Nguyễn Trọng Hiếu, Phó phòng quản lý và dịch vụ môi trường - Công ty TNHH một thành viên thoát nước đô thị TP.HCM cho biết.
Kiểm tra robot trước khi đưa vào ống cống. (Ảnh: Võ Ánh)
Phát hiện mọi lỗi trong lòng cống
Hiệu nay TP.HCM có hai robot kiểm tra hệ thống cống. Một robot được mua giữa năm 2003, cùng với xe chuyên dụng và hệ thống điều khiển với kinh phí gần 2,4 tỷ đồng. Sau đó vào năm 2009, Công ty thoát nước đô thị TP.HCM mua thêm một con robot lớn hơn với giá 1,4 tỷ đồng. Theo ông Hiếu: “Nếu các robot này có trục trặc, hỏng hóc gì phải chuyển sang Mỹ mới sửa chữa được”.
Trong điều kiện đường cống không bị lấp và không vấp chướng ngại vật, một ngày (8 giờ) robot có thể thăm dò được hơn 300m đường cống. Nhưng nếu gặp điều kiện không thuận lợi, mỗi ngày robot chỉ kiểm tra được 100 – 150m đường cống. Trước khi khảo sát cống bằng robot, người ta phải chặn dòng, không cho nước tiếp tục tràn vào cống và bơm nước ra để mực nước ở mức dưới 10cm. “Nếu cao hơn, nước sẽ làm ảnh hưởng đến các mạch điện của robot”, một công nhân vận hành nói.
Cấu tạo robot gồm bánh xe di chuyển, đèn chiếu sáng, camera và mô tơ để đi lại. Một máy phát điện từ trung tâm điều khiển đặt trên xe chuyên dụng sẽ cấp điện cho robot. Từ trên xe, nhân viên kỹ thuật sẽ điều khiển cho robot di chuyển, thao tác trong lòng hệ thống cống. Tất cả những “bí mật” trong lòng đường cống mà robot “thấy” được qua máy quay phim mang trên mình sẽ truyền về hai màn hình ở trung tâm điều khiển.
Robot có thể phát hiện mọi hỏng hóc trong ống cống.
Cũng dựa vào màn hình mà nhân viên kỹ thuật điều khiển robot làm việc theo ý muốn. Khi phát hiện những điểm nghi ngờ trong lòng cống, nhân viên kỹ thuật sẽ điều khiển robot đi chậm lại, hoặc dừng rồi hướng camera cận cảnh vào những điểm khả nghi. Vì thế, có thể khẳng định mọi khuyết tật trong lòng cống đều được phơi bày trước robot cũng như trước nhân viên kỹ thuật thông qua màn hình ở trung tâm điều khiển. Camera ở robot được thiết kế với hai khớp (trục) để dễ dàng ghi nhận hình ảnh ở mọi góc độ. Một hệ thống đèn chiếu sáng nhỏ nhưng mạnh lắp trên robot cũng hỗ trợ tăng cường độ sáng hình ảnh cho camera.
Thiếu kinh phí để kiểm tra
Không chỉ cho phép xem “sống” hình ảnh ngay trên hiện trường, những hình ảnh đó còn được lưu lại vào đĩa DVD. Nhờ đó, người ta có thể nghiên cứu lại những đặc điểm hoặc hỏng hóc trong đường cống rồi lên phương án sửa chữa và tính toán kinh phí. Nếu muốn sửa chữa chỉ cần đo đạc lại hiện trường rồi đào xuống ngay điểm cần sửa chữa, tránh trường hợp đào tràn lan.
Ông Hiếu cho biết, trong các năm qua, thành phố ưu tiên kiểm tra các đoạn cống khả nghi hỏng hóc cao như hệ thống cống cũ, các đoạn cống nằm trong vùng ngập nước. Theo một kỹ thuật viên, các lỗi thường phát hiện trong hệ thống đường cống khi kiểm tra: Khớp nối giữa các đoạn cống cống bị giãn (hở) ra làm cho đất cát phía trên tụt xuống cống. Đây là một trong những nguyên nhân tạo ra các hố “tử thần”. Bên cạnh đó là tình trạng rễ cây, các loại đường ống khác đâm ngang vào đường cống…
Với hai robot hiện có, mọi đường cống có đường kính từ 300mm trở lên đều kiểm tra được và cho kết quả chính xác. Tuy nhiên ông Hiếu cũng thừa nhận: “Đường cống của thành phố thì nhiều, tình trạng khả nghi hỏng hóc cũng rất lớn, trong khi kinh phí dành cho việc dùng robot để kiểm tra là quá ít”.
Clip robot đi xuyên qua lòng cống dò tìm 'hố tử thần'
TP.HCM hiện sở hữu hai robot chuyên kiểm tra hệ thống đường cống, được mua từ Mỹ với tổng kinh phí gần 4 tỷ đồng. Những thiết bị này có thể chui sâu vào lòng cống, dùng camera quan sát trực tiếp các hư hỏng mà con người khó tiếp cận bằng phương pháp thông thường. Tuy nhiên, trong năm 2010, thành phố chỉ được duyệt 200 triệu đồng để kiểm tra khoảng 3 km đường cống bằng robot.
Robot đầu tiên được mua vào giữa năm 2003, đi kèm xe chuyên dụng và hệ thống điều khiển, với tổng kinh phí gần 2,4 tỷ đồng. Đến năm 2009, Công ty TNHH một thành viên thoát nước đô thị TP.HCM tiếp tục đầu tư robot thứ hai, kích thước lớn hơn, trị giá 1,4 tỷ đồng. Thiết bị thứ hai giúp thành phố tăng khả năng kiểm tra, dù việc sửa chữa robot gặp trở ngại vì nếu hỏng hóc, chúng phải được chuyển sang Mỹ.
Trước mỗi lần khảo sát, công nhân phải chặn dòng nước không cho tiếp tục chảy vào cống, sau đó bơm nước ra ngoài để mực nước hạ xuống dưới 10 cm. Mực nước cao hơn có thể ảnh hưởng đến các mạch điện bên trong robot, khiến thiết bị mất an toàn hoặc hoạt động không chính xác. Công việc chuẩn bị vì vậy giữ vai trò quan trọng, dù diễn ra bên ngoài lòng cống và thường không xuất hiện trong những hình ảnh khảo sát.
Cấu tạo robot gồm bánh xe di chuyển, mô tơ vận hành, đèn chiếu sáng và camera ghi hình, tất cả được thiết kế để làm việc trong không gian chật hẹp. Máy phát điện đặt tại trung tâm điều khiển trên xe chuyên dụng cung cấp năng lượng, còn nhân viên kỹ thuật điều khiển robot từ mặt đất. Hình ảnh camera thu được truyền đồng thời về hai màn hình, giúp kỹ thuật viên theo dõi từng đoạn cống ngay trong lúc thiết bị di chuyển.
Khi phát hiện điểm bất thường, kỹ thuật viên có thể cho robot chạy chậm lại, dừng hẳn hoặc hướng camera tới gần để quan sát chi tiết hơn. Camera được thiết kế với hai khớp trục, cho phép ghi nhận hình ảnh ở nhiều góc độ thay vì chỉ nhìn thẳng theo hướng robot tiến lên. Hệ thống đèn nhỏ nhưng công suất mạnh cũng tăng độ sáng, hỗ trợ camera nhận diện những vết nứt, khe hở hoặc vật cản trong bóng tối.
Trong điều kiện lòng cống không bị lấp và không gặp chướng ngại vật, robot có thể khảo sát hơn 300 m trong một ngày làm việc tám giờ. Khi điều kiện bất lợi, năng suất giảm đáng kể, chỉ còn khoảng 100 đến 150 m mỗi ngày, do thiết bị phải di chuyển chậm hoặc xử lý nhiều vị trí khó quan sát. Khả năng phát hiện chi tiết vì thế luôn đi kèm yêu cầu kiểm soát dòng nước, dọn chướng ngại và bố trí nhân lực vận hành phù hợp.
Nguồn kinh phí hạn chế khiến thành phố phải ưu tiên những đoạn cống cũ, các tuyến nằm trong khu vực thường xuyên ngập nước hoặc những nơi bị nghi ngờ có nguy cơ hư hỏng cao. Các lỗi thường gặp gồm khớp nối giữa những đoạn cống bị giãn, tạo khe hở để đất cát phía trên rơi xuống lòng cống. Rễ cây hoặc các đường ống khác đâm ngang vào cống cũng được robot ghi nhận, bởi chúng có thể gây tắc nghẽn, suy yếu kết cấu và phát sinh nguy hiểm.
Hình ảnh khảo sát không chỉ được xem trực tiếp tại hiện trường mà còn lưu vào đĩa DVD, giúp kỹ thuật viên nghiên cứu lại từng dấu hiệu trước khi lập kế hoạch sửa chữa. Nhờ dữ liệu này, đơn vị thi công có thể đo đạc đúng vị trí, đào xuống khu vực cần xử lý thay vì đào tràn lan, từ đó tiết kiệm thời gian và kinh phí. Hai robot hiện có khả năng kiểm tra chính xác các đường cống đường kính từ 300 mm trở lên, nhưng số tuyến cần khảo sát vẫn lớn hơn nhiều so với nguồn lực được cấp.
