Những con robot hải cẩu chính là vũ khí mới nhất trong cuộc chiến chống lại sự suy sụp tinh thần của những người sống sót sau thảm họa sóng thần ở Nhật. Paro là tên của con robot hải cẩu được chuyển tới cho những người dân bỗng chốc rơi vào cảnh mất nhà trong cơn sóng thần cao 15m vào ngày 11/3/2011...
Những con robot hải cẩu chính là vũ khí mới nhất trong cuộc chiến chống lại sự suy sụp tinh thần của những người sống sót sau thảm họa sóng thần ở Nhật.
Paro là tên của con robot hải cẩu được chuyển tới cho những người dân bỗng chốc rơi vào cảnh mất nhà trong cơn sóng thần cao 15m vào ngày 11/3/2011. Con robot dễ thương này có thể mang lại nhiều xúc cảm cho con người, khi nó tạo nên những âm thanh nhỏ và vẫy chân vây mỗi lần có người chạm vào.
"Nó thật đáng yêu. Nó thủ thỉ mỗi khi cháu vuốt ve nó", bé trai 10 tuổi Kosei Oyama nói. "Sau trận sóng thần, chúng cháu có ít thứ để chơi hơn trước đây".
Tsuyako Kumagai, một bà nội trợ 47 tuổi, chia sẻ rằng các bạn của bà ở khu nhà tạm đều rất vui khi Paro đóng vai trò là sự thay thế cho những con thú cưng, vốn đã bị cơn sóng thần hung dữ cuốn đi. "Nhiều hàng xóm của tôi không muốn có những vật nuôi mới, vì họ không muốn nhớ lại ký ức buồn", bà Kumagai nói. "Với họ, những con thú cưng từng là thành viên gia đình".
Robot hải cẩu Paro
Những con robot hải cẩu vừa được chuyển tới cho những người dân sống trong các khu nhà tạm, được dựng nên trong một sân bóng chày ở thành phố cảng Kesennmuma thuộc tỉnh Miyagi, một khu vực bị ảnh hưởng nặng nề bởi thảm họa sóng thần.
Với nhiều người sống sót sau thảm họa, nhiều thứ đã tốt hơn trước, nhưng vẫn còn rất lâu nữa mới có thể trở lại như trước ngày 11/3 năm ngoái.
"Tôi đã mất tất cả những gì làm ra trong suốt cuộc đời", ông Hiroshi Onodera, 51 tuổi, nói. Ông Onodera mất người cháu trai và toàn bộ ngôi nhà vì sóng thần. Ông hiện sống cùng mẹ trong một ngôi nhà tạm, và cảm thấy bị cô lập với cộng đồng ngày nào.
"Khi chúng tôi còn ở trong khu sơ tán khẩn cấp, có rất nhiều người cùng sống tại đó. Nhưng từ khi mọi người được đưa tới những khu nhà tạm, chúng tôi bị phân tách ra và đều trải qua một thời gian mệt mỏi về tinh thần", Onodera tâm sự. "Bởi thế, thật là tuyệt khi có một nơi để chúng tôi có thể hàn gắn những vết thương tinh thần". Người đàn ông 51 tuổi muốn nói tới ngôi nhà cộng đồng, nơi có những con robot hải cẩu.
Những robot hải cẩu, được trang bị nhiều cảm biến âm thanh và chuyển động, vốn đã được sử dụng tại các bệnh viện hoặc các trại dưỡng lão, như một liệu pháp chữa trị dành cho những người cao tuổi bị trầm cảm hoặc suy giảm trí nhớ.
Ngoài những con robot hải cẩu, các nhà tổ chức của chương trình xoa dịu nỗi đau sóng thần còn có những lựa chọn khác cho các nạn nhân sống sót sau thảm họa, trong đó có những người máy xoa bóp đầu hay thậm chí là một quầy lễ tân do người máy phục vụ.
"Việc duy trì sợi dây liên lạc cho người dân là rất quan trọng", ông Kazuhiro Kojima, một nhà nghiên cứu của Viện Công nghệ và Khoa học Công nghiệp Tiên tiến, nơi phát triển Paro, nói.
Sau trận động đất ở Kobe năm 1995, số lượng người bị trầm cảm hoặc gặp những vấn đề về sức khỏe tinh thần tăng nhanh. Một trong những nguyên nhân chính là vì rất nhiều người trong số này bị mất nhà sau cơn địa chấn.
Theo chính phủ Nhật Bản, khoảng 325.000 người vẫn sống trong những ngôi nhà tạm, chủ yếu là ở phía bắc nước này, ở thời điểm gần một năm sau thảm họa kép. Rất nhiều người trong số này mất nhà trong thảm họa động đất sóng thần, trong khi nhiều người khác bị buộc phải bỏ nhà cửa để đi di tản vì sự cố rò rỉ phóng xạ tại nhà máy điện hạt nhân Fukushima Daiichi.
Các nhà nghiên cứu cho hay những giải pháp kỹ thuật có thể giúp làm giảm tác động tinh thần của thảm họa năm ngoái. "Chúng tôi hy vọng các robot sẽ mang lại cho người dân cơ hội tái thiết cộng đồng của họ", ông Kojima nói. "Sự hỗ trợ tinh thần sẽ trở thành một vấn đề quan trọng. Tôi hy vọng các robot sẽ làm nên chuyện".
Sau thảm họa sóng thần cao 15m xảy ra ngày 11/3/2011, Nhật Bản đưa robot hải cẩu Paro đến các khu nhà tạm để hỗ trợ tinh thần người sống sót. Những con robot nhỏ bé này không thay thế chuyên gia tâm lý, nhưng tạo ra tương tác gần gũi, giúp người dân bớt cô độc giữa cảnh mất nhà, mất người thân. Mỗi khi được chạm vào, Paro phát ra âm thanh khe khẽ, vẫy chân vây, phản ứng như một sinh vật sống đang đón nhận sự quan tâm.
Kosei Oyama, cậu bé 10 tuổi, thích thú kể rằng Paro rất đáng yêu, thường thủ thỉ mỗi lần cậu vuốt ve nó. Sau sóng thần, trẻ em trong khu tạm cư có ít đồ chơi hơn trước, nên một robot biết đáp lại sự chăm sóc nhanh chóng trở thành người bạn đặc biệt. Với người lớn, Paro còn gợi cảm giác thân thuộc từ những vật nuôi từng hiện diện trong gia đình trước khi bị dòng nước dữ cuốn mất.
Tsuyako Kumagai, một nội trợ 47 tuổi, cho biết nhiều người tại khu nhà tạm vui mừng khi Paro xuất hiện như một lựa chọn thay thế cho thú cưng. Tuy nhiên, một số hàng xóm không muốn nuôi con vật mới, vì chúng khiến họ nhớ đến những thú cưng từng được xem như thành viên trong gia đình. Robot hải cẩu đem lại sự an ủi mà không buộc người dân phải đối diện ngay với ký ức đau buồn về những mất mát ấy.
Paro được đưa tới các khu nhà tạm dựng trong một sân bóng chày tại thành phố cảng Kesennuma, tỉnh Miyagi, nơi chịu ảnh hưởng nặng nề của thảm họa. Cuộc sống nhiều người sống sót đã cải thiện phần nào, nhưng việc trở lại bình thường như trước ngày 11/3 vẫn còn rất xa. Những căn nhà tạm cung cấp nơi trú ẩn, song chưa thể khôi phục đầy đủ cảm giác an toàn, gắn kết và ổn định mà cộng đồng từng có.
Hiroshi Onodera, 51 tuổi, mất người cháu trai cùng toàn bộ ngôi nhà, đồng thời cảm thấy bị tách khỏi cộng đồng cũ sau khi chuyển đến nơi ở tạm. Trong khu sơ tán khẩn cấp, rất nhiều người sống cạnh nhau, nhưng khi được phân về các khu nhà tạm, họ bị chia nhỏ và trải qua thời gian tinh thần đặc biệt mệt mỏi. Vì vậy, ngôi nhà cộng đồng có Paro trở thành địa điểm để cư dân gặp gỡ, trò chuyện và từng bước hàn gắn tổn thương.
Paro được trang bị nhiều cảm biến âm thanh và chuyển động, từng được sử dụng tại bệnh viện hoặc trại dưỡng lão như một liệu pháp hỗ trợ người cao tuổi trầm cảm, suy giảm trí nhớ. Chương trình tại các khu nhà tạm còn cung cấp robot xoa bóp đầu cùng một quầy lễ tân do robot phục vụ, mở rộng cách công nghệ hỗ trợ đời sống sau thảm họa. Những thiết bị này tạo thêm lý do để người dân rời khỏi không gian riêng, tiếp xúc với nhau và duy trì nhịp sinh hoạt cộng đồng.
Kazuhiro Kojima, nhà nghiên cứu thuộc Viện Công nghệ và Khoa học Công nghiệp Tiên tiến, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì sợi dây liên lạc giữa người dân. Sau động đất Kobe năm 1995, số người trầm cảm hoặc gặp vấn đề sức khỏe tinh thần tăng nhanh, trong đó mất nhà là một nguyên nhân quan trọng. Gần một năm sau thảm họa kép, chính phủ Nhật Bản ước tính khoảng 325.000 người vẫn sống trong nhà tạm, chủ yếu tại khu vực phía bắc.
Nhiều người trong số đó mất nhà vì động đất và sóng thần, còn những người khác phải rời bỏ nơi ở do sự cố rò rỉ phóng xạ tại nhà máy điện hạt nhân Fukushima Daiichi. Các nhà nghiên cứu cho rằng giải pháp kỹ thuật như robot có thể góp phần giảm tác động tinh thần, dù không thể thay thế hỗ trợ xã hội và chăm sóc chuyên môn. Kojima hy vọng Paro cùng những robot khác giúp người dân có thêm cơ hội tái thiết cộng đồng, bởi hỗ trợ tinh thần sẽ tiếp tục là vấn đề quan trọng trong quá trình phục hồi lâu dài.
