Chiều 9.10, lễ rước y trang nữ thần Pô Inư Nưgar chính thức mở đầu mùa Katê 2026, lễ hội lớn nhất trong năm của đồng bào Chăm theo đạo Bà La Môn tại Khánh Hòa.
Các chức sắc, chức việc cùng đồng bào Chăm ở xã Phước Hữu (trước đây thuộc H.Ninh Phước, tỉnh Ninh Thuận) mang lễ vật lên xã Phước Hà, nơi cộng đồng Raglai đang lưu giữ y trang nữ thần. Sau lễ cúng kính, đoàn rước đưa y trang về đền ở thôn Hữu Đức.
Chiều 9.10, lễ rước y trang tại thôn Hữu Đức đã mở đầu cho lễ hội Katê 2026
ẢNH: BÁ DUY
Năm nay, lễ rước y trang diễn ra trong mưa. Tuy nhiên, đông đảo người dân vẫn theo chân đoàn rước, trong khi những bộ trang phục truyền thống tiếp tục nổi bật giữa không gian lễ hội.
Những bộ trang phục truyền thống của thiếu nữ Chăm, Raglai vẫn nổi bật giữa màn mưa. Tiếng trống ginăng, paranưng hòa cùng tiếng kèn saranai, tạo nhịp điệu rộn ràng cho những điệu múa chào đón đoàn rước.
Tại lễ rước, y trang sẽ được đặt trang trọng lên trên kiệu để các thanh niên trai tráng khiêng đi
ẢNH: BÁ DUY
Theo Sở VH-TT-DL tỉnh Khánh Hòa, lễ rước y trang là một trong những nghi thức quan trọng của lễ hội Katê. Với cộng đồng Chăm, y trang không đơn thuần là trang phục dùng trong nghi lễ mà còn là vật thiêng gắn với các vị thần được thờ phụng, mang ý nghĩa tâm linh sâu sắc.
Dù trời mưa, lễ rước y trang tại Katê 2026 vẫn rộn ràng sắc màu
ẢNH: BÁ DUY
Trong tâm thức người Chăm, nữ thần Pô Inư Nưgar được tôn kính là Mẹ xứ sở. Theo truyền thuyết, bà dạy người dân trồng lúa, trồng bông, dệt vải và phát triển đời sống. Theo các nhà nghiên cứu văn hóa Chăm tại Bảo tàng tỉnh Khánh Hòa, nghi lễ rước y trang mỗi mùa Katê không chỉ thể hiện niềm tin tâm linh mà còn gửi gắm lòng biết ơn, đạo lý uống nước nhớ nguồn được gìn giữ qua nhiều thế hệ.
Nhiều hoạt động văn hóa, văn nghệ đặc sắc với những điệu múa truyền thống, biểu diễn trang phục dân tộc tại lễ rước y trang
ẢNH: BÁ DUY
Sợi dây gắn kết văn hóa Chăm - Raglai
Nét riêng của nghi lễ là sự gắn bó giữa hai cộng đồng Chăm và Raglai. Theo truyền thuyết, người Chăm được xem là chị cả, còn người Raglai là em út. Theo tập quán mẫu hệ, con gái út có vai trò quan trọng trong việc giữ tài sản và đảm nhận việc thờ cúng. Vì vậy, cộng đồng Raglai được giao gìn giữ y trang và trao lại cho người Chăm vào các dịp lễ lớn.
Đến nay, đền Pô Inư Nưgar ở làng Hữu Đức là nơi duy trì nghi lễ tiếp nhận y trang từ người Raglai. Bộ y trang được dòng họ Chamalea ở xã Phước Hà gìn giữ qua nhiều thế hệ. Mỗi cộng đồng đảm nhận một vai trò riêng: người Raglai gìn giữ và trao y trang, người Chăm đón nhận và thực hành nghi lễ thờ phụng.
Các thiếu nữ chăm duyên dáng trong điệu múa chào mừng đoàn rước y trang
ẢNH: BÁ DUY
Katê là lễ hội truyền thống quan trọng của đồng bào Chăm theo đạo Bà La Môn, được tổ chức hằng năm vào ngày cuối của tháng 6 và ngày đầu của tháng 7 Chăm lịch hằng năm. Năm 2017, lễ hội được đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
Em Bá Phương Diễm Ngọc, học sinh lớp 11A7 Trường THPT Nguyễn Huệ, duyên dáng trong điệu múa Chăm
ẢNH: BÁ DUY
Dù mưa, rất đông người dân, du khách vẫn nán lại xem hết các tiết mục văn nghệ
ẢNH: BÁ DUY
Chính lễ sẽ diễn ra sáng 10.10. Từ 6 giờ 30, Hội đồng Chức sắc và Ban Phong tục đồng loạt thực hiện nghi thức tại tháp Pô Klong Garai (phường Đô Vinh), tháp Pô Rômê (thôn Hậu Sanh) và đền Pô Inư Nưgar (thôn Hữu Đức, xã Phước Hữu). Các nghi thức gồm lễ rước y trang, mở cửa đền tháp, tắm tượng thần, mặc y trang cho thần và đại lễ.
Các thiếu nữ mặc trang phục dân tộc tại lễ hội
ẢNH: BÁ DUY
Lễ hội Katê là dịp để cộng đồng người Chăm theo đạo Bà La Môn thể hiện lòng biết ơn các vị thần linh và tổ tiên, cầu cho mưa thuận gió hòa, mùa màng tốt tươi
ẢNH: BÁ DUY
Bên cạnh phần lễ, nhiều hoạt động văn hóa cũng được tổ chức nhằm tạo không gian giao lưu, giới thiệu bản sắc dân tộc. Sáng 10.10, tại khu vực tháp Pô Klong Garai sẽ diễn ra hội thi trò chơi thể thao dân gian và hội thi viết chữ Chăm. Ngày 11.10, tại xã Ninh Phước, hội thảo khoa học về bảo tồn và phát huy giá trị nghệ thuật làm gốm của người Chăm sẽ được tổ chức. Đây là di sản được UNESCO ghi danh vào danh sách di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp.