Rủi ro lớn từ việc 'đốt tiền' cho AI

Nguồn ảnh: Thanh Niên

Không chỉ khiến cho giá cả nhiều loại sản phẩm công nghệ như bộ nhớ RAM tăng cao hay tác động đến trái phiếu chính phủ các nước làm ảnh hưởng kinh tế vĩ mô, việc các công ty công nghệ đang đầu tư quá mức cho trí tuệ nhân tạo (AI) có thể đối mặt rủi ro "vỡ bong bóng".

Mới đây, 6 nhà quản lý tài sản lớn, các công ty đầu tư tư nhân và ngân hàng ở phố Wall (New York, Mỹ) công bố một nỗ lực huy động 500 tỉ USD nhằm tiếp tục thúc đẩy sự bùng nổ AI bằng cách tài trợ cho nhiều trung tâm dữ liệu, nhà máy điện và chip.

Cuộc đua "đốt tiền"

Theo đó, các "đại gia" tài chính trên, trong đó có BlackRock, Goldman Sachs và KKR, đang phối hợp để huy động các khoản ngân sách khổng lồ cho một đối tác như NVIDIA cùng các đối tác khác để đầu tư cho AI.

Rủi ro lớn từ việc 'đốt tiền' cho AI- Ảnh 1. — Mức độ đầu tư cho AI đang quá lớn, được cho là ẩn chứa nhiều rủi ro

Trong 2 năm qua, Amazon, Google, Microsoft và Meta đã liên tục thiết lập các kỷ lục về số tiền chi cho AI. Tính riêng quý 1/2026, báo cáo tài chính của 4 "đại gia" này cho thấy họ đã đầu tư tổng cộng 130,65 tỉ USD chủ yếu vào việc xây dựng các trung tâm dữ liệu phục vụ AI. Con số này của quý 2 vừa qua đã lên mức 170 tỉ USD.

Riêng Amazon đã chi 43 tỉ USD trong quý 1/2026, chủ yếu cho các trung tâm dữ liệu. Con số đầu tư của tập đoàn này đến quý 2 đã tăng lên thành 53 tỉ USD, cao hơn 69% so với cùng kỳ năm 2025. Cùng giai đoạn, Microsoft đã chi 31,9 tỉ USD, tăng 49% so với cùng kỳ năm 2025, và mức chi tiêu trong quý 2 vượt mức 40 tỉ USD, dự kiến cả năm 2026 là 190 tỉ USD. Phần lớn chi tiêu của tập đoàn này tăng lên cũng nhằm đầu tư cho AI. Hay Google đầu tư 36 tỉ USD trong quý 1/2026, nhiều hơn gấp đôi so với mức 14 tỉ USD của quý 1/2025.

Các tập đoàn công nghệ đều công bố chi tiêu nhiều hơn nữa cho AI, chỉ riêng nhóm công ty của Mỹ có thể đầu tư đến 700 tỉ USD trong năm nay. Chẳng hạn, Tập đoàn Meta (sở hữu Facebook) nâng dự báo chi tiêu cho năm 2026 tăng từ 125 - 145 tỉ USD, cao hơn so với mức dự báo trước đó là 115 - 135 tỉ USD, mà chủ yếu đổ vào AI. Google cũng đã tăng dự báo lên mức ít nhất 180 tỉ USD cũng vì AI.

Lý giải về các khoản đầu tư khổng lồ cho AI, hầu hết các tập đoàn công nghệ đều cho rằng để tiên phong trong cuộc bùng nổ của công nghệ này, và giúp tăng hiệu quả kinh doanh. Điển hình, Google cho rằng nhờ AI mà doanh thu điện toán đám mây của công ty này tăng 65% trong quý 1/2026, đạt mức 20 tỉ USD.

Rủi ro chực chờ?

Tuy nhiên, một số chuyên gia và tập đoàn tài chính đã đưa ra cảnh báo tình trạng chi tiêu quá mức cho AI dẫn đến doanh thu tạo ra không hề tương xứng với mức độ đầu tư.

Thêm vào đó, hiệu quả nhận được từ việc ứng dụng AI đang khiến nhiều doanh nghiệp phân vân. Theo kết quả khảo sát do Gartner (chuyên về tư vấn doanh nghiệp) thực hiện mới đây với khoảng 1.300 nhà lãnh đạo từ các công ty có doanh thu từ 50 triệu USD trở lên trong năm tài chính 2025, có đến 23% người trả lời cho biết không đánh giá được tỷ lệ lợi tức từ các khoản đầu tư vào AI mà doanh nghiệp của họ đã thực hiện. Và ngay cả trong số những người theo dõi, các ứng dụng mà các công ty theo đuổi thường không phải là những ứng dụng tạo ra lợi tức cao nhất. Nếu các doanh nghiệp băn khoăn về việc ứng dụng AI thì doanh thu của lĩnh vực này có thể bị ảnh hưởng.

Vì đầu tư quá lớn cho AI, khiến các tập đoàn công nghệ đang vay nợ, phát hành trái phiếu với mức độ khổng lồ. Điều này làm gia tăng rủi ro cho hoạt động của doanh nghiệp. Theo báo cáo của Tập đoàn tài chính Goldman Sachs (Mỹ), năm 2025, tổng phát hành trái phiếu từ các công ty cung cấp dịch vụ điện toán đám mây được xếp hạng đầu tư toàn cầu đạt 108 tỉ USD, tương đương 26% tổng vốn đầu tư. Trong nửa đầu năm 2026, các công ty đó đã phát hành 194 tỉ USD trái phiếu, chiếm khoảng 33% vốn đầu tư.

Một phân tích mới đây cũng chỉ ra tổng giá trị trái phiếu từ các công ty công nghệ lớn của Mỹ phát hành dự kiến tăng vọt lên mức kỷ lục 320 tỉ USD trong năm nay. Thực tế này đang khiến gia tăng rủi ro trên thị trường trái phiếu nói chung, dẫn đến ảnh hưởng không nhỏ đến trái phiếu chính phủ các nước. Đây được cho chính là tác nhân khiến cho lợi suất trái phiếu chính phủ nhiều nước tăng cao gần đây.

Mới đây, Ngân hàng trung ương Anh cảnh báo rủi ro tiềm ẩn từ việc đầu tư quá mức cho AI vì giới đầu tư đang sử dụng đòn bẩy vốn quá lớn đối với lĩnh vực này. Nếu các trung tâm dữ liệu không đạt hiệu quả kinh doanh như mong muốn thì có thể dẫn đến sự sụp đổ của thị trường như "bong bóng dotcom" ngày trước.

Không những vậy, vì đầu tư quá mức cho AI khiến nhu cầu nhiều sản phẩm công nghệ như bộ nhớ RAM tăng cao, tăng gần 3 lần đối với một số loại RAM trong năm qua, gây gia tăng chi phí đầu tư cho ngành công nghệ nói chung.

Mới đây, sáu nhà quản lý tài sản lớn, công ty đầu tư tư nhân và ngân hàng tại phố Wall ở New York, Mỹ, công bố kế hoạch huy động 500 tỉ USD để tiếp tục thúc đẩy lĩnh vực trí tuệ nhân tạo. Khoản tiền này dự kiến được dùng để tài trợ cho các trung tâm dữ liệu, nhà máy điện, chip và những hạng mục liên quan đến quá trình phát triển AI. BlackRock, Goldman Sachs và KKR nằm trong nhóm tổ chức tài chính phối hợp huy động nguồn vốn cho NVIDIA cùng các đối tác khác đầu tư vào lĩnh vực này. Động thái trên diễn ra trong bối cảnh các tập đoàn công nghệ lớn liên tục tăng chi tiêu cho AI. Amazon, Google, Microsoft và Meta đã thiết lập nhiều mức chi kỷ lục trong hai năm qua, chủ yếu để xây dựng trung tâm dữ liệu phục vụ AI. Báo cáo tài chính của bốn doanh nghiệp cho thấy tổng số tiền họ đầu tư trong quý 1 năm 2026 đạt 130,65 tỉ USD. Sang quý 2, tổng mức chi của bốn tập đoàn tăng lên 170 tỉ USD. Amazon chi 43 tỉ USD trong quý 1 và nâng lên 53 tỉ USD trong quý 2, cao hơn 69% so với cùng kỳ năm 2025. Microsoft chi 31,9 tỉ USD trong quý 1, tăng 49% so với cùng kỳ năm trước, sau đó vượt 40 tỉ USD trong quý 2 và dự kiến tổng chi cả năm 2026 đạt 190 tỉ USD. Google đầu tư 36 tỉ USD trong quý 1 năm 2026, cao hơn gấp đôi mức 14 tỉ USD của cùng kỳ năm 2025. Các tập đoàn công nghệ Mỹ được cho là có thể đầu tư tổng cộng 700 tỉ USD cho AI trong năm nay. Meta đã nâng dự báo chi tiêu năm 2026 lên khoảng 125 đến 145 tỉ USD, trong khi Google tăng dự báo lên ít nhất 180 tỉ USD, với phần lớn nguồn tiền dành cho AI. Các doanh nghiệp công nghệ giải thích rằng những khoản đầu tư lớn nhằm duy trì vị trí tiên phong trong làn sóng công nghệ mới và nâng cao hiệu quả kinh doanh. Google cho biết doanh thu điện toán đám mây của tập đoàn tăng 65% trong quý 1 năm 2026, lên 20 tỉ USD, nhờ sự hỗ trợ của AI. Tuy nhiên, một số chuyên gia và tổ chức tài chính cảnh báo mức chi tiêu hiện nay có thể vượt xa doanh thu mà AI tạo ra. Hiệu quả đầu tư cũng đang khiến nhiều doanh nghiệp phải cân nhắc. Khảo sát của Gartner với khoảng 1.300 lãnh đạo tại các công ty có doanh thu từ 50 triệu USD trở lên trong năm tài chính 2025 cho thấy 23% người tham gia không đánh giá được tỷ lệ lợi tức từ các khoản đầu tư AI. Ngay cả những doanh nghiệp có theo dõi hiệu quả, các ứng dụng họ lựa chọn thường không phải nhóm tạo ra lợi tức cao nhất. Việc tăng đầu tư còn kéo theo nhu cầu vay nợ và phát hành trái phiếu với quy mô lớn. Theo Goldman Sachs, các công ty cung cấp dịch vụ điện toán đám mây được xếp hạng đầu tư trên toàn cầu phát hành 108 tỉ USD trái phiếu trong năm 2025, tương đương 26% tổng vốn đầu tư, còn con số trong nửa đầu năm 2026 là 194 tỉ USD, chiếm khoảng 33%. Một phân tích khác dự báo tổng giá trị trái phiếu do các công ty công nghệ lớn của Mỹ phát hành trong năm nay có thể đạt kỷ lục 320 tỉ USD. Quy mô phát hành tăng có thể làm gia tăng rủi ro trên thị trường trái phiếu và ảnh hưởng đến trái phiếu chính phủ các nước. Ngân hàng trung ương Anh đã cảnh báo về nguy cơ đầu tư quá mức vào AI trong bối cảnh giới đầu tư sử dụng đòn bẩy vốn lớn cho lĩnh vực này. Nếu các trung tâm dữ liệu không đạt hiệu quả như kỳ vọng, thị trường có thể đối mặt nguy cơ sụt giảm mạnh tương tự bong bóng dotcom, trong khi nhu cầu tăng cao còn đẩy giá một số loại RAM lên gần gấp ba lần trong năm qua.