Với người bị nhồi máu cơ tim, mỗi phút chậm trễ đều khiến cơ tim tổn thương thêm. Trước đây, bệnh nhân ở Quảng Trị cần đặt stent cấp cứu phải chuyển đến bệnh viện tuyến trên tại Huế, mất khoảng hai giờ di chuyển. Khoảng thời gian ấy có thể quyết định mức độ tổn thương cơ tim và những di chứng người bệnh phải mang theo suốt đời.
Bắt đầu từ năng lực tự thân
Tại Bệnh viện đa khoa tỉnh Quảng Trị, quy trình cấp cứu nhồi máu cơ tim được triển khai sớm ngay từ khi người bệnh còn trên đường chuyển viện. Khi cơ sở y tế trong khu vực nghi ngờ bệnh nhân nhồi máu cơ tim, điện tâm đồ được gửi qua nhóm hội chẩn trực tuyến để các bác sĩ cùng đánh giá, đồng thời kích hoạt ê-kíp can thiệp. Khi bệnh nhân đến viện, các thủ tục được rút gọn để chuyển thẳng vào phòng thông tim. Theo thống kê của Khoa Nội tim mạch, thời gian từ khi nhập viện đến khi động mạch vành bị tắc được tái thông là dưới 40 phút. Quy trình phối hợp khẩn trương này giúp hạn chế tổn thương cơ tim, giảm nguy cơ tử vong và suy tim.
Tháng 10/2016, bệnh viện đưa vào sử dụng hệ thống chụp mạch số hóa xóa nền (DSA), thành lập Đơn nguyên Tim mạch can thiệp và thực hiện ca can thiệp động mạch vành đầu tiên do chính bác sĩ bệnh viện độc lập thực hiện. Ngay từ những tháng đầu, đơn nguyên đã duy trì trực cấp cứu 24/7, triển khai can thiệp mạch vành cấp cứu, mạch máu não, mạch máu ngoại biên và cấy máy tạo nhịp tim. Những ngày đầu, đơn vị gặp nhiều khó khăn do thiếu vật tư, trong khi người dân chưa biết đến kỹ thuật can thiệp mạch vành ngay tại tỉnh. Niềm tin vì thế được gây dựng dần qua từng ca bệnh.
Trả lời câu hỏi vì sao chọn phát triển tim mạch can thiệp tại một bệnh viện tuyến tỉnh, Thạc sĩ, bác sĩ Nguyễn Hữu Đức, Trưởng khoa Nội Tim mạch kiêm Trưởng Đơn nguyên Tim mạch can thiệp cho biết: “Mạnh dạn chọn triển khai tim mạch can thiệp sẽ giúp cứu sống nhiều người bệnh nhồi máu cơ tim, đột quỵ và giảm chi phí cho họ. Càng nhiều kỹ thuật chuyên sâu được làm tại chỗ, người bệnh càng không phải đi xa”.
Năm 2018 đánh dấu một bước chuyển biến: Ban Giám đốc bệnh viện quyết định đầu tư hệ thống siêu âm trong lòng mạch vành (IVUS), đo phân suất dự trữ động mạch vành (FFR), bóng đối xung động mạch chủ (IABP) và siêu âm tim qua thực quản. Năm 2020 có thêm hệ thống ECMO. Các kỹ thuật này được đưa vào sử dụng thường quy ngay sau đó. IVUS, FFR cho phép bác sĩ chỉ định can thiệp chính xác và tối ưu kết quả can thiệp. Bóng đối xung và ECMO hỗ trợ trái tim đang suy kiệt trong sốc tim.
Cũng từ năm 2018, đơn nguyên triển khai cấy máy phá rung tự động (ICD) để phòng đột tử do rối loạn nhịp nguy hiểm, cấy máy tái đồng bộ tim (CRT) cho người suy tim, và đặt ống ghép nội mạch điều trị phình, tách động mạch chủ mà không phải mổ mở. Từ năm 2020, kỹ thuật khoan phá mảng xơ vữa vôi hóa (Rotablator) giúp xử lý những tổn thương cứng đến mức bóng nong thông thường không mở được. Đơn nguyên còn thực hiện can thiệp các bệnh tim bẩm sinh và nong van tim.
Mang đến hạnh phúc cho người bệnh
Khối lượng công việc của đơn nguyên tăng đều qua từng năm. Năm 2025, đơn vị thực hiện khoảng 1.800 thủ thuật chuyên sâu; riêng tám tháng đầu năm 2026 đã đạt 1.500 ca. Tính từ năm 2016, tổng số thủ thuật đã vượt 12.000 ca. Mỗi năm, khoảng 300 bệnh nhân nhồi máu cơ tim cấp được can thiệp cấp cứu kịp thời. Theo thống kê của khoa, tỷ lệ tử vong trong viện ở nhóm bệnh nhân này dưới 4%, cho thấy hiệu quả cấp cứu và điều trị tích cực.
Đằng sau những kết quả ấy là sự phối hợp chặt chẽ giữa nhiều chuyên khoa. Với bệnh nhân sốc tim - tình trạng tim không thể bơm đủ máu nuôi cơ thể, ê-kíp can thiệp phối hợp Khoa Hồi sức tích cực chống độc để hỗ trợ tuần hoàn bằng hệ thống tim phổi nhân tạo (ECMO). Nhờ kết nối sớm giữa các bệnh viện và phối hợp hiệu quả giữa các khoa, nhiều bệnh nhân ngừng tim, sốc tim nặng đã được cứu sống. Đến nay, hầu như không còn trường hợp phải chuyển viện để can thiệp mạch vành, cấy máy tạo nhịp tim hoặc can thiệp đột quỵ. Các kỹ thuật phức tạp đều được thực hiện tại đơn nguyên. Điều này giúp gia đình người bệnh giảm thời gian di chuyển, chi phí ăn ở và số ngày nghỉ việc để chăm sóc người thân. Chi phí điều trị được quỹ bảo hiểm y tế chi trả theo quy định.
Người mắc bệnh mạch vành, đặt stent chỉ là một phần của quá trình điều trị lâu dài, vì vậy khoa duy trì chương trình quản lý người bệnh sau can thiệp. Đơn nguyên cũng hướng về tuyến dưới, tổ chức đào tạo đọc điện tâm đồ và cập nhật chẩn đoán nhồi máu cơ tim cho cán bộ y tế cơ sở, những người đầu tiên tiếp xúc với người bệnh. Song song, khoa tham gia các nghiên cứu đa trung tâm về suy tim và can thiệp động mạch vành cùng nhiều bệnh viện trong nước.
Khoa Nội Tim mạch của bệnh viện hiện có 15 bác sĩ, trong đó 5 bác sĩ can thiệp tim mạch; cùng 4 điều dưỡng và 2 kỹ thuật viên chuyên trách tại đơn nguyên. Một số bác sĩ thuộc chuyên khoa khác cũng trực tiếp thực hiện các thủ thuật. Đội ngũ được đào tạo tại Trường đại học Y-Dược Huế, Trường đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh, Bệnh viện Chợ Rẫy và tham gia các khóa đào tạo ngắn hạn tại nhiều trung tâm trong, ngoài nước. Sự trưởng thành của đơn vị có sự đồng hành của các bệnh viện tuyến trên, chuyên gia, hội chuyên ngành cùng những quyết định đầu tư của Ban Giám đốc qua từng giai đoạn.
Bác sĩ chuyên khoa II Phan Xuân Nam, Giám đốc bệnh viện trăn trở, số lượng bệnh nhân ngày càng tăng trong khi nhân lực còn mỏng. Sau 10 năm hoạt động, một số thiết bị đã cần sửa chữa, thay thế; bệnh viện hiện chỉ có một hệ thống chụp mạch số hóa xóa nền (DSA), chưa đáp ứng đủ nhu cầu can thiệp. Vì vậy, bệnh viện dự kiến đầu tư thêm một hệ thống DSA trong thời gian tới.
Bài và ảnh: ĐỨC NGUYỄN-QUANG HUY