Sà lan do Tập đoàn vận tải biển CMA CGM (Pháp), Nike và Công ty cổ phần Gemadept phối hợp triển khai, phục vụ vận chuyển hàng hóa trong chuỗi cung ứng của Nike. Sự kết hợp giữa phương tiện điện, năng lượng tái tạo và tổ chức vận tải đồng bộ mở thêm hướng phát triển logistics xanh tại Việt Nam.
Từ tuyến vận tải không phát thải trực tiếp
Với năng lực vận chuyển dự kiến hơn 50 nghìn TEU mỗi năm, sà lan sử dụng hệ thống pin do Công ty trách nhiệm hữu hạn Công nghệ Amperex Đương đại (CATL - nhà sản xuất pin xe điện và hệ thống lưu trữ năng lượng lớn nhất thế giới đến từ Trung Quốc) cung cấp, có thể sạc đầy trong khoảng 4 giờ. Phương tiện không phát thải khí nhà kính trực tiếp trong quá trình vận hành, góp phần giảm sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch trong vận tải đường thủy nội địa. Theo tính toán của các đối tác, mô hình dự kiến giúp cắt giảm khoảng 778 tấn CO₂ mỗi năm khi tính đến phát thải liên quan nguồn năng lượng sử dụng.
Điểm đáng chú ý của dự án không chỉ là thay thế động cơ truyền thống bằng động cơ điện. Tại cảng Gemalink, hệ thống sạc chuyên dụng được kết nối với nguồn điện tái tạo có chứng nhận từ trang trại điện mặt trời tại cảng, tạo thành giải pháp đồng bộ giữa phương tiện vận tải, hạ tầng sạc và nguồn cung năng lượng.
Việc đưa sà lan điện vào khai thác là bước triển khai cụ thể từ thỏa thuận hợp tác thành lập liên doanh giữa Gemadept và CMA CGM ký ngày 27/5/2025. Sự hợp tác này kết hợp năng lực khai thác cảng, logistics của doanh nghiệp Việt Nam với kinh nghiệm vận tải biển và công nghệ của đối tác quốc tế, tạo điều kiện phát triển giải pháp vận tải đường thủy ít phát thải ngay tại thị trường trong nước.
Tương lai của logistics bền vững phụ thuộc vào khả năng kết nối giữa cảng biển, đường thủy nội địa và năng lượng sạch. Việc tích hợp sà lan điện với hạ tầng sạc và nguồn điện tái tạo là cơ sở để nghiên cứu mở rộng mô hình sang những tuyến vận tải khác.
Ông Đỗ Công Khanh, Phó Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Tập đoàn Gemadept
Sự tham gia của Nike với vai trò khách hàng đầu tiên cũng phản ánh một thay đổi trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Yêu cầu giảm phát thải không còn giới hạn ở nhà máy sản xuất, mà mở rộng sang hoạt động vận chuyển, lưu kho và phân phối. Dấu chân carbon của hàng hóa ngày càng trở thành yếu tố được các thương hiệu quốc tế quan tâm khi lựa chọn đối tác và tổ chức sản xuất. Bởi vậy, chuyển đổi xanh trong logistics không thể chỉ trông chờ vào doanh nghiệp vận tải. Khi chủ hàng, hãng tàu và đơn vị khai thác cảng cùng tham gia, nhu cầu sử dụng dịch vụ vận tải phát thải thấp mới có điều kiện chuyển thành những dự án đầu tư cụ thể.
Bà Christine Cabau, Phó Chủ tịch điều hành phụ trách tài sản và vận hành của CMA CGM, cho rằng khử carbon trong chuỗi cung ứng toàn cầu đòi hỏi các doanh nghiệp vượt qua những cam kết mang tính định hướng để triển khai giải pháp cụ thể, có khả năng nhân rộng. Sự phối hợp giữa hãng vận tải, khách hàng và doanh nghiệp cảng là điều kiện quan trọng để hiện thực hóa mục tiêu này.
Theo ông Đỗ Công Khanh, Phó Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Tập đoàn Gemadept, tương lai của logistics bền vững phụ thuộc vào khả năng kết nối giữa cảng biển, đường thủy nội địa và năng lượng sạch. Việc tích hợp sà lan điện với hạ tầng sạc và nguồn điện tái tạo là cơ sở để nghiên cứu mở rộng mô hình sang những tuyến vận tải khác.
Xanh hóa cả chuỗi cung ứng
Sự xuất hiện của sà lan điện diễn ra trong bối cảnh quy mô xuất nhập khẩu của Việt Nam tiếp tục mở rộng, kéo theo nhu cầu vận chuyển hàng hóa ngày càng lớn. Cùng với áp lực giảm chi phí, yêu cầu kiểm soát phát thải đang trở thành một yếu tố cạnh tranh của ngành logistics.
Với hệ thống sông ngòi, kênh rạch và mạng lưới cảng biển phát triển, đặc biệt tại khu vực phía nam, Việt Nam có lợi thế để tăng tỷ trọng vận tải đường thủy đối với hàng hóa khối lượng lớn. Việc kết nối các trung tâm sản xuất với cảng biển bằng đường thủy không chỉ góp phần giảm áp lực cho giao thông đường bộ mà còn tạo điều kiện phát triển các phương thức vận tải ít phát thải, nhất là khi phương tiện được điện khí hóa và sử dụng năng lượng tái tạo.
Tuy nhiên, logistics xanh không chỉ là câu chuyện đổi mới phương tiện. Tại Diễn đàn Kinh tế Mùa thu 2026, ông Cao Hồng Phong, Phó Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Cảng Cái Mép Gemadept - Terminal Link (Gemalink), nhấn mạnh vai trò của kết nối và chia sẻ dữ liệu trong quá trình chuyển đổi xanh. Theo ông, bên cạnh đầu tư phương tiện ít phát thải và năng lượng sạch, các mắt xích trong chuỗi cung ứng cần phối hợp chặt chẽ hơn về thông tin nguồn hàng, lịch trình vận chuyển và giao nhận. Dữ liệu được kết nối thông suốt sẽ giúp giảm thời gian chờ, hạn chế vận chuyển rỗng, tiết kiệm nhiên liệu và chi phí.
Mô hình sà lan điện tại Gemalink bước đầu khắc phục những hạn chế này nhờ tuyến vận tải cố định, nguồn hàng ổn định, hạ tầng sạc được bố trí tại cảng và sự phối hợp giữa chủ hàng, hãng vận tải với doanh nghiệp khai thác cảng.
Thực tế, ngay cả khi sử dụng năng lượng sạch, phương tiện vận tải vẫn khó phát huy đầy đủ hiệu quả nếu phải chờ đợi kéo dài, vận hành thiếu tải hoặc thiếu sự kết nối với các khâu khác trong chuỗi cung ứng. Mô hình sà lan điện tại Gemalink bước đầu khắc phục những hạn chế này nhờ tuyến vận tải cố định, nguồn hàng ổn định, hạ tầng sạc được bố trí tại cảng và sự phối hợp giữa chủ hàng, hãng vận tải với doanh nghiệp khai thác cảng. Đây là những điều kiện quan trọng để công nghệ mới có thể đi vào khai thác thương mại.
Từ tuyến sà lan điện đầu tiên, có thể thấy chuyển đổi xanh không chỉ là yêu cầu thực hiện cam kết phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, mà còn mở ra cơ hội nâng cao hiệu quả hoạt động, tăng sức cạnh tranh của ngành logistics. Tuy nhiên, để nhân rộng mô hình, cần có chính sách khuyến khích đầu tư hạ tầng năng lượng sạch tại các đầu mối logistics, hoàn thiện tiêu chuẩn kỹ thuật, an toàn đối với phương tiện sử dụng pin và thúc đẩy kết nối dữ liệu trong vận tải. Khi những điều kiện này được đáp ứng, các giải pháp vận tải ít phát thải mới có thể phát huy hiệu quả trên quy mô lớn hơn.
Thái Linh