Sai lầm khiến Ukraine chưa thể bắt bài hiệu quả UAV đáng gờm của Nga

Mùa đông năm ngoái, tám công ty Ukraine từng thông báo với Bộ trưởng Quốc phòng khi đó rằng họ đã sẵn sàng cung cấp UAV đánh chặn đủ khả năng hạ gục UAV phản lực Nga. Những tuyên bố ấy tạo kỳ vọng về một phương án phòng thủ giá rẻ, đặc biệt trong bối cảnh Ukraine phải đối phó các đợt tập kích bằng UAV ngày càng dày đặc. Tuy nhiên, theo Euromaidan Press được Dân Trí dẫn lại, thực tế chiến trường nhanh chóng cho thấy các mẫu UAV đánh chặn này chưa đáp ứng yêu cầu khắc nghiệt. Ông Serhii Beskrestnov, cố vấn của Tổng thống Ukraine, nhận định việc chế tạo một UAV bay nhanh chỉ là phần tương đối đơn giản trong toàn bộ bài toán. Khó khăn thật sự nằm ở khả năng phát hiện, bám đuổi, dự đoán đường bay và xử lý mục tiêu biết chủ động thay đổi tốc độ, độ cao. Những cuộc thử nghiệm thực chiến cho thấy UAV đánh chặn Ukraine thiếu nhiều tính năng then chốt để truy đuổi hiệu quả một chiếc Geran dùng động cơ phản lực. Geran phản lực có thể đạt tốc độ khoảng 450-500km/h, cao hơn đáng kể mức 320km/h của Geran-3 sử dụng cấu hình chậm hơn. Không chỉ bay nhanh, loại UAV này còn có thể điều chỉnh tốc độ để xuyên qua các lớp phòng thủ, đồng thời thực hiện động tác né tránh phức tạp khi bị tiếp cận. Vì vậy, một UAV đánh chặn chỉ biết lao nhanh theo đường thẳng gần như không đủ khả năng biến ưu thế tốc độ thành một cuộc đánh chặn thành công. Theo ông Beskrestnov, một thiết kế đủ sức “bắt” Geran phản lực phải có khả năng cơ động cao, khóa mục tiêu bằng công nghệ thị giác máy. Nó cũng cần lượng nhiên liệu đủ lớn để bay lượn, tìm kiếm và duy trì cuộc truy đuổi, thay vì nhanh chóng cạn năng lượng sau một lần tăng tốc. Các UAV đánh chặn giá rẻ của Ukraine từng hạ khoảng một nửa UAV Nga thuộc phiên bản cũ bay chậm hơn, nhưng vẫn thường bị Geran phản lực bỏ lại. Ông Beskrestnov nhớ lại cuộc họp tại Bộ Quốc phòng Ukraine năm ngoái, nơi tám nhà sản xuất cùng khẳng định sản phẩm của họ đã được thử nghiệm. Sai lầm, theo ông, là không có nhà sản xuất nào theo dõi và đánh giá hiệu quả của các mẫu UAV đánh chặn hàng tuần trong điều kiện thực tế. Khi đó, Geran động cơ phản lực xuất hiện trên bầu trời quá ít, khiến các nhà phát triển thiếu cơ hội kiểm chứng sản phẩm trước một đối thủ thật sự. Trên thao trường, các nhà sản xuất chủ yếu chứng minh rằng UAV của họ có thể cất cánh, bay nhanh và duy trì đường bay theo thiết kế. Nhưng khả năng bay được không đồng nghĩa với khả năng truy đuổi một mục tiêu liên tục đổi hướng, thay đổi độ cao và điều chỉnh tốc độ. Ông Beskrestnov cho rằng động cơ không phải trở ngại lớn, bởi Ukraine có thể mua động cơ từ các nhà cung cấp nước ngoài. Phần khó hơn là tạo ra một cỗ máy đủ linh hoạt để bám theo Geran phản lực, vốn cơ động hơn nhiều so với phiên bản dùng cánh quạt. Ở tốc độ như vậy, khả năng ngắm bắn của con người bị hạn chế, nên hệ thống phải tự động nhận dạng, khóa mục tiêu và dẫn đường trong giai đoạn cuối. Công nghệ thị giác máy cùng năng lực dẫn đường tự động vì thế trở thành yếu tố quyết định, thay vì chỉ tập trung nâng tốc độ tối đa. Đó cũng là lý do Ukraine chưa thể đặt trước hàng nghìn UAV đánh chặn, bởi nước này vẫn chưa có mẫu thiết kế được chứng minh đầy đủ trên chiến trường. Mẫu tương lai phải hiệu quả, dễ triển khai, đơn giản trong vận hành và thuận tiện bảo dưỡng, trước khi hoạt động sản xuất được mở rộng quy mô lớn. Theo ông Beskrestnov, khi thiết kế đạt yêu cầu, việc tăng sản lượng chủ yếu còn phụ thuộc vào nguồn tiền, nhưng Ukraine vẫn đang thử nghiệm trong lúc mùa đông đến gần và UAV Nga tiếp tục được nâng cấp.