Trên thị trường chứng khoán, cảm xúc thường được ví là kẻ thù số một của túi tiền. Ngay cả Warren Buffett, huyền thoại đầu tư được kính trọng bậc nhất thế giới, cũng từng phải trả giá đắt cho những phút bốc đồng. Ít ai biết rằng, chính cái tên Berkshire Hathaway lừng lẫy ngày nay lại bắt nguồn từ một quyết định mà ông tự nhận là "cực kỳ ngu ngốc".
Theo WSJ, hành trình 6 thập kỷ trên thương trường của vị tỷ phú này không chỉ trải đầy hoa hồng với những khoản lãi kếch xù. Phía sau ánh hào quang của một nhà đầu tư vĩ đại là những bài học xương máu từ các thương vụ "bắt dao rơi" hay gồng lỗ. Chính cách ông đối diện với thất bại đã định hình nên triết lý đầu tư xuất chúng.
' %2F%3E%3C%2Fsvg%3E)
Nhà đầu tư huyền thoại Warren Buffett (Ảnh: Inc).
Cú xuống tiền vì tự ái và bài học kiểm soát cảm xúc
Năm 1964, Berkshire Hathaway chỉ là một công ty dệt may đang chật vật tồn tại. Khi đó, lãnh đạo công ty là Seabury Stanton đã gửi thư đề nghị mua lại cổ phiếu từ các nhà đầu tư với giá 11,375 USD/cổ phiếu. Mức giá này thấp hơn một chút so với con số 11,5 USD mà Buffett, lúc bấy giờ là một cổ đông lớn, kỳ vọng.
Chỉ vì chênh lệch 1/8 USD, Buffett đã nổi giận trước cách hành xử của Stanton. Thay vì bán chốt lời, ông quyết định giữ lại cổ phiếu và âm thầm mua gom thêm cho đến khi chính thức thâu tóm toàn bộ công ty vào năm 1965. Thương vụ này giúp ông lần đầu được xướng tên trên The Wall Street Journal, nhưng lại là một thảm họa về mặt tài chính.
Ngành dệt may lao dốc, các nhà máy liên tục đóng cửa và chìm trong thua lỗ. Sự bướng bỉnh đã khiến vị tỷ phú phớt lờ bức tranh kinh doanh u ám. "Do hành xử trẻ con của Seabury và tôi, ông ấy mất việc, còn tôi nhận ra hơn 25% vốn của mình đang nằm trong một doanh nghiệp tồi tệ mà tôi biết rất ít", Buffett thừa nhận trong thư gửi cổ đông năm 2014. Ông ví mình như "con chó đuổi theo chiếc xe và bắt được nó", để rồi phải gồng lỗ suốt nhiều năm trước khi chính thức đóng cửa mảng dệt may vào năm 1985.
Một bài học đắt giá khác đến từ thương vụ "bắt đáy" ngành hàng không. Năm 1989, Berkshire chi 358 triệu USD mua cổ phiếu ưu đãi của hãng hàng không USAir. Bất chấp lời cảnh báo nửa đùa nửa thật của tỷ phú Richard Branson rằng cách nhanh nhất để thành triệu phú là "bắt đầu với tư cách tỷ phú rồi mua một hãng hàng không", Buffett vẫn quyết định xuống tiền.
Kết quả, ông đã đánh giá thấp tác động của việc phi điều tiết ngành hàng không. USAir lỗ tới 2,4 tỷ USD trong giai đoạn 1990-1994, buộc Buffett phải giảm 75% giá trị khoản đầu tư và công khai thừa nhận sai lầm với cổ đông.
Triết lý "ôm cây đợi thỏ" với những cỗ máy in tiền
Nếu những phút bốc đồng mang lại bài học đắt giá, thì sự kiên nhẫn lại là chìa khóa mở ra kho báu cho Berkshire Hathaway. Dưới sự thúc giục của người cộng sự quá cố Charlie Munger, Buffett dần từ bỏ thói quen săn lùng "cổ phiếu giá bèo" để chuyển sang mua những doanh nghiệp chất lượng cao với giá hợp lý.
Thương vụ kinh điển nhất phải kể đến Coca-Cola. Bắt đầu gom cổ phiếu từ năm 1988, Buffett tuyên bố thời gian nắm giữ ưa thích của ông đối với những doanh nghiệp xuất sắc là "mãi mãi". Gần 40 năm sau, lời hứa đó vẫn vẹn nguyên. Tính đến cuối năm 2024, khoản đầu tư này trị giá khoảng 25 tỷ USD. Chỉ tính riêng tiền cổ tức, hãng nước giải khát này đã "bơm" vào túi Berkshire khoảng 770 triệu USD trong năm 2024.
Không chỉ là một khoản đầu tư sinh lời, Coca-Cola còn trở thành biểu tượng gắn liền với hình ảnh của vị tỷ phú. Việc ông uống 5 chai Cherry Coke mỗi ngày đã trở thành câu chuyện truyền cảm hứng, thu hút hàng nghìn nhà đầu tư đổ về Omaha mỗi dịp đại hội cổ đông.
Tương tự, tầm nhìn xa của bộ đôi Buffett - Munger còn được minh chứng qua thương vụ rót vốn vào BYD. Năm 2008, khi BYD chỉ là một hãng sản xuất pin ít tên tuổi tại Trung Quốc, Berkshire đã mạnh tay mua 10% cổ phần. Khoản đầu tư 230 triệu USD nhanh chóng phình to thành gần 2 tỷ USD chỉ trong 2 năm và tiếp tục hái quả ngọt nhờ làn sóng xe điện toàn cầu trước khi Berkshire bắt đầu chốt lời vào năm 2022.
Đối mặt khủng hoảng: Đừng tìm cách che đậy vấn đề
Trên thương trường, rủi ro là điều không thể tránh khỏi, nhưng cách xử lý khủng hoảng mới làm nên tầm vóc của một nhà lãnh đạo. Năm 1987, Berkshire rót vốn vào ngân hàng đầu tư Salomon Brothers. 4 năm sau, một bê bối thao túng đấu giá trái phiếu kho bạc Mỹ nổ ra, đẩy định chế tài chính khổng lồ này đến bờ vực sụp đổ.
Thay vì tháo chạy, Buffett đã trực tiếp ngồi vào ghế chủ tịch để dọn dẹp đống đổ nát. Vụ việc khép lại sau hàng loạt cuộc điều tra và công ty sau này phải bán mình cho tập đoàn khác. Dù thu hồi được phần lớn vốn, Buffett luôn coi đây là một lời cảnh tỉnh sâu sắc về quản trị rủi ro.
"Tôi có thể xử lý tin xấu, nhưng không thích phải giải quyết chúng sau khi chúng đã âm ỉ một thời gian", ông đúc kết. Sự chậm trễ trong việc đối mặt với sự thật đã biến một sự cố nhỏ thành cuộc khủng hoảng đe dọa sinh kế của 8.000 nhân viên.
Trái ngược với sự ồn ào ở phố Wall, thương vụ thâu tóm 75% cổ phần MidAmerican Energy (nay là Berkshire Hathaway Energy) năm 1999 lại cho thấy nghệ thuật quản trị tài tình của Buffett. Bằng chiến lược không trả cổ tức để dồn lực tái đầu tư, lợi nhuận của công ty này đã tăng phi mã từ 122 triệu USD năm 2000 lên gần 4 tỷ USD, trở thành một trong 4 trụ cột vững chắc nhất của đế chế Berkshire.
Hành trình của Warren Buffett chứng minh một chân lý: Thành công trong đầu tư không đến từ việc sở hữu một bản lý lịch hoàn hảo không tì vết. Việc một huyền thoại sẵn sàng thừa nhận những phút "trẻ con" hay sai lầm khi "bắt dao rơi" chính là minh chứng cho thấy, khả năng thích nghi và kiên định với giá trị cốt lõi mới là thứ vũ khí mạnh nhất trên thị trường tài chính.