Sắp tới có thể mỗi cây xăng một giá, tăng giảm trong ngày

Dự thảo nghị định về kinh doanh xăng dầu đang được hoàn thiện qua phiên bản thứ 14, sau bốn lần xin ý kiến thành viên Chính phủ và khoảng hai năm lấy ý kiến rộng rãi. Theo VTC News, Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước Trần Hữu Linh cho biết quá trình này kéo dài vì quy định mới ảnh hưởng trực tiếp đến doanh nghiệp, thị trường và người tiêu dùng. Một thay đổi đáng chú ý là khi nghị định có hiệu lực, doanh nghiệp sẽ được quyết định giá bán xăng dầu thay vì áp dụng một mức giá chung do Nhà nước ấn định. Dự thảo không đặt ra một con số bán lẻ cụ thể, mà xây dựng công thức giá dựa trên giá mua, chi phí tạo nguồn, chi phí kinh doanh định mức, lợi nhuận và thuế. Giá mua cùng cước phí tạo nguồn được xác định theo chi phí thực tế, còn doanh nghiệp tự quyết định lợi nhuận và Nhà nước quy định các khoản thuế, phí. Nhà nước dự kiến chỉ quy định chi phí kinh doanh định mức, đồng thời điều chỉnh khoản này ba năm một lần, qua đó trao thêm quyền chủ động về giá cho doanh nghiệp. Nếu cơ chế mới được áp dụng, người mua có thể gặp những mức giá khác nhau giữa các cửa hàng, tùy thuộc vào nguồn hàng, chi phí vận hành và cách doanh nghiệp kinh doanh. Thậm chí, một cây xăng có thể bán giá cao hơn vào buổi sáng rồi điều chỉnh giảm ngay trong ngày nếu doanh nghiệp thay đổi chính sách. Ông Linh cho rằng đây là bước đưa xăng dầu trở lại cơ chế thị trường, trong đó Nhà nước đưa ra công thức và quản lý một yếu tố chi phí định mức. Mức giá giữa doanh nghiệp, thương nhân phân phối và từng cửa hàng có thể chênh lệch vì giá mua, chi phí tạo nguồn, lợi nhuận và chiết khấu không giống nhau. Theo ông Linh, doanh nghiệp có chi phí thấp, tổ chức nguồn hàng tốt và vận hành hiệu quả có thể chủ động giảm giá để thu hút khách hàng. Vì vậy, người tiêu dùng sẽ cần so sánh giá giữa các cửa hàng và hệ thống phân phối trước khi mua, thay vì dựa vào một mức tương đối đồng nhất. Việc doanh nghiệp được tự quyết giá không có nghĩa Nhà nước rút khỏi công tác quản lý, bởi cơ quan chức năng vẫn sẽ hậu kiểm việc tính giá và niêm yết. Ông Linh cho biết các cơ quan chức năng sẽ liên tục kiểm tra doanh nghiệp có áp dụng đúng công thức, đồng thời công khai giá đúng quy định hay không. Những nội dung này trở nên quan trọng hơn khi thị trường chuyển sang cơ chế có thể xuất hiện nhiều mức giá tại cùng một thời điểm. Dự thảo vẫn giữ các công cụ bình ổn nếu thị trường biến động lớn, với thứ tự sử dụng gồm thuế, phí, dự trữ quốc gia và phân giao tổng nguồn tối thiểu. Trong những trường hợp đặc biệt, Nhà nước mới tính đến việc sử dụng nguồn lực để bình ổn, theo thông tin ông Linh cung cấp. Nếu giá tăng hoặc giảm đột biến, xảy ra chiến tranh, hay thị trường biến động khoảng 15 đến 20%, Nhà nước có thể trở lại điều hành giá. Dù vậy, một số ý kiến góp ý bày tỏ lo ngại khi doanh nghiệp đầu mối được tự quyết và điều chỉnh giá vào những thời điểm khác nhau. Thương nhân phân phối có thể công bố mức giá phù hợp tại thời điểm điều chỉnh, nhưng sau đó trở thành bên bán giá cao khi doanh nghiệp đầu mối đổi giá. Tình huống này có thể làm phát sinh rủi ro vi phạm và khiến doanh nghiệp khó giải trình khi cơ quan chức năng thanh tra, kiểm tra. Trao quyền tự quyết có thể giúp giá linh hoạt hơn, nhưng cũng đặt ra yêu cầu rõ ràng về thời điểm công bố, kê khai và nguyên tắc xác định giá bán. Nếu các quy định này chưa đủ cụ thể, doanh nghiệp có thể gặp vướng mắc khi điều chỉnh giá, còn người tiêu dùng khó theo dõi biến động giữa các cửa hàng. Bởi vậy, dự thảo cần cân bằng quyền chủ động kinh doanh với cơ chế giám sát, để thị trường vận hành linh hoạt mà trách nhiệm về giá vẫn minh bạch.