Một học sinh học từ hai đến ba môn tại trung tâm, chi phí mỗi tháng vài triệu đồng, chưa kể tiền đưa đón, tài liệu học tập.
Từ khi Thông tư 29/2024/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo có hiệu lực, nhiều phụ huynh kỳ vọng tình trạng dạy thêm, học thêm tràn lan sẽ được chấn chỉnh.
Tuy nhiên, thực tế sau một thời gian triển khai cho thấy hoạt động dạy thêm không những chưa giảm đáng kể mà còn đang dịch chuyển mạnh sang các trung tâm giáo dục tư nhân với quy mô ngày càng lớn, đặt ra nhiều câu hỏi về hiệu quả quản lý của cơ quan chức năng.
Điều đáng nói là hiện nay tại nhiều địa phương, các trung tâm dạy thêm mọc lên với tốc độ rất nhanh. Học sinh tan trường lại tiếp tục được đưa đến các lớp học kéo dài đến tối muộn. Nhiều em gần như không còn thời gian vui chơi, nghỉ ngơi hay tham gia các hoạt động phát triển thể chất và kỹ năng sống.
Sự bùng nổ của các trung tâm dạy thêm cho thấy một thực tế rằng nhu cầu học thêm vẫn tồn tại rất lớn. Tuy nhiên, đây cũng là dấu hiệu cho thấy công tác quản lý đang có những bất cập.
Nếu trước đây việc dạy thêm diễn ra chủ yếu dưới hình thức giáo viên tổ chức tại nhà hoặc trong trường học thì hiện nay hoạt động này được chuyển sang các trung tâm với nhiều hình thức khác nhau. Dư luận không khỏi đặt câu hỏi: liệu chúng ta đang giải quyết được tận gốc vấn đề hay chỉ đang "chuyển địa điểm" cho hoạt động dạy thêm?
Đáng lo hơn, khi thị trường dạy thêm phát triển quá nóng, giáo dục dễ bị thương mại hóa.
Các trung thu hút học sinh bằng rất nhiều cách: từ quảng cáo, giáo viên giới thiệu cho đến truyền miệng giữa các phụ huynh, tạo tâm lý lo lắng cho phụ huynh rằng nếu con không học thêm sẽ khó đạt điểm cao hoặc khó cạnh tranh trong các kỳ thi. Điều này vô hình trung biến giáo dục thành một cuộc chạy đua tiêu tốn tiền bạc thay vì một quá trình phát triển năng lực thực chất.
Người chịu tác động chính là phụ huynh. Kinh tế còn nhiều khó khăn, chi phí học thêm đang trở thành một gánh nặng đáng kể đối với nhiều gia đình.
Đối với một học sinh học từ hai đến ba môn tại trung tâm, tổng chi phí mỗi tháng có thể lên tới vài triệu đồng, chưa kể tiền đưa đón, tài liệu học tập và các khoản phát sinh khác. Với những gia đình có hai hoặc ba con đang đi học, khoản chi này có thể chiếm một phần rất lớn trong thu nhập hàng tháng.
Nghịch lý đang tồn tại là nhiều phụ huynh không thực sự muốn cho con học thêm nhưng vẫn phải chấp nhận. Họ lo sợ con mình thua kém bạn bè, không theo kịp chương trình hoặc gặp bất lợi trong các kỳ thi tuyển. Vì vậy, học thêm dần trở thành một khoản chi gần như bắt buộc chứ không còn là sự lựa chọn tự nguyện.
Theo tôi, muốn giải quyết triệt để vấn nạn dạy thêm, học thêm thì không thể chỉ ban hành quy định cấm hay hạn chế. Điều quan trọng hơn là phải nâng cao chất lượng dạy học trong giờ chính khóa để học sinh có thể nắm vững kiến thức ngay tại trường.
Đồng thời cần giảm áp lực thi cử, đổi mới cách đánh giá học sinh và đặc biệt là tăng cường trách nhiệm của các cơ quan quản lý trong việc giám sát hoạt động của các trung tâm giáo dục.
Nếu các trung tâm dạy thêm tiếp tục phát triển ồ ạt mà thiếu sự kiểm tra chặt chẽ, nguy cơ hình thành một "thị trường giáo dục ngoài nhà trường" khổng lồ là điều hoàn toàn có thể xảy ra.
Khi đó, mục tiêu giảm áp lực học thêm của Thông tư 29 sẽ khó đạt được, còn phụ huynh và học sinh vẫn phải tiếp tục gánh chịu áp lực về thời gian, tinh thần và tài chính.
Thông tư 29 là một chủ trương đúng đắn. Tuy nhiên, để chủ trương này đi vào cuộc sống, cần nhiều hơn sự quyết liệt của cơ quan quản lý, sự minh bạch trong hoạt động giáo dục và những giải pháp căn cơ nhằm giảm nhu cầu học thêm ngay từ trong nhà trường.
Chỉ khi đó, học sinh mới thực sự được hưởng một môi trường giáo dục lành mạnh, công bằng và phát triển toàn diện.
Trúc Lâm
Từ khi Thông tư 29/2024/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo có hiệu lực, nhiều phụ huynh kỳ vọng tình trạng dạy thêm, học thêm tràn lan sẽ được chấn chỉnh rõ rệt. Tuy nhiên, sau một thời gian triển khai, hoạt động này dường như chưa giảm đáng kể mà đang chuyển mạnh từ nhà riêng, trường học sang các trung tâm giáo dục tư nhân. Thực tế đó đặt ra câu hỏi lớn về hiệu quả quản lý, khi việc siết dạy thêm có nguy cơ chỉ làm thay đổi địa điểm tổ chức thay vì giải quyết tận gốc vấn đề.
Tại nhiều địa phương, các trung tâm dạy thêm mọc lên nhanh chóng, đón học sinh ngay sau giờ tan trường rồi tổ chức lớp học kéo dài đến tối muộn. Không ít em gần như mất hết thời gian vui chơi, nghỉ ngơi, rèn luyện thể chất hoặc tham gia những hoạt động cần thiết cho sự phát triển kỹ năng sống. Sự bùng nổ ấy cho thấy nhu cầu học thêm vẫn rất lớn, đồng thời phản ánh những khoảng trống đáng chú ý trong công tác quản lý giáo dục hiện nay.
Trước đây, dạy thêm thường diễn ra dưới hình thức giáo viên tổ chức tại nhà hoặc trong trường học, còn hiện nay hoạt động này được chuyển vào các trung tâm với nhiều mô hình kinh doanh khác nhau. Các trung tâm tìm cách thu hút học sinh bằng quảng cáo, lời giới thiệu của giáo viên hoặc sự truyền miệng giữa các nhóm phụ huynh. Từ đó, nhiều gia đình hình thành tâm lý bất an rằng nếu con không học thêm, các em sẽ khó đạt điểm cao, khó theo kịp bạn bè hoặc gặp bất lợi trong những kỳ thi tuyển.
Khi thị trường dạy thêm phát triển quá nóng, giáo dục dễ bị kéo vào vòng xoáy thương mại hóa, nơi điểm số và khả năng cạnh tranh được đặt nặng hơn năng lực thực chất. Phụ huynh có thể bắt đầu đăng ký lớp học không hẳn vì con thật sự cần, mà vì lo sợ những gia đình khác đang đầu tư nhiều hơn cho việc học. Giáo dục khi ấy dễ biến thành cuộc chạy đua tốn kém, khiến học sinh chịu thêm áp lực thay vì được học tập trong môi trường cân bằng và lành mạnh.
Người chịu tác động trực tiếp nhất là phụ huynh, nhất là những gia đình đang phải tính toán chặt chẽ từng khoản chi trong bối cảnh kinh tế còn nhiều khó khăn. Một học sinh học thêm hai đến ba môn tại trung tâm có thể khiến gia đình phải trả vài triệu đồng mỗi tháng, chưa kể tiền đưa đón, tài liệu và các khoản phát sinh khác. Với nhà có hai hoặc ba con đang đi học, tổng chi phí ấy có thể chiếm phần rất lớn trong thu nhập hàng tháng, trở thành gánh nặng kéo dài.
Nghịch lý nằm ở chỗ nhiều phụ huynh không thực sự muốn con học thêm, nhưng cuối cùng vẫn phải chấp nhận vì sợ các em thua kém bạn bè hoặc không theo kịp chương trình. Nỗi lo ấy còn gắn với khả năng bất lợi trong các kỳ thi tuyển, khiến học thêm dần được xem như khoản chi gần bắt buộc thay vì lựa chọn tự nguyện. Khi tâm lý này lan rộng, việc học thêm không còn chỉ phục vụ nhu cầu bổ trợ kiến thức mà trở thành phản ứng trước sức ép cạnh tranh.
Theo quan điểm được nêu trong bài viết trên VnExpress, giải quyết vấn nạn dạy thêm không thể chỉ dựa vào những quy định cấm hoặc hạn chế, bởi nhu cầu học tập sẽ tiếp tục tìm đường phát sinh. Điều quan trọng hơn là nâng cao chất lượng dạy học chính khóa, giúp học sinh nắm vững kiến thức ngay tại trường, đồng thời giảm áp lực thi cử và đổi mới cách đánh giá. Cùng với đó, cơ quan quản lý cần tăng trách nhiệm giám sát, bảo đảm các trung tâm giáo dục hoạt động minh bạch, đúng quy định và không tạo thêm áp lực cho gia đình.
Nếu các trung tâm tiếp tục phát triển ồ ạt mà thiếu kiểm tra chặt chẽ, một thị trường giáo dục ngoài nhà trường khổng lồ có thể hình thành, kéo theo nhiều hệ lụy khó kiểm soát. Khi đó, mục tiêu giảm áp lực học thêm của Thông tư 29 sẽ khó đạt được, còn học sinh và phụ huynh vẫn phải gánh sức ép về thời gian, tinh thần lẫn tài chính. Thông tư 29 là chủ trương đúng đắn, nhưng chỉ có thể đi vào cuộc sống khi được hỗ trợ bằng quản lý quyết liệt, giáo dục minh bạch và những giải pháp căn cơ nhằm giảm nhu cầu học thêm từ chính nhà trường.
