Sổ đỏ lên VNeID, bán nhà có cần đem theo bản giấy?

Nhiều người gần đây bất ngờ phát hiện thông tin giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của gia đình đã xuất hiện trên ứng dụng VNeID, ngay trong mục kiểm tra giấy tờ cá nhân. Anh Nguyễn Anh Tuấn ở Hà Nội cho biết việc nhìn thấy thông tin đất đai trên điện thoại khá tiện lợi, nhưng vẫn băn khoăn khi bán nhà hoặc thế chấp ngân hàng. Câu hỏi được quan tâm nhất là sổ đỏ trên VNeID hiện chỉ giúp tra cứu thông tin, hay đã đủ giá trị thay thế hoàn toàn bản giấy trong các giao dịch. Từ tháng 8, một số người dân tại Hà Nội, Bắc Ninh và Thanh Hóa đã ghi nhận thông tin giấy chứng nhận quyền sử dụng đất xuất hiện trên tài khoản VNeID. Tuy nhiên, việc dữ liệu sổ đỏ được hiển thị trên ứng dụng cần phân biệt rõ với việc Nhà nước chính thức cấp giấy chứng nhận điện tử thay thế giấy chứng nhận đang được lưu giữ. Theo thông tin được Dân Trí đăng tải, người dân hiện có thể tra cứu một số dữ liệu đất đai, nhưng chưa thể mặc nhiên xem đó là bản điện tử có giá trị pháp lý tương đương bản giấy. Ông Mai Văn Phấn, Phó Cục trưởng Cục Quản lý đất đai thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường, cho biết cơ quan này đã xây dựng dự thảo nội dung giấy chứng nhận điện tử. Đơn vị cũng đang trao đổi với Bộ Công an nhằm hướng tới việc tích hợp loại giấy chứng nhận này trên nền tảng VNeID trong thời gian tới. Mục tiêu cuối cùng là giấy chứng nhận điện tử có thể thay thế bản giấy, giúp người dân thực hiện thủ tục thuận tiện hơn trong môi trường số. Để đạt mục tiêu đó, cơ quan chức năng trước hết phải hoàn thiện hành lang pháp lý, tái cấu trúc thủ tục hành chính và bảo đảm các quy trình được xử lý trọn vẹn trên môi trường điện tử. Cơ sở dữ liệu đất đai cũng cần tiếp tục hoàn thiện, bởi giấy chứng nhận điện tử chỉ đáng tin cậy khi thông tin về thửa đất, chủ sử dụng và biến động tài sản được cập nhật chính xác. Dự thảo Luật Đất đai sửa đổi đề xuất đăng ký, cấp giấy chứng nhận theo hai hình thức giấy hoặc điện tử, với giá trị pháp lý như nhau. Dữ liệu hiện là điều kiện then chốt quyết định thời điểm người dân có thể giảm phụ thuộc vào sổ đỏ bản giấy trong các giao dịch mua bán, chuyển nhượng hoặc thế chấp. Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, đến giữa tháng 9, cả nước đã có dữ liệu của hơn 68 triệu thửa đất, nhưng khoảng 47,7 triệu thửa mới đáp ứng yêu cầu đúng, đủ, sạch, sống. Hơn 20,5 triệu thửa còn lại vẫn cần bổ sung thông tin, đo đạc hoặc chỉnh lý, cho thấy quá trình số hóa đất đai chưa hoàn tất. Ở góc nhìn thị trường, ông Nguyễn Anh Quê, Ủy viên Ban Chấp hành Hiệp hội Bất động sản Việt Nam, cho rằng bất động sản vốn đã có các thông tin nhận diện như số thửa, tờ bản đồ và số giấy chứng nhận. Điểm mới của quá trình số hóa là những thông tin này được chuẩn hóa thành mã định danh điện tử, sau đó kết nối với các hệ thống dữ liệu liên quan. Khi dữ liệu liên thông, cơ quan quản lý có thể theo dõi lịch sử giao dịch và tình trạng pháp lý, còn người mua có thêm căn cứ kiểm tra trước khi ký kết. TS Huỳnh Phước Nghĩa, Đại học Kinh tế TPHCM, nhận định việc số hóa đầy đủ dữ liệu đất đai và nhà ở có thể đơn giản hóa nhiều khâu trung gian trong giao dịch bất động sản. Nếu tài sản được định danh, xác thực và cập nhật thường xuyên, một số nghiệp vụ vốn phụ thuộc vào hồ sơ giấy cùng nhiều bên xác minh có thể dần được thay thế. Trong hoạt động vay vốn, ngân hàng cũng có thêm cơ sở kiểm tra quyền sở hữu, tình trạng pháp lý, quy hoạch và giá trị tài sản bảo đảm trước khi quyết định. Dù vậy, người dân chưa nên bỏ sổ đỏ bản giấy khi thực hiện giao dịch, bởi dữ liệu trên VNeID hiện chưa đồng nghĩa với giấy chứng nhận điện tử đã được cấp và công nhận thay thế. Với mua bán nhà đất hoặc thế chấp ngân hàng, việc sử dụng hồ sơ nào vẫn phải căn cứ quy định pháp luật, yêu cầu của cơ quan giải quyết và tình trạng dữ liệu cụ thể. C06, Bộ Công an, nhấn mạnh dữ liệu phải đúng thửa đất, đúng thông tin, đúng chủ sử dụng, còn việc làm sạch và đồng bộ chính là bước chuyển từ có dữ liệu sang dùng dữ liệu.