Sau khi phản ánh bức tranh “khách quốc tế tới đông nhưng chi tiêu ít so với người Việt đi nước ngoài”, báo Dân trí tiếp tục ghi nhận ý kiến của các chuyên gia nước ngoài, hiệp hội, doanh nghiệp du lịch đề xuất giải pháp để du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn.
TS Hyejin Park, giảng viên ngành Quản trị du lịch và khách sạn, Đại học RMIT Việt Nam: Du lịch giá trị cao không đơn thuần là xây khách sạn
Để triển khai Nghị quyết 26-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển du lịch Việt Nam trở thành ngành kinh tế mũi nhọn trong kỷ nguyên mới, thay vì mở rộng quy mô du lịch đồng loạt trên cả nước, Việt Nam nên áp dụng lộ trình từng bước.
Trước tiên, cần tập trung đầu tư vào các trung tâm du lịch lớn như TPHCM, Hà Nội và Đà Nẵng, nâng cấp hạ tầng, phát triển nguồn nhân lực, cải thiện chất lượng dịch vụ và năng lực quản lý điểm đến. Sau đó, cần đánh giá xem những cải thiện này có thực sự giúp nâng cao trải nghiệm du khách, kéo dài thời gian lưu trú và gia tăng mức chi tiêu hay không. Những mô hình hiệu quả có thể tiếp tục được điều chỉnh và nhân rộng tới các địa phương khác.
Ưu tiên hiện nay không phải là thúc đẩy tăng trưởng bằng mọi giá, mà là xây dựng năng lực quản lý và tiếp nhận tăng trưởng du lịch một cách bền vững. Cơ hội lớn nhất mà du lịch Việt Nam chưa khai thác hết không nhất thiết nằm ở việc phát triển thêm các sản phẩm du lịch cao cấp hay phân khúc ngách mới. Quan trọng hơn là xây dựng được một hệ sinh thái du lịch đồng bộ, chất lượng cao tại các trung tâm du lịch trọng điểm.
Một trong những điểm nghẽn nền tảng hiện nay là mức độ sẵn sàng của điểm đến.
Việt Nam có nhiều cơ hội phát triển các phân khúc du lịch giá trị cao như du lịch chăm sóc sức khỏe (wellness tourism), du lịch cao cấp... Tuy nhiên, để phát triển phân khúc này không chỉ đơn thuần là xây thêm khách sạn, khu nghỉ dưỡng hoặc trung tâm hội nghị. Du lịch cao cấp không thể chỉ dựa vào những khách sạn sang trọng nếu trải nghiệm bên ngoài chưa đạt tiêu chuẩn tương xứng.
Toàn bộ môi trường du lịch phải đồng bộ với những trải nghiệm mà điểm đến muốn quảng bá, bao gồm vệ sinh môi trường, quản lý rác thải, giao thông, không gian công cộng, chất lượng dịch vụ và nguồn nhân lực được đào tạo bài bản. Đây cũng là yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến mức chi tiêu và thời gian lưu trú.
Những du khách có khả năng chi tiêu cao không chỉ cần có tiền, mà còn cần đủ lý do và cơ hội để tiêu tiền. Thay vì chỉ tập trung phát triển từng sản phẩm du lịch riêng lẻ, Việt Nam cần xây dựng trải nghiệm điểm đến hoàn chỉnh, khuyến khích du khách ở lại lâu hơn, chi tiêu nhiều hơn và quay trở lại trong tương lai.
Khách quốc tế tới Việt Nam bằng tàu biển (Ảnh: Lam Giang).
Ông Nguyễn Trần Hoàng Phương, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Du lịch và Xã hội: Xây dựng chỉ số mới cho du lịch Việt Nam
Cách tính hiện tại đang dừng ở việc một khách chi bao nhiêu USD, mà chưa đo được trong số đó, Việt Nam thực sự giữ lại được bao nhiêu? Bởi một phần không nhỏ có thể chảy vào hãng bay nước ngoài, các nền tảng đặt phòng (OTA) quốc tế, chuỗi khách sạn ngoại hay các trung gian thanh toán quốc tế.
Việt Nam cần nghiên cứu thêm một chỉ số mới bên cạnh doanh thu du lịch thông thường, tạm gọi là “Vietnam Tourism Retention Rate” - tỷ lệ giá trị du lịch thực sự ở lại trong nước, đo lường phần chi tiêu của khách chuyển hóa thành doanh thu của khách sạn, hãng vận chuyển, nhà hàng, hướng dẫn viên, nghệ nhân, nông dân và doanh nghiệp công nghệ Việt Nam. Để tăng tỷ lệ này, cần phát triển đồng thời bốn trụ cột: doanh nghiệp du lịch Việt, nền tảng công nghệ Việt, sản phẩm Việt và thương hiệu Việt.
Cần nâng cấp sản phẩm OCOP và sản vật địa phương lên một tầm mới, không chỉ dừng ở sản phẩm trưng bày hội chợ mà trở thành hình thức “xuất khẩu qua vali du khách”. Đơn cử, một triệu khách, mỗi người mang về 100 USD hàng Việt, đã tương đương 100 triệu USD hàng hóa được “xuất khẩu” ngay tại điểm đến. Đừng chỉ đưa khách vào Việt Nam. Hãy để mỗi du khách khi rời đi mang theo một phần hàng hóa, văn hóa và thương hiệu Việt Nam.
Ông Cao Trí Dũng, Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Đà Nẵng: Khai thác “mỏ vàng” từ du lịch
Đà Nẵng có lợi thế đặc biệt khi hội tụ biển, đô thị hiện đại, phố cổ Hội An và kề cận đô thị di sản Huế. Để biến lợi thế này thành một hệ sinh thái có khả năng kéo dài lưu trú và tăng chi tiêu, cần liên kết khai thác đồng thời 5 nhóm sản phẩm chủ lực: nghỉ dưỡng biển cao cấp; văn hóa - lịch sử gắn với các di sản được UNESCO công nhận; MICE (du lịch kết hợp giữa hội họp, hội nghị) gắn với vị thế điểm đến lễ hội, sự kiện hàng đầu châu Á; du lịch đô thị gắn với vai trò cửa ngõ miền Trung; và du lịch sinh thái xanh, cộng đồng gắn với hệ sinh thái rừng, núi, sông, hồ.
Về kinh tế đêm và mua sắm - “mỏ vàng” còn bỏ ngỏ, Đà Nẵng đã bước đầu hình thành hệ sinh thái đêm theo đề án được phê duyệt. Nhưng để khai thác sâu hơn cần ba nhóm giải pháp như cơ chế đột phá về thời gian mở cửa dịch vụ đêm tại các khu vực tập trung đông khách, kèm chính sách ưu đãi thuế, mặt bằng, điện nước cho doanh nghiệp và hộ kinh doanh. Quy hoạch tổng thể không gian phát triển sản phẩm đêm để hình thành hệ sinh thái đồng bộ thay vì manh mún.
Chính sách thu hút đầu tư vào các loại hình còn thiếu như khu mua sắm tập trung, hàng miễn thuế, chợ đêm, phố đi bộ quy mô lớn cùng các show diễn quy mô...
Với nhóm khách chi tiêu cao như MICE, những đám cưới tỷ phú, cần sự liên kết đồng bộ giữa khách sạn, resort, hãng hàng không, đơn vị tổ chức sự kiện, công ty lữ hành, nhà hàng và trung tâm mua sắm để tạo ra sản phẩm trọn gói, cạnh tranh.
Du khách tham gia một lễ hội ở thực ở TPHCM (Ảnh: Lam Giang).
Bà Đoàn Thị Thanh Trà, Phó tổng giám đốc Công ty Dịch vụ Lữ hành Saigontourist: Thiếu sản phẩm “đủ tầm” để khách Tây chi tiêu nhiều
Để kéo dài thời gian lưu trú, du khách cần các trải nghiệm được thiết kế thành sản phẩm rõ ràng: có câu chuyện, có lịch trình, có chất lượng dịch vụ ổn định, có khả năng đặt trước, có phương án vận chuyển thuận tiện, có thông tin minh bạch và phù hợp với từng nhóm khách cụ thể.
Buổi tối, TPHCM có rất nhiều tiềm năng để khai thác, vì đây là khoảng thời gian khách có thể chi tiêu thêm sau chương trình ban ngày, sau hội nghị hoặc sau giờ làm việc. Điều khiến du khách chưa bỏ tiền chi tiêu là do thiếu những sản phẩm đủ rõ, đủ tiện, đủ khác biệt và đủ tầm để họ quyết định chi tiêu. Một số điểm vui chơi, mua sắm hoặc giải trí vẫn phục vụ tốt cho khách nội địa đại chúng, nhưng chưa đủ sức trở thành điểm nhấn giữ chân nhóm khách có khả năng chi tiêu cao.
Thành phố cần thay đổi tư duy phát triển và khai thác sản phẩm, dịch vụ từ “có điểm đến để tham quan” sang “có hệ sản phẩm, dịch vụ để khách chi tiêu”. Điều này đòi hỏi quy hoạch bài bản hơn về loại hình, tiêu chuẩn dịch vụ, giao thông, luồng khách, khung giờ hoạt động, định vị nhóm khách mục tiêu và kế hoạch khai thác dài hạn.
Khi tài nguyên được tổ chức thành sản phẩm đủ tầm, TPHCM hoàn toàn có thể chuyển từ điểm dừng ngắn ngày thành điểm đến có khả năng giữ chân khách, tăng chi tiêu và nâng giá trị của mỗi chuyến đi.
Du khách trải nghiệm trò chơi dân gian (Ảnh: Lam Giang).
Ông Martin Koerner, Giám đốc Thương mại Tập đoàn The Anam: Việt Nam nên tránh cạnh tranh chủ yếu bằng giá thấp
Muốn khách ở lại lâu hơn và chi nhiều hơn, cần có sản phẩm đủ sức giữ chân khách quốc tế. Một phép tính đơn giản, một du khách ở 6 đêm thay vì 4 đêm không chỉ tạo thêm doanh thu phòng, mà còn chi tiêu nhiều hơn cho nhà hàng, chăm sóc sức khỏe, di chuyển, tour tham quan, giải trí và mua sắm. Tác động kinh tế vì vậy lan tỏa ra rất nhiều ngành khác chứ không dừng lại ở phạm vi một khách sạn.
Phát triển du lịch giá trị cao không đơn thuần là xây thêm khách sạn hạng sang, mà Việt Nam cần những “điểm đến hoàn chỉnh”: lưu trú chất lượng phải đi cùng kết nối hàng không thuận tiện, hạ tầng hiệu quả, hệ thống nhà hàng tốt, trải nghiệm văn hóa, chăm sóc sức khỏe, giải trí, mua sắm và các dịch vụ chuyên nghiệp đi kèm. Tinh thần “du lịch là hệ sinh thái kinh tế” mà Nghị quyết 26-NQ/TW đặt ra là hàng không, bán lẻ, ẩm thực, vận tải, bất động sản, ngân hàng đều có thể hưởng lợi từ một khách ở lại lâu hơn từ một đêm.
Việt Nam nên tránh cạnh tranh chủ yếu bằng giá thấp. Tăng trưởng bền vững đòi hỏi sự tự tin để đưa ra mức giá tương xứng khi chất lượng và trải nghiệm thực sự xứng đáng. Nếu làm được điều này, đóng góp kinh tế của ngành du lịch có thể tăng đáng kể mà không cần phụ thuộc vào việc liên tục tăng số lượng khách, đúng như định hướng thị trường khách chi tiêu cao, lưu trú dài ngày.