"Sợi dây" kinh tế kết nối Nga - Mỹ, tạo đà khép lại chiến sự Ukraine

Đặc phái viên của Tổng thống Mỹ Donald Trump, ông Steve Witkoff, ngày 21/10 xác nhận Washington và Moscow đang thảo luận về hợp tác thương mại và kinh tế trong tương lai, song song với các cuộc đàm phán nhằm chấm dứt cuộc xung đột Ukraine. Ông Witkoff tiết lộ Bộ Tài chính Mỹ đang làm việc trực tiếp với ông Kirill Dmitriev, Đặc phái viên kinh tế của Tổng thống Nga Vladimir Putin.

Thông tin này được đưa ra trong bối cảnh Đặc phái viên Witkoff và Tổng thống Putin đã hội đàm hơn 3 giờ tại St. Petersburg. Tại cuộc hội đàm, hai bên không chỉ thảo luận các đề xuất hòa bình nhằm giải quyết xung đột Ukraine mà còn bàn về việc Nga vận chuyển dầu diesel sang Mỹ, các thỏa thuận tài chính và khả năng xuất khẩu phân bón.

Đặc phái viên Witkoff cho biết các cuộc tiếp xúc này đang giúp cả hai chính phủ Nga và Mỹ đánh giá khả năng nối lại quan hệ kinh tế, điều mà Washington cũng đang thảo luận với các quan chức Ukraine.

Những phát biểu này xác nhận rõ ràng rằng chính quyền Tổng thống Trump đang theo đuổi hợp tác kinh tế với Moscow, ngay cả khi Mỹ vẫn duy trì các lệnh trừng phạt sau chiến dịch quân sự của Nga tại Ukraine.

Việc nối lại hợp tác kinh tế đặc biệt quan trọng vì Washington phần lớn đã đình chỉ các hoạt động thương mại và đầu tư song phương chính thức với Moscow sau khi Nga mở chiến dịch quân sự tại Ukraine vào tháng 2/2022. Ông Witkoff cũng tiết lộ các cuộc đàm phán trực tiếp giữa Bộ Tài chính Mỹ và Đặc phái viên kinh tế của Tổng thống Putin.

Ông Kirill Dmitriev, giám đốc điều hành của Quỹ Đầu tư Trực tiếp Nga (RDIF) và đặc phái viên của Tổng thống Putin về hợp tác kinh tế quốc tế, đã đóng vai trò trung tâm trong các cuộc tiếp xúc giữa Moscow và chính quyền Tổng thống Trump.

Khi trao đổi trực tiếp với ông Dmitriev, Đặc phái viên Witkoff ca ngợi sự đóng góp của Đặc phái viên Nga vào các cuộc thảo luận giữa hai chính phủ.

“Ông đã làm rất xuất sắc, Kirill”, ông Witkoff nhấn mạnh.

Ông Witkoff mô tả các cuộc thảo luận về kinh tế như một dấu hiệu cho thấy những cơ hội có thể xuất hiện nếu quan hệ giữa Washington và Moscow được cải thiện.

Ông cũng xác nhận Mỹ đang trao đổi cởi mở với Ukraine về tiềm năng phát triển kinh tế sau khi xung đột kết thúc.

Các cuộc tiếp xúc này là sự kiện đáng chú ý vì Bộ Tài chính Mỹ từng áp lệnh trừng phạt ông Dmitriev và RDIF vào tháng 2/2022. Bộ Tài chính Mỹ cũng quản lý và thực thi các lệnh trừng phạt tài chính lớn của Mỹ đối với Nga thông qua Văn phòng Kiểm soát Tài sản Nước ngoài (OFAC).

Do đó, những tuyên bố của Đặc phái viên Witkoff đặt ra câu hỏi về việc các cuộc thảo luận với ông Dmitriev phù hợp như thế nào với chính sách trừng phạt của Washington và liệu chính quyền Mỹ có đang tìm cách khôi phục quan hệ kinh tế với Nga hay không.

Quan hệ thương mại Nga - Mỹ

Mỹ và Nga đã duy trì quan hệ thương mại hạn chế kể từ năm 2022 khi Nga bắt đầu mở chiến dịch quân sự tại Ukraine.

Năm 2022, Washington đã áp đặt các hạn chế tài chính và thương mại sâu rộng đối với Moscow, bao gồm các biện pháp ảnh hưởng đến các ngân hàng Nga, cũng như hoạt động nhập khẩu năng lượng, xuất khẩu công nghệ và đầu tư.

Mỹ cũng rút lại quy chế quan hệ thương mại bình thường của Nga, khiến hàng nhập khẩu từ Nga phải chịu thuế quan cao hơn. Việc hợp tác song phương chính thức về các vấn đề thương mại và đầu tư phần lớn đã bị đình chỉ, mặc dù thương mại giữa hai nước không hoàn toàn chấm dứt.

Theo Đại diện Thương mại Mỹ, kim ngạch thương mại hàng hóa giữa Mỹ và Nga chỉ đạt khoảng 4,4 tỷ USD vào năm 2025, so với khoảng 36 tỷ USD vào năm 2021.

Trong bối cảnh đó, việc ông Witkoff xác nhận các quan chức Bộ Tài chính Mỹ đang làm việc với ông Dmitriev cho thấy chính quyền Tổng thống Trump đang xem xét các cơ hội kinh tế trong tương lai, vượt ra ngoài phạm vi thương mại hạn chế trước đây.

Tổng thống Putin xác nhận các chuyến dầu diesel của Nga sẽ được chuyển tới Mỹ, đồng thời đề nghị cung cấp phân bón cho Mỹ.

Ông Witkoff cảm ơn ông Putin vì đã dỡ bỏ các hạn chế xuất khẩu dầu diesel của Nga, nói rằng quyết định này sẽ có lợi cho người tiêu dùng Mỹ và giúp giảm bớt áp lực lên thị trường nhiên liệu toàn cầu.

Đặc phái viên Mỹ nói rằng Tổng thống Trump vô cùng cảm kích, trong bối cảnh nông dân và tài xế xe tải Mỹ bị ảnh hưởng bởi giá dầu diesel tăng cao.

Ông Putin đáp lại rằng giá dầu diesel toàn cầu đã giảm từ 5% đến 6% sau khi Nga công bố cung cấp mặt hàng này cho Mỹ. Ông cho biết Moscow đang chuẩn bị một số tàu chở dầu để bắt đầu vận chuyển. Chuyến đầu tiên sẽ chở 40.000 tấn dầu diesel và dự kiến ​​khởi hành trong vòng 2-3 ngày tới.

Ông Putin cho biết sẽ có thêm các đợt vận chuyển hàng hóa khác, đồng thời nói thêm rằng các thỏa thuận tài chính cần được hoàn tất để đảm bảo các giao dịch có thể diễn ra.

Cuộc thảo luận cho thấy cả Nga và Mỹ không chỉ xem xét các tác động chính trị của việc tăng cường hợp tác kinh tế, mà còn giải quyết những vấn đề thực tiễn liên quan đến khâu vận chuyển, thanh toán và thương mại.

Ông Yuri Ushakov, trợ lý phụ trách chính sách đối ngoại của Điện Kremlin, xác nhận với hãng tin Interfax rằng thỏa thuận về dầu diesel đã được thảo luận trong cuộc gặp và quá trình triển khai thực tế đã bắt đầu sau khi Washington quyết định nới lỏng một số hạn chế.

Việc Nga, Mỹ nối lại "sợi dây" hợp tác kinh tế với Nga được xem là đòn bẩy quan trọng giúp hai cường quốc xích lại gần nhau, từ đó cùng tìm kiếm giải pháp cho cuộc xung đột Ukraine và đưa cuộc chiến kéo dài này đến hồi kết.

Ngoài vấn đề thương mại, ông Witkoff cho biết việc chấm dứt xung đột Ukraine vẫn là mục tiêu cốt lõi trong chuyến thăm của ông tới Nga lần này.

Ông đề xuất nối lại các cuộc đàm phán ba bên giữa Ukraine, Nga và Mỹ, đồng thời gợi ý rằng các nhóm kỹ thuật nên bắt đầu xem xét những bước tiếp theo hướng tới một giải pháp hòa bình.

Tổng thống Nga và Ukraine đều bày tỏ sự ủng hộ đối với đề xuất của Mỹ về việc tổ chức cuộc đàm phán ba bên nhằm chấm dứt cuộc xung đột. Trong khi đó, Tổng thống Trump cho rằng một thỏa thuận hòa bình Ukraine đang gần hơn bao giờ hết.