Các nhà nghiên cứu Mỹ đã phát triển một phần mềm máy tính mới có khả năng nhận diện kẻ nói dối chính xác hơn những điều tra viên lão luyện của cảnh sát. Theo báo Daily Mail , phần mềm máy tính mới theo dõi các cử động của mắt người và có thể phát hiện những kẻ nói dối chính xác tới 82,5%. Trong khi ...
Các nhà nghiên cứu Mỹ đã phát triển một phần mềm máy tính mới có khả năng nhận diện kẻ nói dối chính xác hơn những điều tra viên lão luyện của cảnh sát.
Theo báo Daily Mail, phần mềm máy tính mới theo dõi các cử động của mắt người và có thể phát hiện những kẻ nói dối chính xác tới 82,5%. Trong khi đó, ngay cả một điều tra viên dày dạn kinh nghiệm của cảnh sát cũng chỉ đạt thành công tới trên dưới 65%.
Phần mềm máy tính có thể nhận diện người nói dối với tỉ lệ chính xác cao nhờ phân tích các cử động của mắt. (Ảnh: Daily Mail)
Nhóm nghiên cứu đã thử nghiệm phần mềm trên trong 40 cuộc phỏng vấn khác nhau với những người tình nguyện. Trong số những người tình nguyện có một số cá nhân được yêu cầu tìm mọi cách che giấu việc họ đã “ỉm đi” một tấm séc.
Kết quả cho thấy, máy tính cài đặt phần mềm thông minh đã có thể phát hiện người nói dối chính xác tới hơn 80% nhờ việc tìm kiếm và phân tích các khác biệt đặc trưng trong cử động mắt của những người tình nguyện.
Ifeoma Nwogu, một thành viên nhóm nghiên cứu đến từ trường Đại học New York, cho biết họ hy vọng sẽ lặp lại được thành công của các cuộc thử nghiệm trên đối với những nhóm mẫu lớn hơn. Các nhà nghiên cứu cũng kỳ vọng có thể phát triển được công nghệ nhận diện được những đặc điểm khác của người thiếu chân thật.
Tuy nhiên, vẫn còn có nhiều người tỏ ra hoài nghi với phần mềm máy tính mới. Joe Navarro - đặc vụ chống gián điệp của Cục điều tra liên bang Mỹ (FBI) nay đã nghỉ hưu bày tỏ: “Một vấn đề với nghiên cứu này là quá dựa dẫm vào khuôn mặt và coi đây là nơi duy nhất trên cơ thể hé lộ kẻ gian. Với tư cách là một điều tra viên và là người xem xét nghiên cứu không hời hợt, tôi cho rằng bạn cần phải quan sát toàn bộ cơ thể của đối tượng, không riêng gì khuôn mặt”.
Một phần mềm máy tính do các nhà nghiên cứu Mỹ phát triển đang thu hút chú ý, vì có khả năng nhận diện người nói dối thông qua những chuyển động rất nhỏ trong đôi mắt. Công nghệ này không cần người quan sát chỉ dựa vào cảm giác hoặc kinh nghiệm, mà phân tích những khác biệt đặc trưng xuất hiện khi một người cố che giấu sự thật. Theo Daily Mail, kết quả thử nghiệm ban đầu cho thấy phần mềm đạt độ chính xác 82,5%, vượt đáng kể khả năng nhận diện của nhiều điều tra viên cảnh sát giàu kinh nghiệm.
Con số này đặc biệt đáng chú ý khi so sánh với mức thành công trên dưới 65% của một điều tra viên dày dạn kinh nghiệm trong những tình huống tương tự. Máy tính được lập trình để theo dõi hướng nhìn, nhịp chuyển động, sự thay đổi trong ánh mắt, từ đó tìm ra dấu hiệu khác thường giữa lời nói và phản ứng tự nhiên. Cách tiếp cận ấy biến đôi mắt thành nguồn dữ liệu có thể đo lường, thay vì chỉ là chi tiết hỗ trợ cho nhận định chủ quan của con người.
Nhóm nghiên cứu đã tiến hành thử nghiệm phần mềm trong 40 cuộc phỏng vấn khác nhau, với sự tham gia của những người tình nguyện được đặt vào các tình huống cụ thể. Trong số đó, một số người được yêu cầu tìm mọi cách che giấu việc họ đã “ỉm đi” một tấm séc, qua đó tạo ra hoàn cảnh nói dối tương đối rõ ràng. Các cuộc phỏng vấn giúp nhóm nghiên cứu quan sát cách ánh mắt thay đổi khi người tham gia phải trả lời, né tránh hoặc cố bảo vệ câu chuyện không đúng sự thật.
Kết quả cho thấy phần mềm có thể phát hiện người nói dối với độ chính xác hơn 80%, chủ yếu nhờ nhận diện các mẫu chuyển động mắt khác biệt giữa những người nói thật và người đang che giấu thông tin. Hệ thống không đơn giản tìm kiếm một cái liếc mắt riêng lẻ, bởi một chuyển động đơn độc chưa đủ chứng minh bất kỳ ai đang nói dối. Thay vào đó, máy tính xem xét nhiều dấu hiệu cùng lúc, rồi đối chiếu chúng với những đặc điểm đã xuất hiện trong các cuộc phỏng vấn được ghi nhận.
Ifeoma Nwogu, thành viên nhóm nghiên cứu đến từ trường Đại học New York, cho biết các nhà khoa học hy vọng có thể lặp lại kết quả này với những nhóm mẫu lớn hơn. Việc mở rộng số lượng người tham gia cần thiết để kiểm tra xem hiệu quả của phần mềm có giữ ổn định khi xuất hiện nhiều độ tuổi, tính cách và hoàn cảnh khác nhau hay không. Những thử nghiệm tiếp theo cũng có thể giúp giảm nguy cơ kết luận vội vàng từ một hệ thống mới chỉ được đánh giá trong phạm vi tương đối hẹp.
Các nhà nghiên cứu còn kỳ vọng phát triển công nghệ để nhận diện thêm những đặc điểm khác thường gắn với người thiếu chân thật, thay vì chỉ tập trung vào chuyển động của đôi mắt. Nếu đạt được mục tiêu đó, phần mềm có thể cung cấp cho điều tra viên một công cụ hỗ trợ nhanh, nhất quán, đặc biệt trong những cuộc phỏng vấn cần sàng lọc nhiều thông tin. Tuy vậy, công nghệ này vẫn chỉ nên được xem là phương tiện hỗ trợ, bởi kết quả nhận diện không tự động biến thành bằng chứng chắc chắn về hành vi nói dối.
Sự thận trọng ấy xuất phát từ những ý kiến hoài nghi của nhiều người, trong đó có Joe Navarro, cựu đặc vụ chống gián điệp của Cục điều tra liên bang Mỹ, thường gọi tắt là FBI. Ông cho rằng nghiên cứu đang dựa quá nhiều vào khuôn mặt, như thể khuôn mặt là nơi duy nhất trên cơ thể có thể tiết lộ một người đang gian dối. Theo Navarro, một điều tra viên nghiêm túc cần quan sát toàn bộ cơ thể của đối tượng, thay vì chỉ tập trung vào ánh mắt hoặc các biểu hiện trên khuôn mặt.
Quan điểm này nhắc rằng việc phát hiện lời nói dối vốn phức tạp, bởi con người có thể nhìn đi chỗ khác vì căng thẳng, bối rối, mệt mỏi hoặc nhiều nguyên nhân không liên quan đến sự gian dối. Phần mềm soi mắt vì thế mở ra hướng nghiên cứu đáng chú ý, nhưng cần thêm thử nghiệm quy mô lớn trước khi được tin cậy trong những quyết định quan trọng. Công nghệ có thể giúp con người nhìn thấy dấu hiệu khó nhận biết, còn việc đánh giá sự thật vẫn đòi hỏi bối cảnh, chứng cứ và quan sát toàn diện.
