Kon Klor - cây cầu giữ những mùa thương nhớ
Cuối thu, nắng vàng rót xuống dòng Đăk Bla, nhuộm cây cầu treo Kon Klor thành một dải lụa cam óng ả giữa đất trời Kon Tum. Dưới cầu, nước sông miệt mài trôi và trên cầu ấy, người qua lại ngắm đôi bờ xanh thẳm.
Cầu treo Kon Klor
ẢNH: P.A
Cách trung tâm Kon Tum không xa, cầu treo Kon Klor đã trở thành niềm tự hào của người dân địa phương, là điểm hẹn của du khách và những người yêu vẻ đẹp Tây nguyên. Với những người gắn bó lâu năm cùng vùng đất này, cây cầu không chỉ là một công trình giao thông. Nó còn là chứng kiến những đổi thay, lưu giữ những nếp sinh hoạt cũ và cả những câu chuyện tình người bên dòng sông huyền thoại.
Chiều qua cầu treo Kon Klor
ẢNH: ĐÌNH CHIỂU
Nghệ sĩ nhiếp ảnh, nhà báo Đình Chiểu (nguyên phóng viên thường trú Đài truyền hình Việt Nam tại bắc Tây nguyên, nay sống tại Kon Tum), là một trong những người dành nhiều tình cảm cho cây cầu.
Suốt những năm cầm máy, anh đã không ít lần đến đôi bờ Đăk Bla, kiên nhẫn chờ ánh sáng, săn mây, đón những khoảnh khắc thiên nhiên biến đổi quanh cây cầu.
Đàn bò bơi qua sông Đăk Bla, đoạn gần bến Kon Klor
ẢNH: ĐÌNH CHIỂU
Khi còn làm báo, những lúc rảnh rỗi, anh lại mang máy ảnh đi dọc bờ sông, tìm góc chụp đẹp. Đến khi nghỉ hưu, có thêm thời gian, anh càng say mê ghi lại những khoảnh khắc tưởng bình thường nhưng rồi đã trở thành ký ức.
Với anh, mỗi bức ảnh không chỉ lưu giữ cảnh sắc mà còn níu lại một phần đời sống, văn hóa và tình người Kon Tum.
Xe bò chở hoa màu vượt sông Đăk Bla
ẢNH: ĐÌNH CHIỂU
Trong bộ ảnh ấy, có Kon Klor mờ ảo giữa màn sương, có cây cầu rực lên trong nắng, có dòng sông đổi sắc theo từng mùa. Theo đó, có cả những hình ảnh của một thời trước khi cây cầu hiện diện.
Theo lời kể của nghệ sĩ Đình Chiểu, trước năm 1990, khi chưa có cầu treo, người Ba Na ở đôi bờ Đăk Bla phải dựa vào thuyền độc mộc, lội hoặc bơi qua sông để đi làm rẫy, vào phố.
Những chiếc xe bò cũng phải xuống nước, chậm chạp kéo người và nông sản qua dòng sông. Có người mang cả gùi trên lưng, vượt sông hết lượt này đến lượt khác trong ngày.
Trẻ em tập bơi
ẢNH: ĐÌNH CHIỂU
Những sinh hoạt bình dị ấy đã lọt vào ống kính của anh và nhiều tay máy ở Kon Tum, như: trẻ nhỏ tắm dưới bến sông, người dân điều khiển xe bò qua dòng nước, đàn bò trở về sau một ngày trên rẫy, những chiếc thuyền độc mộc nằm yên bên bờ khi chiều xuống…
Ngày ấy, dòng sông vừa là đường đi, vừa là ranh giới ngăn cách đôi bờ. Mỗi chuyến sang sông đều đòi hỏi thời gian, công sức và đôi khi cả sự đánh cược với con nước.
Những bức ảnh cũ vì thế không chỉ đẹp bởi nét nguyên sơ, mà còn kể câu chuyện về cuộc sống của người dân trước bước chuyển mình.
Rồi cây cầu treo Kon Klor xuất hiện. Những chuyến qua sông nhọc nhằn đã hết, chỉ còn nhịp sống nhẹ nhàng trên mặt cầu. Đôi bờ xích lại gần nhau, nhịp sống thay đổi. Còn những chiếc thuyền độc mộc, xe bò và bến nước trong ảnh của Đình Chiểu trở thành những ký ức xưa.
Cầu thương nhớ, cầu hẹn hò trên dòng Đăk Bla
Cây cầu treo Kon Klor đầu tiên được xây dựng bằng gỗ vào năm 1990. Tuy nhiên, trước sức nước và những thử thách của dòng sông mùa lũ, công trình không trụ vững lâu dài. Năm 1992, trụ cầu bị nước đánh sập.
Người dân đôi bờ lại trở về với những chuyến qua sông đầy vất vả. Ngày 3.2.1993, công trình cầu treo mới được khởi công. Đến ngày 1.5.1994, cây cầu hoàn thành trong niềm vui của người dân. Cầu dài 292 m, rộng 4,5 m, kết cấu thép, khoác lên mình màu cam vàng nổi bật giữa màu xanh của núi rừng và sắc đỏ phù sa.
Thuyền độc mộc trên sông Đăk Bla
ẢNH: ĐÌNH CHIỂU
Từ đó, cầu treo Kon Klor đã giúp việc đi lại thuận tiện và thành điểm nhấn đặc biệt trong cảnh quan Kon Tum. Bình minh, nắng sớm chạm vào những thanh thép, khiến cây cầu ánh lên như sợi tơ vàng vắt ngang dòng nước. Khi hoàng hôn buông xuống, màu cầu lại hòa cùng sắc trời, tạo nên một khung cảnh vừa rực rỡ vừa trầm mặc.
Cây cầu không biết nói nhưng dường như có cách riêng để níu chân người. Có người đến vì cảnh đẹp, tìm góc chụp ảnh. Còn tôi và có lẽ không ít người, tìm đến cầu này, nhìn sông và nhớ một thời đã qua, đã từng ở nơi này.
Chiều về
ẢNH: ĐÌNH CHIỂU
Một người bạn của tôi, sau những năm tháng gắn bó với Kon Tum rồi nhập tỉnh nên chuyển về trung tâm hành chính tỉnh Quảng Ngãi làm việc, vẫn thường nhắc đến cầu treo Kon Klor, với cây cầu màu vàng cam bên dòng sông đỏ phù sa.
Anh nhớ, bởi cây cầu đã hiểu lòng anh đã từng sống, từng yêu và từng có một quãng đời gắn bó với vùng đất này. Người bạn ấy thường hát những câu trong ca khúc về cầu treo Kon Klor của nhạc sĩ Lê Minh Thế: "Chiều lên bến sông Kon Klor/Khúc ca trên cầu treo đó/Xin hát thay câu hẹn hò…"
Lời ca vang lên đủ để người ta mang theo nỗi nhớ suốt nhiều năm. Còn bây giờ qua cầu Kon Klor, gặp những đôi bạn trẻ dừng chân hay ai đó đang ngắm cảnh trên cầu, chờ ánh chiều vàng buông xuống để chụp một bức ảnh.
Tất cả đều muốn ở lại lâu hơn bên dòng sông, để nhớ những câu chuyện được gửi gắm vào đó, trong đó có ký ức của làng, những cuộc chia tay và những mối tình đã đi vào huyền thoại.
Chuyện tình dòng sông chảy ngược
Đứng trên cầu treo Kon Klor, nhìn về hai phía, dòng Đăk Bla hiện ra như một dải lụa màu nâu đỏ, uốn lượn giữa những bãi bồi và xóm làng. Dòng sông dài 139 km, mang nước từ vùng núi phía đông Trường Sơn về phía tây, rồi băng qua giữa phố núi Kon Tum, tạo nên một hiện tượng địa lý đặc biệt duy nhất giữa Tây nguyên.
Sông Đăk Bla, nơi cầu treo Kon Klor nhìn về
ẢNH: P.A
Theo các nghiên cứu về địa hình, Đăk Bla không bắt nguồn từ huyện Tu Mơ Rông, mà dòng sông hình thành từ Đăk Snghé, khởi nguồn ở xã Măng Bút, tỉnh Quảng Ngãi ngày nay.
Từ khu vực chân núi Ngọc Mên, nơi giáp ranh các vùng núi phía đông, những dòng suối nhỏ hợp lại thành Đăk Snghé. Đến khu vực xã Đăk Tăng, dòng nước bị chặn bởi công trình thủy điện Thượng Kon Tum, tạo thành lòng hồ rộng lớn. Ra khỏi hồ, sông đổi hướng, đổ về vùng Kon Rẫy, lần lượt đón thêm các dòng Đăk Kôi và Đăk Pne.
Từ đây, dòng nước mang tên Đăk Bla, tiếp tục chảy qua những buôn làng trước khi đến vùng Kon Tum. Chính đặc điểm địa hình ấy tạo nên dòng chảy ngược độc đáo, khiến con sông trở thành đề tài của không ít câu chuyện dân gian.
Thiếu nữ Ba Na
ẢNH: ĐÌNH CHIỂU
Một buổi chiều bên sông, nhà văn Tạ Văn Sỹ kể cho tôi nghe truyền thuyết được người dân truyền lại qua nhiều thế hệ. Trong câu chuyện ấy, dòng sông Đăk Bla lưu giữ một mối tình vượt qua thù hận, khiến cả dòng sông đổi hướng.
Thuở xưa, khi những cuộc xung đột giữa các bộ lạc còn xảy ra, 2 ngôi làng ở 2 phía thượng nguồn và hạ nguồn Đăk Bla có mối thù kéo dài. Thế rồi, chàng trai ở ngôi làng phía thượng nguồn đem lòng yêu cô gái thuộc ngôi làng bên kia sông.
Tình yêu nảy nở giữa 2 người. Dòng Đăk Bla trở thành nơi họ tìm đến trong những buổi hẹn hò lén lút, nơi gửi gắm những lời thương và cả nước mắt.
Rồi mối tình ấy không thể thoát khỏi sự ngăn cấm. Khi 2 ngôi làng biết chuyện, đôi trẻ bị buộc phải rời xa nhau. Họ tuyệt vọng tìm đến bến sông của làng mình trong một đêm trăng sáng, để mong cả 2 trôi về nơi không còn lòng thù hận, để được ở bên nhau mãi mãi.
Hoàng hôn trên sông Đăk Bla
ẢNH: ĐÌNH CHIỂU
Đêm ấy, dòng máu chàng trai chảy xuống, còn dòng máu mang tình yêu mãnh liệt của cô gái ngược dòng. Khi hai dòng máu gặp nhau, dòng máu của cô gái kéo theo cả dòng sông chảy ngược về tây, mang theo lời thề thủy chung vượt khỏi mọi ngăn cách.
Ngày hôm sau, khi người của 2 làng phát hiện dòng sông sau một đêm có màu đỏ, lại ngược dòng chảy về tây. Đến khi biết được tình yêu đau lòng của nam nữ ấy, cả 2 làng biết rằng, tình yêu ấy đã hy sinh để hóa giải hận thù.
Và cũng từ đó, dòng Đăk Bla luôn có màu phù sa đỏ, còn dòng chảy của sông cứ chảy ngược như bây giờ, ghi lại ký ức tình yêu đã đi vào huyền thoại của sông Đăk Bla.
Chiều xuống, cây cầu lại ánh lên sắc vàng giữa nền trời Tây nguyên. Dưới chân cầu, Đăk Bla tiếp tục hành trình về phía tây, mang theo phù sa, mang cả câu chuyện vừa nghe về phía xa xăm, mang theo cả dòng ký ức chảy mãi giữa đôi bờ Kon Klor.