Song thai hai lần liên tiếp: Bác sĩ nói không phải 'hời', là thất bại khi hỗ trợ sinh sản

Hiếm gặp tự nhiên, dễ gặp khi IVF

Trao đổi với Tuổi Trẻ ngày 24-9, bác sĩ Hồ Mạnh Tường - Tổng thư ký Hội Nội tiết sinh sản và vô sinh TP.HCM - cho rằng các trường hợp song thai, thậm chí song thai hai lần liên tiếp được những người có sức ảnh hưởng chia sẻ trên mạng xã hội, khiến không ít người dân hiểu chưa đầy đủ nguy cơ đi kèm.

Theo xác suất, song thai tự nhiên không phổ biến, chỉ chiếm khoảng 3%. Tức 100 phụ nữ sinh con thì chỉ có 2-3 trường hợp song thai tự nhiên. Nếu một phụ nữ đã từng mang song thai tự nhiên và lần tiếp theo vẫn mang song thai tự nhiên thì xác suất khoảng 0,09%, tương đương 9/10.000 trường hợp.

Với thụ tinh trong ống nghiệm (IVF), nếu chuyển một phôi thì xác suất song thai và song thai hai lần liên tiếp cũng ở mức thấp, tương tự song thai tự nhiên hai lần liên tiếp. Trong khi đó, khi chuyển hai phôi, nguy cơ đa thai rất cao. Tỉ lệ đa thai trong trường hợp này có thể lên khoảng 30-50%, tùy từng trường hợp.

• Thuốc tránh thai khẩn cấp có gây vô sinh, hiếm muộn?

“Không ít cặp vợ chồng luôn mơ ước có song thai vì được một lúc hai đứa, quá lời. Một trai một gái luôn càng hay. Không nên nhìn một trường hợp song thai hay song thai hai lần liên tiếp như điều cố gắng đạt được.

Xét về xác suất, đây là tình huống không phổ biến trong tự nhiên. Còn trong IVF, số lượng phôi chuyển có thể làm thay đổi đáng kể nguy cơ đa thai. Đa thai luôn được xem là một thai kỳ có nguy cơ trong sản khoa”, bác sĩ Tường chia sẻ.

Bác sĩ Bùi Thị Hồng Nhu - Trưởng Phòng Công tác xã hội Bệnh viện Từ Dũ - cho biết sinh đôi tự nhiên hai lần liên tiếp rất hy hữu và thực tế rất hiếm gặp. Gần 30 năm trong nghề tại Bệnh viện Từ Dũ, bà chưa chứng kiến trường hợp nào sinh đôi tự nhiên 2 lần liên tiếp.

Tất cả các trường hợp thai phụ mang song thai, các bác sĩ bệnh viện cần chẩn đoán là song thai là một nhau một ối, hay một nhau hai ối, hay hai nhau hai ối để có thể tiên lượng kết cục thai kỳ khác nhau.

Bác sĩ Nhu cho biết thêm, trong hỗ trợ sinh sản hiện nay, xu hướng là chuyển một phôi nhằm hướng đến một thai kỳ đơn thai khỏe mạnh và an toàn hơn cho cả mẹ và bé.

Những trường hợp người mẹ mang song thai ở hai lần mang thai liên tiếp sau IVF kèm nhiều nguy cơ, bởi đa thai làm tăng nguy cơ biến chứng thai kỳ, trong đó có thể gặp sẩy thai, sinh non, ối vỡ non, thai chậm tăng trưởng… và nhiều vấn đề khác ảnh hưởng đến sức khỏe của mẹ và trẻ sơ sinh.

Đặc biệt, nếu lần mang thai trước là song thai và phải mổ lấy thai, người mẹ đã có sẹo mổ cũ trên tử cung. 

Nếu lần mang thai tiếp theo lại là song thai, tử cung phải chịu sự căng giãn lớn hơn, đồng thời thai kỳ có sẹo mổ cũ cần được theo dõi chặt chẽ vì có thể làm tăng thêm những nguy cơ nghiêm trọng, trong đó có nhau tiền đạo, nhau cài răng lược và nguy cơ vỡ tử cung tùy từng trường hợp.

Khoảng 1/3 trẻ đa thai không có cơ hội sống, phát triển bình thường

Theo bác sĩ Hồ Mạnh Tường, đa số người dân và cộng đồng chỉ thấy được các trẻ song sinh khỏe mạnh bình thường và tưởng rằng trường hợp song thai nào cũng vậy. Ít người chứng kiến các trường hợp sẩy thai, sinh non, biến chứng, di chứng... thương tâm của đa thai.

Ông phân tích, bình thường tử cung của phụ nữ có kích thước chỉ vài cm. Khi mang thai, tử cung lớn lên và giãn ra tối đa để có thể chứa thai nhi khoảng 3kg, bánh nhau gần 1kg và nước ối.… Tử cung lớn kiểu nào thì cũng nằm giới hạn trong bụng của người mẹ.

Tử cung và ổ bụng của người mẹ vì thế được “thiết kế” vừa đủ để cho một thai nhi phát triển đầy đủ và hoàn chỉnh. Không có nhiều không gian để “cơi nới” thêm. Hai thai nhi hoặc nhiều hơn bị nhét vào buồng tử cung thật sự là một bi kịch. Cuộc sống với các trẻ này sẽ là những chuỗi ngày đầy khó khăn, ngay từ trong bụng mẹ.

Hiện nay, trên thế giới, khi đi điều trị hiếm muộn, song thai trở lên không được xem là thành công, mà là biến chứng nguy hiểm ảnh hưởng đến sự sống và tương lai trẻ nhỏ. Tuy nhiên thực tế tại nước ta, nhiều cặp vợ chồng chưa hiểu, thậm chí nhiều nhân viên y tế cũng chưa hiểu.

Mang đa thai nhiều nguy cơ với mẹ và thai nhi

Theo đó, tỉ lệ sinh non nếu mang song thai là 60%, tỉ lệ sinh non khi mang 1 thai là 7%, tỉ lệ sinh non của song thai cao gần 7 lần so với đơn thai (theo thống kê ở Anh Quốc), 1/3 trẻ song thai không sống được do sẩy thai hoặc sinh cực non.

Trẻ song thai bị hạn chế phát triển do phải chia sẻ nguồn dinh dưỡng và không gian phát triển trong một tử cung vô cùng chật chội qua nhiều tháng, nên kém phát triển hơn đơn thai.

Bên cạnh đó trẻ sinh non phát triển chưa hoàn thiện, chưa trưởng thành hoàn toàn, dù có tăng trọng lượng sau khi ra đời thì cơ thể vẫn khó phát triển toàn diện như trẻ đủ tháng về cả thể chất và trí tuệ.

Khi mang song thai hoặc hơn, tỉ lệ thai phát triển tốt, trưởng thành đủ tháng, sinh ra và phát triển bình thường, khỏe mạnh là dưới 50%. Hầu hết các biến chứng trong và sau sinh đều tăng.

Còn khi mang một thai, hơn 90% trẻ sinh ra khỏe mạnh bình thường và phát triển tốt sau sinh, về các cơ quan, chức năng trong cơ thể.

"Hãy dành cho con mình sự khởi đầu tốt đẹp nhất, phát triển tốt và hoàn chỉnh nhất, đó là nhiệm vụ của ba mẹ, đừng để con mình thiệt thòi ngay từ trong bụng mẹ. Khoảng 1/3 trẻ đa thai không có cơ hội sống và phát triển bình thường. Hạn chế song thai là bảo vệ quyền được sống và phát triển tối ưu của thai nhi và của trẻ sau này", bác sĩ Hồ Mạnh Tường khuyến cáo.

Bệnh viện Từ Dũ đã kéo dài thai kỳ 8 tuần, cứu sống trẻ sơ sinh trong ca song thai biến chứng cực hiếm, y văn thế giới mới ghi nhận vài chục trường hợp thành công.