Đây là lợi thế để thu hút các dòng vốn đầu tư mới, đồng thời đặt ra yêu cầu tổ chức lại quỹ đất công nghiệp theo hướng hiệu quả, đồng bộ, phù hợp với xu hướng dịch chuyển của chuỗi cung ứng toàn cầu.
Đo bằng hiệu quả thực chất
Việc tái cấu trúc quỹ đất và thu hút công nghệ cao chỉ thật sự tạo ra bước chuyển khi gắn với mục tiêu giảm phát thải, tiết kiệm tài nguyên và cải thiện chất lượng môi trường, qua đó nâng cao vị thế của Thành phố Hồ Chí Minh.
Ông Giang Ngọc Phương, Phó Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Khu công nghiệp Hiệp Phước (xã Hiệp Phước) cho biết, nhiều doanh nghiệp trong khu công nghiệp đã từng bước tiếp cận kinh tế tuần hoàn, triển khai mô hình “cộng sinh công nghiệp”, hướng tới xây dựng khu công nghiệp sinh thái và mục tiêu phát thải ròng bằng 0. Nhờ áp dụng các giải pháp kinh tế tuần hoàn, 40 doanh nghiệp tại đây tiết kiệm khoảng 43,3 tỷ đồng mỗi năm; giảm tiêu thụ 6.854 MWh điện, hơn 151.000 m³ nước và giảm gần 6.000 tấn khí nhà kính mỗi năm.
Những kết quả này là cơ sở để Khu công nghiệp Hiệp Phước đầu tư mở rộng giai đoạn 2 với quy mô 120 ha, theo quyết định vừa được Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh phê duyệt. Giai đoạn này định hướng thu hút đầu tư vào các nhóm ngành cơ khí, điện, điện tử; dịch vụ thông tin dữ liệu; thực phẩm, dược phẩm cao cấp... Đây là những lĩnh vực được định hướng ứng dụng công nghệ tiên tiến, trí tuệ nhân tạo, thân thiện với môi trường và có giá trị gia tăng cao.
Thành phố có 58 khu chế xuất, khu công nghiệp đã đi vào hoạt động, với tổng diện tích khoảng 22.410 ha, tỷ lệ lấp đầy bình quân khoảng 80%. Trong 10 tháng đầu năm 2026, các khu này thu hút hơn 5,8 tỷ USD vốn đầu tư, với 109 dự án được cấp mới; trong đó, vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đạt hơn 4,3 tỷ USD.
Vừa được cấp giấy chứng nhận đầu tư nhà máy thứ hai tại Khu công nghiệp Châu Đức, xã Ngãi Giao, Công ty trách nhiệm hữu hạn Cáp điện GL Cables đã bắt đầu gia công các đơn hàng phục vụ công trình điện mặt trời, điện gió.
Ông Hồ Thanh Tùng, Giám đốc công ty cho biết, toàn bộ dây chuyền sản xuất do doanh nghiệp lắp đặt và vận hành, chủ yếu sử dụng hệ thống robot tự động. Vì vậy, công ty hiện có khoảng 100 nhân sự, gồm kỹ sư và công nhân. Doanh nghiệp định hướng sản xuất dây cáp công nghệ, lĩnh vực thuộc ngành công nghiệp hỗ trợ. Mô hình này hướng tới tiết kiệm năng lượng, làm chủ công nghệ và tăng khả năng tự chủ nguồn vật liệu thông qua chuỗi cung ứng trong nước.
Tái cấu trúc các ngành công nghiệp chủ lực
Trưởng ban Quản lý các Khu chế xuất và công nghiệp thành phố Bùi Minh Trí cho biết, trong giai đoạn phát triển mới, thành phố định hướng giữ lại toàn bộ quỹ đất công nghiệp hiện hữu, đồng thời chuyển đổi theo chiều sâu, nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động. Việc tái cơ cấu các ngành công nghiệp sẽ tập trung vào phát triển công nghệ cao, khu công nghiệp thông minh, sinh thái và mô hình khu công nghiệp-đô thị-dịch vụ.
Ban Quản lý đang hoàn thiện Đề án thí điểm chuyển đổi 5 khu chế xuất, khu công nghiệp gắn với tái cơ cấu các ngành công nghiệp chủ lực, phát triển công nghiệp công nghệ cao, công nghiệp sinh thái và các khu công nghiệp thế hệ mới, thông minh. Cùng với đó, tập trung triển khai dự án xây dựng khu công nghiệp kiểu mẫu, khu công nghiệp thông minh theo định hướng sinh thái, ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý và vận hành tại Khu công nghiệp Phú Mỹ 3.
Mới đây, chính quyền thành phố lấy ý kiến đối với dự thảo Nghị quyết về cơ chế, chính sách hỗ trợ chuyển đổi các khu chế xuất, khu công nghiệp đang hoạt động sang mô hình mới, gồm các khu công nghiệp công nghệ cao, chuyên ngành, hỗ trợ và khu công nghệ số tập trung.
Theo dự thảo, căn cứ Quy hoạch tổng thể thành phố và Đề án chuyển đổi các khu chế xuất, khu công nghiệp, nhà đầu tư hạ tầng phải lập hồ sơ đề nghị điều chỉnh dự án đầu tư. Hồ sơ cần làm rõ cơ sở pháp lý, sự cần thiết và mức độ phù hợp với quy hoạch; ngành nghề thu hút đầu tư; phương án tổ chức các phân khu chức năng và tỷ lệ diện tích đất công nghiệp phù hợp với loại hình mới.
Nhà đầu tư hạ tầng được xem xét hỗ trợ lãi suất theo quy định của thành phố đối với các dự án thuộc lĩnh vực ưu tiên phát triển kinh tế-xã hội. Chính sách hỗ trợ chuyển đổi được thực hiện sau khi cơ quan có thẩm quyền điều chỉnh chủ trương đầu tư hoặc Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư theo quy định.
Đối với nhà đầu tư thứ cấp phải di dời, dự thảo đề xuất hỗ trợ giảm 30% tiền thuê lại đất tại khu công nghiệp, cụm công nghiệp tiếp nhận trong 5 năm đầu, kể từ khi ký hợp đồng thuê lại đất và đầu tư xây dựng nhà xưởng, trang bị máy móc, thiết bị tại địa điểm mới. Ngoài ra, nhà đầu tư được đề xuất hỗ trợ giảm 30% tiền thuê nhà xưởng, với mức hỗ trợ không quá 1 tỷ đồng/năm trong 2 năm đầu, kể từ khi ký hợp đồng thuê nhà xưởng và đầu tư máy móc, thiết bị tại địa điểm mới.
Lãnh đạo Ban Quản lý các khu chế xuất và công nghiệp thành phố đánh giá, cơ chế hỗ trợ chuyển đổi các khu chế xuất, khu công nghiệp đang hoạt động được kỳ vọng tạo điều kiện để thành phố tái cấu trúc không gian công nghiệp, nâng cao hiệu quả sử dụng đất, đổi mới công nghệ và thu hút các ngành có hàm lượng công nghệ cao, giá trị gia tăng lớn. Qua đó, thành phố hướng tới phát triển các khu công nghiệp thế hệ mới theo mô hình thông minh, bền vững.
Đối với khu công nghiệp công nghệ cao, thành phố định hướng thu hút hoạt động nghiên cứu và phát triển, thiết kế, sản xuất các sản phẩm công nghệ cao trong những lĩnh vực như điện tử, bán dẫn, công nghệ sinh học, vật liệu mới và các ngành có khả năng tạo giá trị gia tăng lớn. Khu công nghiệp chuyên ngành tập trung các doanh nghiệp cùng lĩnh vực hoặc có quan hệ bổ trợ chặt chẽ, qua đó hình thành mạng lưới cung ứng nguyên liệu, linh kiện, dịch vụ kỹ thuật và sản phẩm trung gian.
Trong khi đó, khu công nghiệp hỗ trợ hướng tới nâng cao năng lực doanh nghiệp nội địa, tạo điều kiện để các nhà cung ứng Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi sản xuất của các tập đoàn lớn.
QUÝ HIỀN