Xu thế không thể đảo ngược
Nhìn lại chặng đường qua, công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực đã có bước tiến đột phá, trở thành xu thế không thể đảo ngược. Dưới sự chỉ đạo toàn diện của Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, hàng loạt đại án kinh tế phức tạp được xét xử nghiêm minh.
Những khái niệm “hạ cánh an toàn” hay “đặc quyền, đặc lợi” dần bị xóa bỏ. Nhiều cán bộ cấp cao phải trả giá đắt cho hành vi nhúng chàm, minh chứng rõ rệt cho cam kết: Không ai đứng trên pháp luật. Cùng với việc trừng trị nghiêm minh những hành vi vi phạm, điểm nghẽn về thu hồi tài sản cũng đạt kết quả ấn tượng khi hàng nghìn tỷ đồng và những khối lượng tài sản lớn liên quan tham nhũng, tiêu cực được phong tỏa, trả lại cho Nhà nước, đánh trúng vào động cơ trục lợi và tăng tính răn đe.
Bên cạnh tham nhũng là hành vi đục khoét chủ động, lãng phí diễn ra công khai dưới vỏ bọc quy trình hợp lệ nhưng để lại hậu quả lớn không kém. Sự lãng phí hiện diện từ những dự án "nghìn tỷ" đắp chiếu, đất vàng bỏ hoang... đến lãng phí cơ hội và nguồn nhân lực. Một chính sách thiếu thực tế không chỉ tiêu tốn ngân sách mà còn làm mất đi cơ hội của hàng nghìn doanh nghiệp. Đã đến lúc, lãng phí phải được xử lý bình đẳng như tham nhũng. Quyết tâm đó được thể chế hóa thành chế tài nghiêm khắc đối với tổ chức, cá nhân gây thất thoát, thể hiện rõ qua Chỉ thị 27-CT/TW ngày 25/12/2023 của Bộ Chính trị về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác thực hành tiết kiệm, chống lãng phí; Chỉ thị 08/CT-TTg ngày 17/3/2025 của Thủ tướng Chính phủ về đẩy mạnh phòng, chống lãng phí, khơi thông nguồn lực, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế; và gần đây nhất là Nghị quyết 04-NQ/TW ngày 1/4/2026, Hội nghị lần thứ hai Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về tiếp tục tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trong giai đoạn mới.
Triệt tiêu tư tưởng vụ lợi, chấn chỉnh kỷ cương
Tham nhũng, lãng phí là hệ quả tất yếu của sự suy thoái tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, của bệnh quan liêu. Đáng báo động hơn, một biến thể mới của tiêu cực đang nổi lên: Căn bệnh "sợ sai", "đùn đẩy", "né tránh trách nhiệm". Sợ trách nhiệm đến mức không dám quyết định những việc thuộc thẩm quyền chính là tiêu cực tinh vi, làm lỡ nhịp phát triển của đất nước. Chống tiêu cực vừa phải triệt tiêu tư tưởng vụ lợi, vừa phải chấn chỉnh kỷ cương, bảo vệ những cán bộ dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung.
Để công cuộc này mang lại hiệu quả bền vững, cần một chiến lược căn cơ dựa trên bốn trụ cột chính:
Thứ nhất, hoàn thiện thể chế để "Không thể tham nhũng". Cần lấp kín kẽ hở pháp luật trong các lĩnh vực nhạy cảm (đất đai, đấu thầu, tài chính). Quyền lực phải được nhốt vào "lồng cơ chế" với quy trình minh bạch, số hóa mạnh mẽ nhằm loại bỏ sự can thiệp chủ quan.
Thứ hai, tăng cường kỷ cương để "Không dám tham nhũng". Duy trì sức ép thường xuyên trong thanh tra, giám sát. Hình phạt phải nghiêm khắc, kịp thời, không để sai phạm "chìm xuồng".
Thứ ba, xây dựng văn hóa liêm chính để "Không muốn tham nhũng". Đây là giải pháp gốc rễ. Cần giáo dục lòng tự trọng, đạo đức công vụ ngay từ khi cán bộ bước vào bộ máy, tạo môi trường làm việc tự đào thải nhân tố thoái hóa.
Thứ tư, cải cách đãi ngộ để "Không cần tham nhũng". Nhà nước phải không ngừng cải cách tiền lương, bảo đảm thu nhập đàng hoàng cho cán bộ, giúp họ vững vàng trước cám dỗ vật chất.
Đồng hành trong cuộc chiến này, sức mạnh to lớn nhất là sự giám sát của Nhân dân, sự tham gia của Mặt trận Tổ quốc và báo chí truyền thông, tạo ra "màng lọc xã hội" khiến cái xấu không có đất dung thân.
Về phương diện kiểm soát quyền lực, nước ta đã đạt những bước tiến mang tính bước ngoặt. Quyết tâm "nhốt quyền lực vào trong lồng cơ chế" đã trở thành hành động quyết liệt. Điểm sáng nổi bật là sự hoàn thiện đồng bộ thể chế nhằm kiểm soát các lĩnh vực nhạy cảm, định rõ giới hạn thẩm quyền của từng vị trí. Nhờ nguyên tắc "quyền lực đến đâu, trách nhiệm đến đó", tình trạng lạm quyền, vun vén "lợi ích nhóm" từng bước bị ngăn chặn. Sự minh bạch này còn đẩy lùi vấn nạn "chạy chức, chạy quyền", thay "người tài" bằng "người nhà", đồng thời thúc đẩy tinh thần "tự soi, tự sửa", kê khai tài sản tự giác trong đội ngũ cán bộ.
Củng cố trọn vẹn niềm tin của Nhân dân
Chủ tịch Hồ Chí Minh từng nhấn mạnh tác hại của chủ nghĩa cá nhân - thứ "vi trùng rất độc" đẻ ra mọi thói hư tật xấu. Khi bị chủ nghĩa cá nhân chi phối, cán bộ dễ dàng gục ngã trước cám dỗ, sa vào tham ô, hối lộ, vô cảm và "sợ sai không dám làm". Để quét sạch chủ nghĩa cá nhân, cán bộ phải thường xuyên tu dưỡng đạo đức, nêu cao tinh thần “dĩ công vi thượng”. Tổ chức cần siết chặt kỷ luật, đánh giá cán bộ dựa trên hiệu quả thực tiễn, kiên quyết sàng lọc kẻ cơ hội, thực dụng.
Sự suy thoái tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống dẫn đến "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" là mối đe dọa lớn nhất đối với sự tồn vong của Đảng. Đó là sự phai nhạt lý tưởng, nói không đi đôi với làm, xa hoa, hưởng lạc. Quá trình biến đổi ngầm này vô cùng nguy hiểm vì nó diễn ra từ bên trong, do chính những người giữ trọng trách thực hiện, làm xói mòn niềm tin của Nhân dân và kìm hãm sự phát triển. Bài học từ sự sụp đổ của Liên Xô cho thấy nguyên nhân sâu xa nhất chính là sự tha hóa của tầng lớp lãnh đạo. Để ngăn chặn, giáo dục chính trị phải là hàng đầu, kết hợp học tập tư tưởng Hồ Chí Minh. Nguyên tắc tự phê bình và phê bình là vũ khí sắc bén nhất để gột rửa tư tưởng lệch lạc.
Cuối cùng, công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật Đảng tiếp tục là "thanh bảo kiếm" để chữa lành vết thương, cắt bỏ ung nhọt. Thay vì nể nang, thụ động "chờ có đơn thư", công tác này phải được đổi mới theo hướng chủ động, thường xuyên, có trọng tâm, trọng điểm. Giám sát thường xuyên như "khám sức khỏe định kỳ" lấy xây để chống, phát hiện từ sớm, xử lý từ xa. Trọng tâm hướng vào các lĩnh vực nhạy cảm (đất đai, đầu tư công) và trọng điểm là giám sát người đứng đầu cấp ủy, cơ quan.
Đặc biệt, nguyên tắc "Không có vùng cấm, không có ngoại lệ, bất kể người đó là ai" đã đập tan tư tưởng "hạ cánh an toàn". Việc thi hành kỷ luật dù đau xót nhưng buộc phải "cắt bỏ một vài cành cây sâu mọt để cứu cả cái cây". Chỉ khi công tác kiểm tra vận hành như cỗ máy tự động, kỷ luật thực thi nghiêm minh, Đảng mới thật sự gột rửa được tì vết, củng cố niềm tin của Nhân dân - tài sản vô giá của chế độ - tạo sức mạnh nội sinh đưa đất nước vươn mình rực rỡ trong kỷ nguyên mới.
Vậy nên, cuộc chiến chống tham nhũng, lãng phí và tiêu cực là một sứ mệnh lịch sử mang tính sống còn của Đảng và Nhà nước. Đây không phải là một phong trào nhất thời, mà là quá trình tự thanh lọc bền bỉ để bảo vệ sự phát triển trường tồn của đất nước. Việc thiết lập "bốn trụ cột" vững chắc và kiên quyết nhốt quyền lực vào "lồng cơ chế" đang từng bước triệt tiêu tận gốc "giặc nội xâm". Dù những biến tướng của chủ nghĩa cá nhân có phức tạp đến đâu, nguyên tắc "không có vùng cấm, không có ngoại lệ" vẫn sẽ là mũi nhọn xuyên phá mọi sai phạm. Sự kết hợp giữa kỷ luật thép của hệ thống chính trị và sự giám sát vô tư của Nhân dân đã tạo thành một màng lọc xã hội không thể xuyên thủng. Việc dũng cảm loại bỏ những phần tử thoái hóa và chấn chỉnh căn bệnh đùn đẩy, sợ trách nhiệm sẽ giúp khơi thông mọi nguồn lực đang ách tắc. Hơn lúc nào hết, mỗi cán bộ, đảng viên phải coi việc "tự soi, tự sửa", gìn giữ đạo đức công vụ là danh dự cao quý nhất của bản thân. Một bộ máy công quyền thật sự trong sạch, liêm chính và hành động vì dân sẽ là bệ phóng vững chãi nhất cho tương lai. Thành quả vĩ đại nhất của công cuộc này chính là củng cố trọn vẹn niềm tin của Nhân dân – khối tài sản vô giá của chế độ. Từ nền tảng vững chắc đó, chúng ta sẽ khơi dậy được sức mạnh nội sinh to lớn, đưa con tàu Việt Nam rẽ sóng vươn ra biển lớn, tiến vào kỷ nguyên phồn vinh và hạnh phúc.
Thiếu tá Đỗ Ngọc Anh
(Cục Kỹ thuật nghiệp vụ, Bộ Công an)