Sáng 26/10, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội làm việc tại hội trường, nghe Tờ trình và Báo cáo thẩm tra dự án Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi).
Thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, trình bày Tờ trình, Bộ trưởng Công an Lương Tam Quang cho biết, dự thảo Luật gồm 6 Chương, 128 Điều, quy định về xử phạt vi phạm hành chính và các biện pháp xử lý hành chính, tập trung sửa đổi, bổ sung nhiều nội dung nhằm đáp ứng yêu cầu thực tiễn.
Đề xuất xử phạt không lập biên bản với vi phạm hành chính phát hiện bằng thiết bị kỹ thuật
Về thời hiệu xử phạt và mức phạt tiền tối đa trong từng lĩnh vực, dự thảo Luật đề xuất nâng thời hiệu xử phạt lên 2 năm hoặc 3 năm đối với một số lĩnh vực; nâng mức phạt tiền tối đa lên 1,5 tỷ đồng đối với cá nhân và 3 tỷ đồng đối với tổ chức.
Dự thảo Luật cũng quy định cụ thể mức phạt tiền tối đa trong từng lĩnh vực, trong đó nâng mức phạt đối với một số lĩnh vực; sửa đổi, bổ sung quy định về đối tượng bị xử lý vi phạm hành chính, tình tiết tăng nặng, tình tiết giảm nhẹ và bổ sung trường hợp miễn trách nhiệm đối với hành vi vi phạm hành chính.
Về quy trình xử phạt, dự thảo Luật quy định cụ thể, đầy đủ hơn một số nội dung, cắt giảm thủ tục không cần thiết và hoàn thiện quy định về xử lý vi phạm hành chính trên môi trường điện tử. Đáng chú ý, dự thảo Luật đề xuất xử phạt không lập biên bản đối với trường hợp vi phạm hành chính được phát hiện bằng phương tiện, thiết bị kỹ thuật, nghiệp vụ.
Đối với việc thi hành quyết định xử phạt, dự thảo Luật sửa đổi điều kiện được hoãn, giảm, miễn thi hành quyết định phạt tiền và nộp tiền phạt nhiều lần theo hướng thuận lợi hơn cho cá nhân, tổ chức vi phạm. Đồng thời, bổ sung các trường hợp được hoãn, miễn thi hành hình thức xử phạt bổ sung, biện pháp khắc phục hậu quả để phù hợp với thực tiễn.
Một nội dung đáng chú ý khác là dự thảo Luật bổ sung các biện pháp cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt, gồm: tạm hoãn xuất cảnh; niêm phong trụ sở, địa điểm, cơ sở hoặc bộ phận cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ; ngừng cung cấp dịch vụ điện, nước; tạm dừng đăng kiểm, đăng ký, cấp giấy phép điều khiển phương tiện; ngừng cung cấp dịch vụ Internet, dịch vụ viễn thông, hạ tầng số hoặc thực hiện biện pháp ngăn chặn kỹ thuật, chặn truy cập.
Về các biện pháp xử lý hành chính, dự thảo Luật sửa đổi điều kiện áp dụng biện pháp giáo dục tại xã, phường, đặc khu và đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc; rút ngắn thời gian xem xét, quyết định áp dụng một số biện pháp. Đồng thời, chuyển thẩm quyền quyết định áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc, đưa đi cai nghiện bắt buộc sang Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã; chuyển thẩm quyền áp dụng cai nghiện ma túy tự nguyện tại cơ sở cai nghiện ma túy công lập, trường giáo dưỡng sang Trưởng Công an cấp xã…
Rà soát kỹ các quy định về biện pháp cưỡng chế, bảo đảm tính phù hợp và khả thi
Trình bày Báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Phan Chí Hiếu cho biết, Ủy ban và các cơ quan tham gia thẩm tra tán thành sự cần thiết sửa đổi toàn diện Luật Xử lý vi phạm hành chính hiện hành.
Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra đề nghị tiếp tục rà soát các quy định của dự thảo Luật để bảo đảm tính thống nhất với hệ thống pháp luật, nhất là các dự án luật đang được sửa đổi, bổ sung, trình Quốc hội xem xét tại Kỳ họp thứ hai.
Về đề xuất nâng thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính từ 1 năm đến 2 năm theo quy định hiện hành lên 1 năm đến 3 năm, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị phân hóa cụ thể các lĩnh vực được phép kéo dài thời hiệu, bảo đảm nguyên tắc mọi vi phạm hành chính phải được phát hiện, ngăn chặn kịp thời và việc xử phạt cần được tiến hành nhanh chóng như quy định tại Điều 3 của dự thảo Luật.
Theo cơ quan thẩm tra, việc tăng thời hiệu xử phạt lên 3 năm, có thể kéo dài đến 4 năm nếu thuộc trường hợp xử phạt vi phạm hành chính do cơ quan tiến hành tố tụng chuyển đến, trong khi thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự đối với tội phạm ít nghiêm trọng theo Bộ luật Hình sự là 5 năm, sẽ làm thu hẹp ranh giới pháp lý giữa vi phạm hành chính và tội phạm hình sự. Điều này có thể đẩy người vi phạm vào tình trạng bị tăng nặng trách nhiệm pháp lý, do đó cần được cân nhắc hết sức thận trọng, kỹ lưỡng.
Đối với đề xuất nâng mức phạt tiền tối đa từ 1 tỷ đồng lên 1,5 tỷ đồng đối với cá nhân, từ 2 tỷ đồng lên 3 tỷ đồng đối với tổ chức, cơ quan thẩm tra cho rằng mức phạt quá cao có thể bảo đảm tính răn đe nhưng trong một số trường hợp không phù hợp với khả năng tài chính thực tế của cá nhân, doanh nghiệp, từ đó không phát huy được hiệu quả.
Vì vậy, Ủy ban đề nghị xem xét các giải pháp căn cơ hơn như áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả, các hình thức xử phạt bổ sung gồm tước quyền sử dụng giấy phép, đình chỉ hoạt động; đồng thời tham khảo kinh nghiệm nước ngoài nhằm tăng cường tính răn đe, phòng ngừa và nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật.
Đối với việc phát hiện vi phạm bằng phương tiện, thiết bị kỹ thuật, nghiệp vụ và xử lý vi phạm hành chính trên môi trường điện tử, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đánh giá việc sửa đổi, bổ sung các quy định này là cần thiết, phù hợp yêu cầu thực tiễn. Tuy nhiên, Chính phủ cần tiếp tục nghiên cứu giải pháp để người vi phạm được thông báo kịp thời về hành vi vi phạm, bảo đảm quyền giải trình, khiếu nại, khởi kiện, tránh tình trạng tiếp tục vi phạm do không biết mình đã vi phạm.
Cơ quan thẩm tra đồng thời đề nghị tăng cường trang thiết bị, chia sẻ dữ liệu, hoàn thiện phương thức và quy trình thực hiện, hạn chế tình trạng người vi phạm vừa phải thực hiện thủ tục trên môi trường điện tử, vừa phải đến làm việc trực tiếp với cơ quan, người có thẩm quyền.
Về việc bổ sung các biện pháp cưỡng chế, Ủy ban nhận thấy một số biện pháp như yêu cầu ngừng cung cấp dịch vụ điện, nước đối với công trình, cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ; ngừng cung cấp dịch vụ Internet, viễn thông, hạ tầng số hoặc thực hiện biện pháp ngăn chặn kỹ thuật, chặn truy cập đối với tổ chức, cá nhân có mục đích đình chỉ, chấm dứt hành vi vi phạm, nhưng chưa thực sự phù hợp với tính chất cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt.
Ủy ban Thường vụ Quốc hội cũng đã yêu cầu các biện pháp được áp dụng phải thể hiện đúng tính chất là biện pháp bảo đảm thi hành pháp luật. Do đó, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị tiếp tục rà soát, chỉnh lý các quy định về biện pháp cưỡng chế trong dự thảo Luật, bảo đảm tính phù hợp và khả thi.
Thu Hằng