Trong khi phần thân trên của tàu thường sơn nhiều màu sắc khác nhau từ xanh lá cây, xanh dương đến xám, phần đáy có màu đỏ đặc trưng và phổ biến đến mức nhiều người có thể không chú ý. Đó là kết quả từ lớp sơn chống bám bẩn, chủ yếu đóng vai trò như hóa chất ngăn chặn sinh vật bám vào phần đáy tàu luôn ngâm dưới nước. Nếu các loài hà, giun và rong biển bám vào thân tàu, chúng không chỉ gây hư hại đáng kể và làm tăng trọng lượng tàu mà tạo thêm lực cản khiến phương tiện di chuyển chậm hơn, đồng thời gây mài mòn nhiều hơn cho hệ thống động cơ do quá tải và tiêu hao nhiều nhiên liệu hơn.
Màu đỏ của sơn chống bám bẩn đến từ hợp chất oxit đồng. Giống như sơn dành cho phương tiện trên cạn, sơn tàu thủy được thiết kế cho mục đích chuyên biệt. Oxit đồng trong sơn chống bám bẩn giúp tàu đạt đến đích nhanh nhất có thể thông qua tiêu diệt sinh vật biển gây hại.
Theo Grunge, các nhà nghiên cứu ước tính vấn đề bám bẩn sinh học (hiện tượng vi sinh vật, tảo, động thực vật nhỏ tích tụ và phát triển ngoài ý muốn trên bề mặt tiếp xúc với nước) làm tăng lực cản ma sát trên tàu, khiến Hải quân Mỹ tốn 180-260 triệu USD mỗi năm cho nhiên liệu sử dụng thêm. Hiện tượng này cũng có thể vận chuyển những loài xâm hại qua quãng đường dài, gây thiệt hại nghiêm trọng cho môi trường. Tính cả chi phí neo đậu tàu để làm sạch, bám bẩn sinh học trở thành vấn đề tốn kém khiến thủy thủ lo lắng.
Nỗ lực chống bám bẩn sinh học bắt nguồn từ người La Mã cổ đại khi họ nhận ra bọc chì ở đáy thuyền giúp giảm sự phát triển của sinh vật. Sau đó, vào thế kỷ 18, người Anh cải tiến ý tưởng này bằng cách sử dụng tấm bọc đồng. Tuy nhiên, khi tàu thủy làm từ thép ra đời, thân tàu bị ăn mòn nhanh hơn khi tiếp xúc với đồng, thúc đẩy các nhà nghiên cứu phát triển phương pháp hiệu quả hơn để bảo vệ tàu khỏi sinh vật biển.
Tàu container Berlin Express của nhà vận hành Hapag-Lloyd ở Đức. Ảnh: Hapag-Lloyd
Năm 1863, hai thương nhân người Mỹ James Tarr và Daniel Wonson nộp bằng sáng chế một loại sơn chứa đồng, mở đường cho sản phẩm chống hà, giun và rong biển hiệu quả. Về sau, loại sơn này trở thành một phần không thể thiếu trong ngành hải quân và hàng hải, được sử dụng rộng rãi trên nhiều loại tàu khác nhau, từ tàu hải quân nhanh nhất đến tàu du lịch sang trọng, tàu đánh cá và thậm chí cả thuyền cá nhân.
Theo CPG, ngoài tác dụng chống sinh vật biển, sơn màu đỏ cũng nổi bật dưới nước, giúp phát hiện mớn nước (phần thân tàu chìm do trọng lượng của hàng hóa) dễ dàng hơn. Điều này giúp đánh giá nhanh tình trạng tải của tàu, một yếu tố quan trọng đối với kiểm soát độ cân bằng và an toàn. Hơn nữa, trong hoạt động tại cảng, màu đỏ cũng hỗ trợ nhận diện trực quan khu vực quan trọng.
Trong những năm gần đây, nhiều loại sơn chống bám bẩn mới với thành phần hóa học khác nhau ra đời cùng với công nghệ chống bám bẩn không dùng sơn, chẳng hạn thân tàu có kết cấu bề mặt khiến sinh vật biển khó bám vào. Một số lựa chọn thay thế này có màu sắc khác biệt, như xanh dương hoặc xám, nhưng màu đỏ vẫn chiếm ưu thế trong phần lớn đội tàu thương mại toàn cầu.
An Khang tổng hợp