Tái tạo khuôn mặt của người 7 triệu năm trước

Tại thành phố Dresden, Đức, một cuộc triển lãm đặc biệt đã đưa những gương mặt xa xưa của loài người trở lại trước mắt công chúng bằng kỹ thuật pháp y hiện đại. Các nhà nhân chủng học pháp y sử dụng công nghệ tạo hình qua máy tính, kết hợp dữ liệu từ hóa thạch, để dựng lại diện mạo của người cổ đại. Tổng cộng 27 khuôn mặt thuộc nhiều thời kỳ khác nhau được tái tạo, mở ra cách tiếp cận trực quan đối với lịch sử tiến hóa nhân loại. Nhân vật lâu đời nhất trong triển lãm là Sahelanthropus tchadensis, sống cách đây khoảng 7 triệu năm tại thời điểm rất gần giai đoạn con người và tinh tinh phân kỳ. Sự phân kỳ ấy thường được đặt vào khoảng 6,3 đến 5,4 triệu năm trước, vì vậy loài này được xem là họ hàng đặc biệt gần với tổ tiên loài người. Khuôn mặt phục dựng không chỉ giúp người xem hình dung một sinh vật cổ xưa, mà còn gợi mở nhiều câu hỏi về môi trường sống, thức ăn và cái chết của họ. Mỗi hộp sọ hóa thạch lưu giữ những dấu vết quan trọng, dù bản thân nó không thể hiện đầy đủ làn da, cơ bắp hoặc đường nét khuôn mặt nguyên bản. Từ hình dạng xương, các chuyên gia pháp y có thể ước tính vị trí cơ, độ dày mô mềm và những đặc điểm hình thái phù hợp với từng cá thể. Kết quả cuối cùng là một gương mặt được dựng bằng máy tính, vừa dựa trên bằng chứng khoa học vừa cho phép công chúng tiếp cận quá khứ dễ dàng hơn. Một gương mặt khác thuộc về Homo rudolfensis, loài họ hàng của con người sống cách đây khoảng 3 triệu năm, trong giai đoạn tiến hóa còn nhiều bí ẩn. Hình ảnh phục dựng cho thấy các nhà nghiên cứu cố gắng biến những mảnh xương khô cứng thành diện mạo gần gũi, giúp người xem cảm nhận rõ hơn khoảng cách giữa hóa thạch và con người hiện đại. Việc đặt các gương mặt cạnh nhau cũng làm nổi bật sự thay đổi hình thái kéo dài qua hàng triệu năm. Paranthropus boisei sống cách đây khoảng 2 triệu năm, nổi bật với răng hàm lớn và lớp men răng được mô tả là dày nhất trong nhóm được giới thiệu. Những đặc điểm răng hàm ấy cung cấp manh mối về cấu tạo cơ thể, lối ăn uống và khả năng thích nghi của loài trong môi trường cổ đại. Khi được kết hợp với hộp sọ, dữ liệu này hỗ trợ quá trình tạo nên gương mặt phục dựng có những nét đặc trưng riêng biệt. Triển lãm cũng giới thiệu Australopithecus Africanus, loài được xem là tổ tiên trực tiếp của con người, từng sống trong khoảng 3,03 đến 2,04 triệu năm trước. Loài này có bộ não lớn hơn, một đặc điểm thường được nhấn mạnh khi các nhà nghiên cứu bàn về những bước chuyển quan trọng trong tiến hóa người. Một hộp sọ Australopithecus sống cách đây khoảng 2 triệu năm cũng được sử dụng làm cơ sở để tái tạo khuôn mặt trong triển lãm. Homo erectus, sống cách đây khoảng 1 triệu năm, được trình bày cùng giả thiết cho rằng loài này có nguồn gốc từ châu Phi rồi di cư tới Ấn Độ, Trung Quốc và Java. Chiều ngược lại trong giả thiết di cư cũng được đề cập, cho thấy hành trình của các nhóm người cổ đại vẫn còn nhiều vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu. Bên cạnh đó, khuôn mặt Homo ergaster sống cách đây khoảng 1,5 triệu năm bổ sung thêm một mốc quan trọng trong bức tranh tiến hóa. Những gương mặt trẻ hơn thuộc về Homo neanderthalensis, loài sống cách đây khoảng 60.000 năm và có quan hệ rất gần gũi với con người hiện đại. Ba người đàn ông Neanderthal được tái tạo trong triển lãm Dresden, tạo nên điểm nhấn trực quan về một họ hàng từng tồn tại trong quá khứ. Từ Sahelanthropus tchadensis đến Neanderthal, 27 khuôn mặt giúp lịch sử tiến hóa trở nên cụ thể, sinh động và dễ hình dung hơn đối với khách tham quan.