Tàng hình nhờ công nghệ mới

Hãy tưởng tượng một tên trộm thong thả bước vào bảo tàng, gỡ bức tranh khỏi tường, mang đi trước mắt khách tham quan và hàng loạt camera mà không ai nhìn thấy bất kỳ hành động nào. Hình ảnh kỳ lạ ấy mô tả khá chính xác ý tưởng đằng sau một công nghệ mới do các nhà khoa học tại Đại học Cornell, Mỹ, phát triển. Dù chưa thể che giấu những sự kiện kéo dài, công nghệ này đã tạo ra một khoảng thời gian vô cùng ngắn, chỉ khoảng 40 phần tỉ của giây, trong đó sự việc biến mất khỏi tầm quan sát. Nghiên cứu được đăng trên tạp chí Nature, mở ra cách tiếp cận khác với những nỗ lực chế tạo áo tàng hình trước đây. Con người nhìn thấy sự vật vì ánh sáng chiếu vào chúng, sau đó phản xạ đến mắt hoặc đi vào các thiết bị ghi hình như camera. Thông thường, ánh sáng truyền đi liên tục, vì vậy mọi thay đổi xảy ra trong vùng quan sát đều để lại tín hiệu cho mắt người, camera hoặc hệ thống laser an ninh. Nhóm nghiên cứu Cornell không tìm cách bẻ cong ánh sáng quanh một vật thể để làm nó biến mất khỏi không gian. Thay vào đó, họ thay đổi tốc độ truyền của ánh sáng, từ đó tạo ra một khoảng trống trong dòng thời gian quan sát mà không cần làm biến dạng không gian xung quanh. Nhờ khoảng trống này, một sự kiện có thể diễn ra ngay trước camera hoặc chùm laser, nhưng tín hiệu ghi nhận sự kiện ấy vẫn không xuất hiện trong dữ liệu quan sát. Ý tưởng này gần giống việc chỉnh sửa một bộ phim, trong đó một cảnh ngắn bị xóa sạch nhưng phần trước và sau vẫn nối liền tự nhiên. Người xem tiếp tục theo dõi hình ảnh mà không nhận ra đã có một hoạt động xảy ra giữa hai khoảnh khắc được ghi lại. Vì vậy, công nghệ mới không chỉ che giấu một vật thể, mà còn có khả năng che giấu toàn bộ sự kiện diễn ra trong khoảng thời gian cực ngắn. Để tạo ra hiệu ứng ấy, các nhà khoa học chế tạo một loại thấu kính ánh sáng và thời gian bằng hệ thống sợi quang học mảnh hơn sợi tóc. Họ tách một chùm ánh sáng thành hai phần, sau đó làm một phần chuyển động nhanh hơn và phần còn lại chuyển động chậm hơn trong hệ thống quang học. Sự khác biệt về tốc độ tạo nên một khoảng trống thời gian, nơi sự kiện có thể xảy ra mà ánh sáng truyền tới thiết bị quan sát không mang theo thông tin về nó. Các nhà khoa học bắn một chùm sáng vào hệ thống, rồi sử dụng những chùm sáng khác để tạo ra thấu kính thời gian điều khiển tốc độ của hai phần ánh sáng. Alexander Gaeta, đồng tác giả nghiên cứu và giám đốc Trường Vật lý Thực nghiệm thuộc Đại học Cornell, giải thích rằng khoảng trống hình thành khi ánh sáng di chuyển dọc theo những sợi quang học đặc biệt. Cơ chế này tạo ra một dạng mặt nạ thời gian, giúp che khuất sự kiện thay vì chỉ làm vật thể trở nên vô hình trong không gian. Đây là lần đầu tiên các nhà khoa học tạo được một mặt nạ có khả năng che giấu một sự kiện, dù khái niệm này từng xuất hiện trong lý thuyết của Giáo sư Martin McCall thuộc Đại học Hoàng gia London. Kết quả cho thấy những ý tưởng từng tồn tại trên giấy có thể được chuyển thành thí nghiệm thực tế nhờ kiểm soát chính xác tốc độ ánh sáng. Tuy nhiên, khả năng che giấu hiện nay vẫn giới hạn trong khoảng thời gian cực ngắn, chưa thể làm biến mất những hoạt động kéo dài như trong các câu chuyện khoa học viễn tưởng. Theo các chuyên gia, ứng dụng đáng chú ý của công nghệ có thể nằm trong truyền thông tin, thay vì tạo ra những vụ đột nhập bí mật như hình dung về tên trộm trong bảo tàng. Một gói thông tin có thể được chèn thêm vào dòng dữ liệu đang truyền với tốc độ cao mà không làm gián đoạn luồng thông tin hiện có. Dẫu vậy, công nghệ cũng gây lo ngại vì có thể hỗ trợ hoạt động trái phép, chẳng hạn tạo điều kiện để virus hoạt động mà hệ thống giám sát không kịp phát hiện.