Tại tỉnh Vĩnh Long, việc kết nối cung-cầu điện xanh và triển khai cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA) đã mở ra những bước ngoặt mới, khẳng định quyết tâm trong việc hiện thực hóa mô hình tăng trưởng bền vững.
Hệ sinh thái năng lượng xanh
Một trong những lợi thế nổi bật của Vĩnh Long sau mở rộng không gian phát triển chính là tiềm năng năng lượng. Với 130 km bờ biển, tiềm năng gió, bức xạ mặt trời tốt và nguồn phụ phẩm nông nghiệp dồi dào, tỉnh sở hữu “bệ phóng” lý tưởng để phát triển năng lượng sạch.
Theo báo cáo của Sở Công thương, tổng công suất các nguồn điện đang vận hành trên địa bàn đạt khoảng 5.518 MW (gồm 4.498 MW nhiệt điện, hơn 650 MW điện gió, gần 190 MW điện mặt trời nối lưới và 180 MW điện mặt trời mái nhà). Vĩnh Long đã trở thành địa phương phát điện ròng lên hệ thống điện quốc gia. Chỉ tính riêng 6 tháng đầu năm 2026, sản lượng điện sản xuất đạt 14,72 tỷ kWh, ngành sản xuất và phân phối điện đóng góp khoảng 0,77 điểm phần trăm vào tốc độ tăng GRDP chung.
Không dừng lại ở việc phát điện truyền thống, Vĩnh Long đang tập trung nghiên cứu Đề án trọng điểm: “Phát triển tỉnh Vĩnh Long thành Trung tâm xuất khẩu năng lượng tái tạo của vùng và cả nước đến năm 2030, định hướng đến năm 2050”. Theo Quy hoạch, tỉnh dự kiến triển khai khoảng 60 dự án điện gió, điện mặt trời, sinh khối, điện rác với tổng công suất hơn 5.255 MW.
Mục tiêu của Đề án không chỉ là xây dựng nguồn phát, mà là hình thành trọn vẹn hệ sinh thái công nghiệp-năng lượng xanh. Trong đó, nguồn điện sạch sẽ gắn kết đồng bộ với hệ thống lưu trữ năng lượng (BESS), sản xuất hydrogen/amoniac xanh, các khu công nghiệp xanh, trung tâm dữ liệu xanh (Hyperscale) và hệ thống logistics cảng biển hiện đại.
Kết nối bán điện trực tiếp
Theo báo cáo khảo sát từ Sở Công Thương, nhận thức của cộng đồng doanh nghiệp đối với chuyển đổi xanh đã có bước tiến rõ rệt. Khảo sát trên 361 doanh nghiệp sử dụng điện cho thấy nhu cầu tiêu thụ điện xanh đã hình thành và có xu hướng tăng nhanh.
Trong đó, khoảng 61 doanh nghiệp (chiếm 17%) đã bước vào giai đoạn sẵn sàng hành động và mong muốn kết nối ngay để mua bán điện trực tiếp. Nhu cầu điện xanh bước đầu được định lượng đạt khoảng 155 triệu kWh/năm, với mục tiêu hàng đầu là ổn định chi phí năng lượng dài hạn, giảm phát thải trong sản xuất và đáp ứng hàng rào kỹ thuật ESG từ các thị trường xuất khẩu lớn.
Theo Giám đốc phát triển dự án thuộc Công ty cổ phần cơ điện lạnh REE Nguyễn Ngọc Nhất Hạnh, để cơ chế DPPA trong việc thu hút dòng vốn đầu tư tư nhân vào năng lượng tái tạo thật sự đi vào đời sống kinh tế và bảo đảm tính khả thi về mặt tài chính (bankable), các bên tham gia cần sự rõ ràng trong hệ thống hợp đồng, cơ chế thanh toán và phương án chia sẻ rủi ro tài chính khi vận hành qua hệ thống lưới điện quốc gia.
Để việc bán điện trực tiếp hiệu quả, Giám đốc Sở Công thương tỉnh Vĩnh Long Trần Quốc Tuấn đã điểm lại những kết quả đạt được và đề ra lộ trình hành động cụ thể cho địa phương.
Ông Trần Quốc Tuấn nhấn mạnh, cơ chế DPPA không đồng nghĩa với việc chắc chắn có giá điện thấp hơn hay tự động thay thế các chứng chỉ thuộc tính môi trường, mà đòi hỏi mỗi doanh nghiệp phải tính toán kỹ lưỡng giữa nhu cầu, chi phí và khả năng chấp nhận rủi ro.
Nhằm hỗ trợ hiệu quả cho doanh nghiệp, Sở Công thương sẽ tập trung triển khai nhiều nhóm giải pháp trọng tâm. Theo đó, ngành chức năng tiến hành rà soát, cập nhật toàn bộ nhu cầu điện xanh, khả năng đấu nối của lưới điện và phân loại các vướng mắc theo thẩm quyền để kịp thời tháo gỡ hoặc kiến nghị Bộ Công thương giải quyết.
Tỉnh Vĩnh Long sẽ phối hợp chặt chẽ với Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), Công ty Điện lực Vĩnh Long để hướng dẫn doanh nghiệp chuẩn bị đầy đủ hệ thống đo đếm, dữ liệu phụ tải và hồ sơ kỹ thuật theo đúng quy định.
Giám đốc Sở Công thương Trần Quốc Tuấn chia sẻ về định hướng chiến lược lớn của tỉnh:
“Dự kiến cuối năm nay, Sở Công Thương sẽ hoàn thiện và trình Đề án phát triển tỉnh Vĩnh Long trở thành trung tâm năng lượng tái tạo của vùng Đồng bằng sông Cửu Long và cả nước đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050. Đề án không chỉ đáp ứng nhu cầu tiêu thụ nội địa mà còn hướng tới cơ chế xuất khẩu điện năng sau năm 2030. Sự đồng hành của Bộ Công thương, các nhà đầu tư và cộng đồng doanh nghiệp sẽ là động lực quan trọng giúp Vĩnh Long bứt phá, trở thành điểm sáng về kinh tế xanh và phát triển bền vững”.
Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Vĩnh Long Nguyễn Quỳnh Thiện khẳng định tỉnh luôn xem chuyển đổi xanh là trọng tâm cốt lõi để nâng cao năng lực cạnh tranh thu hút đầu tư, nhất là nguồn vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) thế hệ mới.
Tỉnh Vĩnh Long định hướng từng bước hình thành chuỗi liên kết: Nguồn điện xanh-lưới điện-thị trường điện-doanh nghiệp sử dụng điện xanh-sản xuất xanh-sản phẩm xanh và xuất khẩu xanh. Khi chuỗi liên kết này được hình thành và vận hành hiệu quả, năng lượng tái tạo sẽ không chỉ tạo ra sản lượng điện mà còn tạo ra giá trị gia tăng, tạo việc làm, nguồn thu, thu hút được công nghệ tiên tiến, năng lực cạnh tranh và động lực tăng trưởng mới cho tỉnh.
Ủy ban nhân dân tỉnh cam kết sẽ tạo mọi điều kiện thuận lợi về mặt cơ chế, đồng thời chỉ đạo các sở, ngành đồng hành, hỗ trợ tối đa cho các nhà đầu tư và doanh nghiệp trong quá trình tiếp cận, triển khai cơ chế DPPA.
BÁ DŨNG