Tập đoàn lớn Hàn Quốc rạn nứt: Cơn giận của nhân viên bắt đầu từ một con số

Một video ca nhạc dài 4 phút 30 giây bất ngờ lan truyền trong nội bộ Samsung, mở màn cho làn sóng phẫn nộ xoay quanh khoảng cách tiền thưởng chưa từng có. Mang tên “We Deserve It”, nghĩa là “Chúng tôi xứng đáng với điều đó”, video được cho do một nhân viên bộ phận DX thực hiện rồi đăng tải trên YouTube vào tháng 7 vừa qua. Chỉ sau năm ngày, đoạn clip thu hút hơn 30.000 lượt xem, tương đương hơn một nửa số nhân sự của bộ phận phụ trách smartphone, đồ gia dụng cùng nhiều sản phẩm thành phẩm khác. Lời bài hát nhắc đến những chiếc TV, tủ lạnh, máy giặt, điều hòa và điện thoại Galaxy mà nhân viên DX đã tạo ra, trước khi bày tỏ sự bất mãn với bộ phận bán dẫn. Cơn giận ấy bắt nguồn từ một con số khiến nhiều người choáng váng: tiền thưởng giữa nhân viên bán dẫn và đồng nghiệp DX có thể chênh lệch tới 100 lần. Khoảng cách này hình thành sau cuộc đàm phán lương tháng 5/2026 giữa công đoàn và ban lãnh đạo Samsung, khi bộ phận bán dẫn DS được hưởng khoản thưởng đặc biệt theo lợi nhuận. Theo thỏa thuận, quỹ thưởng riêng của DS có thể tương đương 10,5% lợi nhuận hoạt động, tạo ra mức đãi ngộ vượt xa những gì nhân viên điện thoại và đồ gia dụng nhận được. Nếu lợi nhuận bán dẫn đạt 300.000 tỷ won, quỹ thưởng dành cho bộ phận này sẽ lên tới 31.500 tỷ won, tương đương khoảng 608 tỷ tỷ đồng theo số liệu bài gốc. Cơ chế phân bổ chia 40% khoản tiền thành phần đều cho toàn bộ nhân viên DS, còn 60% phụ thuộc hiệu quả từng mảng, đặc biệt có lợi cho những bộ phận kinh doanh bộ nhớ. Với cách tính đó, một nhân viên thuộc mảng bộ nhớ có thể nhận tới 600 triệu won tiền thưởng, tương đương khoảng 11,6 tỷ đồng, chưa kể những khoản bổ sung khác. Khi cộng thêm các khoản thưởng khác, tổng tiền một nhân viên có thể nhận đạt khoảng 610 triệu won, trong lúc nhân viên DX chỉ được nhận khoảng 6 triệu won cổ phiếu quỹ. Khoản tiền dành cho DX tương đương khoảng 116 triệu đồng, nhỏ hơn gần 100 lần so với đồng nghiệp bên bán dẫn, khiến cảm giác bất công nhanh chóng lan rộng. Nhiều nhân viên DX cho rằng họ đang bị bỏ lại dù từng đóng vai trò quan trọng trong những giai đoạn khó khăn của Samsung, nhất là khi thị trường chip bão hòa năm 2023. Khi đó, lợi nhuận từ smartphone và TV từng giúp mảng bán dẫn vượt qua áp lực kinh doanh, nhưng sự đảo chiều của thị trường đã làm cán cân quyền lợi thay đổi mạnh. Cơn sốt trí tuệ nhân tạo thúc đẩy nhu cầu chip, trong khi bộ phận sản phẩm thành phẩm phải chịu sức ép từ chi phí linh kiện tăng cùng cạnh tranh lợi nhuận ngày càng gay gắt. Một lãnh đạo cấp cao của công đoàn đại diện DX cảnh báo rằng chênh lệch thưởng 100 lần khiến nhân viên cảm thấy bị bóc lột, đồng thời có thể làm tinh thần toàn công ty suy giảm. Làn sóng bất mãn nhanh chóng chuyển thành hành động tổ chức, khi hàng nghìn nhân viên DX gia nhập các công đoàn mới để tìm kiếm tiếng nói mạnh hơn trong đàm phán quyền lợi. Công đoàn Đồng hành Samsung, còn gọi là Donghaeng Union, chứng kiến số thành viên tăng vọt từ 2.000 lên hơn 26.000 người chỉ trong vài tháng. Không khí phản đối còn xuất hiện tại nơi làm việc, khi hàng nghìn nhân viên mặc đồ đen đến công ty, thể hiện điều được ví như một cuộc để tang cho sự công bằng tiền thưởng. Các số liệu kinh doanh quý II/2026 cho thấy sự đối lập rõ rệt, với DS đạt lợi nhuận hoạt động kỷ lục 89,2 nghìn tỷ won nhờ nhu cầu bán dẫn phục vụ làn sóng AI. Trái lại, MX và Networks ghi nhận khoản lỗ hoạt động 700 tỷ won, trong đó chi phí linh kiện tăng cao gây sức ép đáng kể lên hoạt động kinh doanh di động. Nghịch lý hiện tại khiến vai trò của các bộ phận đảo chiều: năm trước smartphone từng được xem là “con bò sữa” nuôi mảng chip, còn năm nay chip lại vượt xa lợi nhuận smartphone. Chủ tịch Samsung Lee Jae-yong đã kêu gọi toàn thể nhân viên giữ tinh thần đoàn kết bằng thông điệp rằng tất cả thành viên Samsung là một gia đình. Tuy nhiên, thông điệp ấy khó thuyết phục khi nhân viên cùng tập đoàn vẫn chứng kiến khoảng cách thưởng lên tới 100 lần, trong bối cảnh quyền lợi bị phân hóa mạnh. Theo các chuyên gia tài chính của J.P. Morgan, chi phí vận hành Samsung có thể tiếp tục tăng, dù tập đoàn vẫn đang ghi nhận những khoản lợi nhuận kỷ lục. VietnamNet dẫn các nguồn Nikkei Asia, KBS và Chosun Ilbo nhận định rằng dung hòa lợi ích giữa bán dẫn, di động và đồ gia dụng sẽ là bài toán chiến lược của Samsung trong kỷ nguyên AI.