Phó tổng Thanh tra Chính phủ Lê Tiến Đạt phát biểu trong buổi công bố quyết định thanh tra tại Tổng công ty Giấy Việt Nam vào tháng 11-2024 - Ảnh: TTCP
Thanh tra Chính phủ vừa thông báo kết luận thanh tra việc quản lý, sử dụng đất có nguồn gốc từ các công ty nông, lâm nghiệp thuộc Tổng công ty Giấy Việt Nam trên địa bàn các tỉnh Tây Nguyên.
Theo kết luận, trên địa bàn Tây Nguyên, Tổng công ty Giấy Việt Nam có Công ty TNHH MTV Nguyên liệu Giấy Miền Nam do tổng công ty nắm giữ 100% vốn điều lệ. Ngoài ra, Tổng công ty Giấy Việt Nam còn nắm giữ 22,73% vốn tại Công ty CP Tập đoàn Tân Mai.
Kết quả thanh tra đã chỉ ra nhiều hạn chế, thiếu sót, vi phạm trong quản lý, sử dụng đất. Trong đó, đáng chú ý là hàng nghìn héc ta đất Công ty CP Tập đoàn Tân Mai quản lý, sử dụng bị người dân xâm canh, lấn chiếm, trong khi một diện tích lớn đất được thuê chưa thực hiện trồng rừng, còn để trống.
Gần 4.000ha đất bị người dân xâm canh, lấn chiếm
Theo Thanh tra Chính phủ, Công ty cổ phần Tập đoàn Tân Mai chưa thực hiện rà soát hiện trạng sử dụng đất, lập phương án sử dụng đất, xác định rõ diện tích, ranh giới theo quy định.
Cơ quan thanh tra đánh giá việc quản lý, sử dụng đất của doanh nghiệp này còn lỏng lẻo. Đến thời điểm thanh tra, diện tích bị người dân xâm canh, lấn chiếm lên tới hàng nghìn héc ta.
Cụ thể, tại Đắk Lắk, diện tích bị xâm canh, lấn chiếm là 2.400ha, tại Đắk Nông là 1.000ha và tại Lâm Đồng là 492ha.
Thanh tra Chính phủ cho rằng diện tích này cần có biện pháp quản lý, bảo vệ của đơn vị và sự vào cuộc của chính quyền địa phương để ổn định tình hình an ninh, trật tự trên địa bàn.
Hoạt động sản xuất tại Tổng công ty Giấy Việt Nam - Ảnh: VINAPACO
Trong khi gần 4.000ha bị xâm canh, lấn chiếm, kết luận thanh tra cũng chỉ ra một diện tích lớn đất Tân Mai được thuê nhưng chưa thực hiện trồng rừng, còn để đất trống.
Tại Đắk Lắk, diện tích chưa trồng rừng, còn để đất trống là 1.500ha, tại Đắk Nông cũ là 800ha và tại Lâm Đồng cũ là 69,3ha.
Như vậy, tổng diện tích đất được thuê nhưng chưa trồng rừng, còn để trống khoảng 2.400ha. Thanh tra Chính phủ xác định việc sử dụng đất được thuê như trên chưa đúng quy định của pháp luật.
Lãng phí nguồn lực đất đai trong khi người dân không có đất sản xuất
Khi chỉ ra nguyên nhân của những hạn chế, thiếu sót, vi phạm, Thanh tra Chính phủ đánh giá việc quản lý, sử dụng đất của Công ty Nguyên liệu Giấy Miền Nam thuộc Tổng công ty Giấy Việt Nam và Công ty cổ phần Tập đoàn Tân Mai tại Tây Nguyên còn lỏng lẻo.
Các doanh nghiệp thiếu kiểm tra, giám sát, không nắm rõ ranh giới đối với phần diện tích được giao, cho thuê quản lý, sử dụng và chậm hoàn thiện các thủ tục đất đai theo quy định.
Đáng chú ý, Thanh tra Chính phủ nhận định việc “không đưa đất vào sử dụng, gây lãng phí nguồn lực đất đai, trong khi đó người dân không có đất sản xuất”. Tình trạng người dân lấn, chiếm đất, rừng trái phép diễn ra trong thời gian dài nhưng chưa có biện pháp xử lý.
Kết luận cũng chỉ ra trách nhiệm của chính quyền địa phương các cấp khi chưa thực hiện đầy đủ trách nhiệm quản lý nhà nước về đất đai trên địa bàn, chưa có biện pháp xử lý đối với các hành vi vi phạm về đất đai của các công ty và người dân.
Việc quản lý, sử dụng đất thu hồi từ các công ty bàn giao về địa phương cũng chưa được thực hiện đúng quy định. Một số nơi cho các công ty thuê đất trồng rừng chồng lấn với đất trước đây người dân khai hoang, sử dụng để canh tác, sản xuất nông nghiệp, làm phát sinh tranh chấp, khiếu kiện.
Chẳng hạn, tại Đắk Lắk, UBND các huyện cũ chưa lập phương án sử dụng đất, kiểm tra, rà soát, theo dõi việc sử dụng đối với 1.500ha đất thu hồi của Tân Mai giao địa phương quản lý.
Các cơ quan chức năng của tỉnh cũng chưa có biện pháp xử lý đối với 1.553ha Tân Mai chưa trồng rừng, không đưa đất vào sử dụng.
Phát hiện dấu hiệu vi phạm hình sự phải chuyển cơ quan chức năng xử lý
Từ những hạn chế, thiếu sót, vi phạm được chỉ ra, Thanh tra Chính phủ kiến nghị UBND tỉnh, chủ tịch UBND các tỉnh liên quan tổ chức rà soát, chấn chỉnh, xử lý, khắc phục. Đồng thời kiểm điểm, làm rõ trách nhiệm và xử lý theo quy định đối với các cơ quan, tổ chức, đơn vị, tập thể, cá nhân có liên quan qua các thời kỳ.
Đáng chú ý, Thanh tra Chính phủ yêu cầu trong quá trình thực hiện kết luận thanh tra, nếu phát hiện có dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự thì chuyển cơ quan chức năng để xử lý theo quy định của pháp luật.
Đối với Đắk Lắk, Thanh tra Chính phủ yêu cầu Sở Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với UBND các xã xây dựng phương án sử dụng, quản lý diện tích đất thu hồi của Tân Mai giao địa phương quản lý.
Đối với Lâm Đồng, địa phương được yêu cầu xác định nghĩa vụ tài chính và yêu cầu Tân Mai thực hiện đối với 560ha tại huyện Đam Rông trước sắp xếp, đồng thời đôn đốc doanh nghiệp thực hiện nghĩa vụ tài chính đối với 97,5ha tại huyện Bảo Lâm trước sắp xếp.
Thanh tra Chính phủ yêu cầu các đơn vị liên quan buộc Tân Mai đưa 877ha tại huyện Đắk Glong và huyện Lâm Hà trước sắp xếp vào sử dụng, trường hợp không thực hiện thì kiên quyết thu hồi theo quy định của pháp luật.
Kiến nghị Bộ Công Thương chỉ đạo xử lý, khắc phục các hạn chế, thiếu sót, vi phạm. Đồng thời kiểm điểm, làm rõ trách nhiệm để xử lý theo quy định đối với Hội đồng thành viên, chủ tịch, phó chủ tịch Hội đồng thành viên, tổng giám đốc, phó tổng giám đốc Tổng công ty Giấy Việt Nam và các tập thể, cá nhân có liên quan qua từng thời kỳ.
Giải mật kết luận thanh tra: Nhiều khoản chi sai quy định trong nghiên cứu đề tài khoa họcThanh tra Chính phủ chỉ ra nhiều bất cập trong quản lý, thực hiện các đề tài khoa học tại Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, từ lập dự toán, chi phí nghiên cứu đến việc xác định giá trị, quản lý và sử dụng tài sản được tạo ra từ các đề tài.