Tên lửa không gây thương vong ra đời

Thuốc nổ từ lâu tạo nên sức công phá cho tên lửa, nhưng một thiết kế mới của quân đội Mỹ lại chọn cách đánh khác: dùng sóng điện từ năng lượng lớn để vô hiệu hóa mục tiêu. Ý tưởng này xuất hiện trong bối cảnh quân đội hiện đại ngày càng phụ thuộc vào thiết bị điện tử để phát hiện đối phương, phối hợp lực lượng, liên lạc chiến trường và dẫn đường cho vũ khí. Khi những hệ thống ấy bị tê liệt, năng lực tác chiến của cả một đơn vị có thể suy giảm mạnh, dù binh sĩ vận hành thiết bị không nhất thiết trở thành mục tiêu trực tiếp của cuộc tấn công. Trước đây, muốn làm gián đoạn hoặc phá hủy thiết bị điện tử quân sự, lực lượng tấn công thường phải sử dụng máy bay phức tạp để gây nhiễu, đánh phá hoặc tìm cách loại bỏ người điều khiển. Cách tiếp cận mới do không quân Mỹ phối hợp cùng tập đoàn Boeing phát triển là một tên lửa vi sóng, được thiết kế để phát ra các đợt sóng điện từ mạnh nhằm đánh trúng hệ thống điện tử. Nếu hoạt động đúng như kỳ vọng, loại hỏa tiễn này có thể làm tê liệt nhiều thiết bị quân sự mà không tạo ra thương vong trực tiếp cho con người, ít nhất theo mục tiêu công bố của dự án. Trong thử nghiệm đầu tiên tại một căn cứ không quân Mỹ, tên lửa mới đã chứng minh khả năng phóng liên tiếp nhiều đợt sóng, đồng thời vô hiệu hóa nhiều mục tiêu điện tử trong cùng một lần thử. Kết quả này được xem là bước ban đầu, bởi các thử nghiệm tiếp theo mới phải xác nhận rõ hơn khả năng phá hoại thiết bị quân sự bằng năng lượng vi sóng trong những điều kiện phức tạp. Sức mạnh của tên lửa nằm ở nguồn vi sóng năng lượng cao, có khả năng tác động lên những hệ thống điện tử vốn giữ vai trò then chốt trong mạng lưới phòng thủ và chỉ huy quân sự. Theo thông tin được công bố, năng lượng ấy có thể đốt cháy hoặc làm hỏng các hệ thống phòng không phức tạp, trung tâm chỉ huy, phi cơ phản lực và cả máy bay không người lái. Những mục tiêu này thường chứa nhiều linh kiện điện tử nhạy cảm, vì vậy một cuộc tấn công bằng sóng điện từ có thể gây thiệt hại lớn mà không cần tạo ra vụ nổ phá hủy toàn bộ công trình. Keith Coleman, người quản lý dự án chế tạo tên lửa vi sóng của Boeing, nhận định thử nghiệm đã đặt nền tảng cho một loại vũ khí không gây thương vong nhưng vẫn đạt hiệu quả rất cao. Dù vậy, tuyên bố “không gây thương vong” chủ yếu phản ánh phương thức tác động vào thiết bị, không có nghĩa mọi tình huống triển khai thực tế đều chắc chắn loại bỏ hoàn toàn nguy cơ đối với con người. Tên lửa vi sóng có thể không đặc biệt hữu dụng trong cuộc chiến chống phiến quân tại Afghanistan, nơi các mục tiêu thường phân tán, khó xác định và không phụ thuộc hoàn toàn vào mạng lưới điện tử quân sự lớn. Ngược lại, loại vũ khí này được cho là phù hợp hơn với những chiến dịch giống cuộc chiến tại Libya, khi liên quân quốc tế tấn công các mục tiêu quân sự nhưng vẫn cố gắng hạn chế thương vong dân thường. Trong kịch bản ấy, thay vì phá hủy bằng thuốc nổ, lực lượng tấn công có thể làm tê liệt hệ thống phòng không, trung tâm chỉ huy hoặc phương tiện quân sự từ khoảng cách an toàn hơn. Tên lửa cũng có khả năng hỗ trợ việc ngăn chặn nhiều máy bay không người lái và phi cơ có người lái của đối phương trước khi chúng kịp cất cánh khỏi đường băng. Tuy nhiên, tại thời điểm thông tin được công bố, các nhà phát triển vẫn chưa xác định rõ tên lửa vi sóng có thể tấn công hiệu quả phi cơ đang bay hay không. Câu hỏi này quan trọng, vì thiết bị mặt đất thường có vị trí tương đối ổn định, còn máy bay đang chuyển động nhanh sẽ khiến việc phát hiện, khóa mục tiêu và truyền năng lượng trở nên khó khăn hơn. Về bản chất, vi sóng, còn gọi là sóng vi ba, thuộc nhóm sóng điện từ có bước sóng rất ngắn, đồng nghĩa với tần số rất cao so với nhiều dạng sóng quen thuộc. Các sóng này được tạo ra bởi những bộ dao động điện từ hoạt động ở tần số siêu cao, sau đó truyền năng lượng tới thiết bị mục tiêu theo cách có kiểm soát. Khác với tên lửa truyền thống dựa vào sức nổ và mảnh văng, tên lửa vi sóng hướng tác động vào “bộ não điện tử” của hệ thống, nơi quyết định khả năng phát hiện, liên lạc và điều khiển. Nếu những thử nghiệm tiếp theo tiếp tục cho kết quả tích cực, công nghệ này có thể mở rộng lựa chọn quân sự trong các chiến dịch muốn vô hiệu hóa năng lực chiến đấu mà giảm phá hủy vật lý và thương vong.