Không gian mạng đang là “mảnh đất màu mỡ” để các tổ chức khủng bố, cực đoan trên thế giới truyền bá tư tưởng bạo lực, chiêu mộ lực lượng. 25 năm sau các vụ khủng bố 11/9: Mỹ công bố 170.000 trang tài liệu Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc nỗ lực ngăn chặn mối đe dọa khủng bố Tấn công khủng bố táo tợn và...
Khi bóng tối của làn sóng cực đoan ngày một âm thầm lan rộng trên không gian mạng, chống khủng bố trong kỷ nguyên số không đơn thuần là câu chuyện công nghệ mà là vấn đề liên quan mật thiết tới an ninh thế giới, cần sự phối hợp chặt chẽ của các bên.
Cách thức hoạt động của mạng lưới khủng bố, cực đoan đang biến đổi nhanh chóng, trong đó không gian mạng trở thành chiến trường mới của các tổ chức khủng bố - nơi các nội dung cực đoan có thể tiếp cận giới trẻ một cách dễ dàng. Thay vì sử dụng các thứ vũ khí như đạn bom, súng trường, chúng sử dụng các thuật toán cùng hàng loạt “bẫy” tinh vi khác như trò chơi trực tuyến, các nhóm trò chuyện kín… Trí tuệ nhân tạo (AI) đang giúp các thế lực khủng bố tạo nội dung tuyên truyền nhanh hơn và cá nhân hóa thông điệp hiệu quả hơn.
Năm 2025, Liên minh châu Âu (EU) ghi nhận 45 vụ tấn công khủng bố và âm mưu tấn công bị ngăn chặn; 130 nghi phạm dưới 18 tuổi bị bắt vì các tội liên quan khủng bố. Một nghiên cứu khác cho thấy, trong năm 2025, số vụ điều tra liên quan thanh, thiếu niên và trẻ em đã chiếm tới 42% tổng số vụ điều tra khủng bố ở châu Âu và Bắc Mỹ. Trong một chiến dịch được thực hiện vào tháng 6 và 7/2026, Cơ quan Cảnh sát châu Âu (Europol) đã gỡ bỏ khoảng 4.340 website chứa nội dung bạo lực và cực đoan gắn với mạng lưới trực tuyến mang tên “The Com”.
Cuộc chiến chống khủng bố dần trở thành cuộc đấu tranh để bảo vệ giới trẻ trước nguy cơ bị lôi kéo, thao túng về tâm lý, hành vi trên không gian mạng. Đầu tháng 9/2026, điều phối viên chống khủng bố của EU Bartjan Wegter thúc giục gia tăng sức ép đối với các nền tảng mạng xã hội, trong bối cảnh ngày càng nhiều người trẻ bị cực đoan hóa và lôi kéo thực hiện các vụ tấn công.
Theo vị quan chức này, hệ thống quy định hiện nay của EU về nội dung cực đoan chưa thể xử lý đầy đủ những nguy cơ đang xuất hiện. Trên thực tế, sự thay đổi cách thức hoạt động của các nhóm cực đoan, khủng bố khiến việc phát hiện, truy vết, ngăn chặn hành vi lôi kéo khó hơn. Các cá nhân có thể phát tán tài liệu cổ vũ bạo lực, kích động thù hận một cách nhanh chóng thông qua các cộng đồng trực tuyến nhỏ, thay vì hoạt động theo tổ chức lớn.
Trước làn sóng cực đoan trên môi trường trực tuyến, nhiều quốc gia nỗ lực siết chặt khung pháp lý khiến các nền tảng trực tuyến lớn như Facebook, Instagram và TikTok phải tuân thủ nhiều nghĩa vụ theo Đạo luật Dịch vụ Kỹ thuật số của EU, trong đó có việc gỡ bỏ nội dung bất hợp pháp.
Tại Mỹ, nhiều nền tảng trực tuyến đối mặt các vụ kiện vì tiềm ẩn nguy cơ gây hại cho trẻ em và thanh, thiếu niên. Tuy nhiên, theo Điều phối viên chống khủng bố của EU Bartjan Wegter, “khoảng trống” đáng lo ngại nằm ở chỗ: Có những nội dung không thể trực tiếp xếp vào nhóm khủng bố nhưng vẫn kích động người xem tâm lý thù hận, cực đoan.
Pháp luật cũng không thể giải quyết tận gốc vấn đề nhức nhối nêu trên nếu thiếu sự phối hợp, quan tâm sát sao từ gia đình. Phụ huynh được khuyến cáo cần theo sát hoạt động trực tuyến của trẻ em, giúp con em mình tăng thời gian kết nối ngoài đời thực. Một vài yếu tố xã hội như sự phân cực trong quan điểm chính trị, căng thẳng tôn giáo hay các vấn đề tâm lý cũng làm gia tăng các nguy cơ.
Với đặc điểm không biên giới của môi trường số, cuộc chiến chống khủng bố trên nền tảng trực tuyến là thách thức và cũng là trách nhiệm chung, cần sự góp sức của chính phủ các nước, các hãng công nghệ và gia đình, nhà trường, cộng đồng.
MINH HẰNG
Không gian mạng đang trở thành mặt trận mới của cuộc chiến chống khủng bố, nơi các tổ chức cực đoan âm thầm tiếp cận, dụ dỗ và thao túng người dùng trẻ tuổi.
Theo Nhân Dân, nguy cơ hiện nay không chỉ nằm ở những cuộc tấn công trực tiếp, mà còn trong quá trình gieo rắc tư tưởng thù hận, cực đoan qua môi trường số.
Vì vậy, bảo vệ an toàn mạng không còn là nhiệm vụ riêng của ngành công nghệ, mà gắn chặt với an ninh quốc tế và trách nhiệm của toàn xã hội.
Các mạng lưới khủng bố liên tục thay đổi phương thức hoạt động, tận dụng thuật toán, trò chơi trực tuyến và những nhóm trò chuyện kín để tiếp cận mục tiêu.
Thay cho đạn bom hay súng trường, chúng sử dụng các “bẫy” tâm lý tinh vi, đưa nội dung cực đoan đến đúng nhóm người dễ bị tác động.
Trí tuệ nhân tạo còn giúp những thế lực này tạo tuyên truyền nhanh hơn, điều chỉnh thông điệp cá nhân hóa hơn và mở rộng khả năng lôi kéo trên diện rộng.
Những con số tại châu Âu cho thấy mức độ đáng lo của xu hướng này, đặc biệt khi thanh thiếu niên ngày càng xuất hiện nhiều trong các vụ việc liên quan khủng bố.
Năm 2025, Liên minh châu Âu ghi nhận 45 vụ tấn công khủng bố và âm mưu tấn công bị ngăn chặn, đồng thời bắt giữ 130 nghi phạm dưới 18 tuổi.
Một nghiên cứu khác cho biết các vụ điều tra liên quan thanh, thiếu niên và trẻ em chiếm 42% tổng số vụ điều tra khủng bố tại châu Âu và Bắc Mỹ trong cùng năm.
Hoạt động truy quét trên không gian mạng cũng cho thấy các nền tảng trực tuyến đang bị lợi dụng với quy mô lớn, tốc độ nhanh và phạm vi xuyên biên giới.
Trong chiến dịch diễn ra tháng 6 và tháng 7/2026, Europol đã gỡ bỏ khoảng 4.340 website chứa nội dung bạo lực, cực đoan gắn với mạng lưới trực tuyến “The Com”.
Cuộc chiến chống khủng bố vì thế ngày càng mang ý nghĩa bảo vệ giới trẻ trước nguy cơ bị lôi kéo, điều khiển tâm lý và thúc đẩy những hành vi nguy hiểm.
Đầu tháng 9/2026, điều phối viên chống khủng bố của EU Bartjan Wegter kêu gọi gia tăng sức ép đối với các nền tảng mạng xã hội.
Lời kêu gọi xuất hiện trong bối cảnh ngày càng nhiều người trẻ bị cực đoan hóa, sau đó có thể bị lôi kéo tham gia hoặc thực hiện các vụ tấn công.
Theo ông Wegter, hệ thống quy định hiện nay của EU về nội dung cực đoan vẫn chưa đủ sức xử lý đầy đủ những nguy cơ mới đang xuất hiện.
Việc phát hiện và ngăn chặn cũng khó hơn khi các nhóm cực đoan không nhất thiết hoạt động trong những tổ chức lớn, có cấu trúc rõ ràng.
Một cá nhân vẫn có thể nhanh chóng phát tán tài liệu cổ vũ bạo lực, kích động thù hận thông qua những cộng đồng trực tuyến nhỏ và khép kín.
Cách thức phân tán ấy khiến cơ quan chức năng khó truy vết, trong khi nội dung độc hại có thể tiếp tục được sao chép, biến đổi và lan truyền.
Nhiều quốc gia đang siết chặt khung pháp lý, buộc các nền tảng như Facebook, Instagram và TikTok thực hiện thêm nghĩa vụ theo Đạo luật Dịch vụ Kỹ thuật số của EU.
Trong đó, yêu cầu quan trọng là các doanh nghiệp phải gỡ bỏ nội dung bất hợp pháp, đồng thời chủ động hơn trước những rủi ro đe dọa người dùng.
Tại Mỹ, nhiều nền tảng trực tuyến cũng đối mặt các vụ kiện vì bị cho là tiềm ẩn nguy cơ gây hại đối với trẻ em và thanh, thiếu niên.
Tuy nhiên, pháp luật không thể tự mình giải quyết tận gốc vấn đề, bởi vẫn tồn tại những nội dung chưa đủ căn cứ xếp vào nhóm khủng bố nhưng có khả năng kích động thù hận.
Gia đình cần theo sát hoạt động trực tuyến của trẻ, khuyến khích các em tăng kết nối ngoài đời thực và tìm kiếm hỗ trợ khi xuất hiện dấu hiệu bất thường.
Trong môi trường số không biên giới, chính phủ, doanh nghiệp công nghệ, gia đình, nhà trường và cộng đồng phải cùng hành động để bảo vệ người trẻ và giữ an toàn chung.
