Người dân đang dần ổn định nơi ở mới
Những ngày đầu tháng 10, tại khu tái định cư Bản Áng, xã Thanh Thịnh, không khí xây dựng nhà ở nhộn nhịp trên những lô đất mới được bàn giao.
Ông Nguyễn Xuân Thủy, người dân thôn Nà Lâm, cho biết 15 ngày nữa sẽ hoàn thiện nhà ở mới.
Hệ thống đường nội khu đã thảm nhựa; điện, nước cơ bản được đấu nối và các hạng mục hạ tầng thiết yếu đang hoàn thiện những phần việc cuối cùng. Trên một số lô đất, người dân bắt đầu dựng nhà, chuẩn bị cho cuộc sống mới sau khi nhường đất thực hiện tuyến cao tốc Chợ Mới - Bắc Kạn.
Vừa hỗ trợ thợ xây nhà, ông Nguyễn Xuân Thủy, người dân thôn Nà Lâm, không giấu được niềm vui khi nói về nơi ở mới. Gia đình ông trước đây có hơn 200m² đất ở, căn nhà chủ yếu làm bằng gỗ, đường hẹp, đi lại khó khăn. Sau khi nhận đất tái định cư vào cuối tháng 9, gia đình sẽ ổn định cuộc sống nơi ở mới.
Điều khiến ông Thủy yên tâm là hạ tầng khu tái định cư được đầu tư tương đối đồng bộ, từ đường giao thông đến hệ thống điện, nước và các công trình thiết yếu.
"So với nơi ở cũ, điều kiện sinh hoạt tại nơi ở mới thuận tiện hơn nhiều, là cơ sở để gia đình an cư, tiếp tục lao động, sản xuất", ông Thủy nói.
Niềm vui ấy cũng hiện diện trong câu chuyện của chị Hoàng Thị Thái hàng xóm với ông Thủy. Chị là hộ đầu tiên nhận đất và xây dựng nhà tại khu tái định cư khi gia đình đã bàn giao hơn 500m² đất, gồm khoảng 400m² đất ở và hơn 100m² đất trồng cây lâu năm, để phục vụ dự án cao tốc. Đổi lại, gia đình được bố trí một lô tái định cư rộng 200m². Công trình nhà mới hiện đã hoàn thành phần móng.
Tuy nhiên, chị mong muốn cơ quan chức năng xem xét, thu hồi nốt phần đất còn lại gần 100m² của gia đình có hình dạng tam giác, kéo dài ven đường, khó sử dụng sau khi thu hồi phần đất phục vụ dự án.
Khu tái định cư Bản Áng, xã Thanh Thịnh là tiểu dự án giải phóng mặt bằng thuộc dự án đầu tư xây dựng tuyến cao tốc Chợ Mới - Bắc Kạn có diện tích hơn 7ha, tổng mức đầu tư trên 56 tỷ đồng, với 117 lô đất ở, mỗi lô khoảng 200m².
Các hạng mục chính gồm đường giao thông nội khu, hệ thống cấp thoát nước, điện sinh hoạt, điện chiếu sáng, tường chắn và san nền.
Hệ thống hạ tầng tái định cư Bản Áng đã bàn giao cho người dân xây dựng.
Ông Nguyễn Viết An, đại diện Công ty TNHH một thành viên Thành Quý, đơn vị thi công dự án cho biết, đến nay, công trình đạt khoảng 99% khối lượng thi công.
Hiện đơn vị đang tiếp tục tập trung hoàn thiện những phần việc cuối cùng gồm lát vỉa hè, xử lý các vị trí chưa đạt yêu cầu và kẻ vạch giao thông, dự kiến hoàn thành toàn bộ công trình vào cuối tháng 10/2026.
Ông Hà Đức Dục, Chủ tịch UBND xã Thanh Thịnh cũng chia sẻ, đến nay địa phương đã hoàn thành xét duyệt, bố trí tái định cư cho 80 hộ đủ điều kiện, các hộ đã hoàn thành bốc thăm lựa chọn lô đất, trong đó 5 hộ bắt đầu xây dựng nhà ở.
37 lô còn lại địa phương đang rà soát nhu cầu sử dụng quỹ đất, trong đó có phương án đề xuất phục vụ công tác tái định cư cho Khu công nghiệp Thanh Bình kể cả trường hợp phát sinh thêm nhu cầu giải phóng mặt bằng để làm đường gom, đường tạm sau khi trục chính cao tốc hoàn tất.
Gỡ từng điểm nghẽn, khơi thông mặt bằng cao tốc
Tuyến cao tốc Chợ Mới - Bắc Kạn dài hơn 28km, đi qua xã Thanh Thịnh, xã Thanh Mai và phường Bắc Kạn. Riêng đoạn qua Thanh Thịnh dài nhất khoảng 12,5km, ảnh hưởng đến 773 hộ gia đình, cá nhân tại 12 thôn.
Phối cảnh dự án cao tốc Chợ Mới - Bắc Kạn.
Địa phương đã phê duyệt phương án bồi thường cho toàn bộ 773 hộ dân với tổng số tiền hơn 266,4 tỷ đồng. Các hộ đã nhận tiền bồi thường, diện tích đã thu hồi đạt 110,5ha, trong đó 109,01ha, tương ứng khoảng 11,34km tuyến, đã được bàn giao cho chủ đầu tư.
Tuy nhiên, đến hết ngày 1/10/2026, trên toàn tuyến vẫn còn 19 hộ chưa di chuyển chỗ ở, chưa bàn giao mặt bằng. Trong số này, 4 hộ đăng ký tạm cư tại địa điểm do UBND xã bố trí, 15 hộ tự lo nơi ở trong thời gian chuyển tiếp.
Một vướng mắc mới phát sinh là sự thay đổi về quy định diện tích suất tái định cư tối thiểu. Trước đây quy định của tỉnh Bắc Kạn cũ xác định diện tích tối thiểu là 200m² nhưng sau khi sáp nhập, quy định hiện hành của tỉnh Thái Nguyên là 100m².
Bên cạnh đó, một số hộ thuộc diện tái định cư chưa xây dựng xong nơi ở mới nên chưa thể di chuyển nhà và tài sản để bàn giao mặt bằng. Tại khu tái định cư Bản Áng, còn hai hộ chưa bàn giao mặt bằng để hoàn thiện công trình.
Những vướng mắc này cần được đối thoại, hướng dẫn và xử lý cụ thể theo quy định, bảo đảm hài hòa giữa yêu cầu tiến độ dự án và quyền lợi hợp pháp của người dân.
Theo ông Lê Đức Hoài, Phó giám đốc Ban điều hành dự án cao tốc Chợ Mới - Bắc Kạn, tiến độ dự án cao tốc phụ thuộc nhiều vào công tác bàn giao mặt bằng, nhất là phần đất ở, việc sớm hoàn thành khu tái định cư tập trung và giao đất cho người dân có ý nghĩa quan trọng để đẩy nhanh quá trình di dời, tạo điều kiện cho thi công.
Ngoài ra, tiến độ cao tốc còn chịu tác động từ nhiều yếu tố khác. Đến nay công tác bàn giao mặt bằng toàn tuyến đạt khoảng 99%, nhưng giá trị sản lượng thi công lũy kế mới đạt 37,7% giá trị hợp đồng, tiến độ thi công chậm so với tiến độ chi tiết đã được phê duyệt điều chỉnh.
Có mặt bằng đến đâu, đơn vị thi công tập trung thi công đến đó.
Bên cạnh mặt bằng chưa đồng bộ, dự án còn gặp khó khăn trong thỏa thuận bãi đổ thải, nguồn cung vật liệu xây dựng, giá nhiên liệu và vật liệu tăng, thiếu hụt lao động cũng như việc huy động máy móc, thiết bị của một số nhà thầu chưa đáp ứng yêu cầu.
Điều này đặt ra yêu cầu các bên phải phối hợp đồng bộ, từ giải phóng mặt bằng, bố trí tái định cư đến bảo đảm nguồn lực thi công.
Để tháo gỡ, UBND xã Thanh Thịnh tiếp tục tuyên truyền, đối thoại, vận động các hộ sớm hoàn thiện thủ tục, xây dựng nhà ở tái định cư và bàn giao mặt bằng, đồng thời rà soát, xem xét các kiến nghị về đất còn lại sau thu hồi theo quy định.
Ban điều hành dự án cho biết sẽ phối hợp với địa phương và nhà thầu triển khai các giải pháp hỗ trợ phù hợp, thúc đẩy tiến độ.