Ba thập kỷ sau thảm họa Everest năm 1996 khiến 8 người tử vong chỉ trong một đêm, có thi thể đến nay vẫn chưa được tìm thấy. Mùa leo núi năm đó được đánh giá là bi kịch chết chóc nhất lịch sử.
Ngày đen tối nhất của lịch sử leo núi
Truyền thông thế giới đánh giá, thảm họa Everest năm 1996 là một trong những tai nạn chết chóc và ám ảnh nhất trong lịch sử leo núi ở độ cao lớn.
Gió thổi mạnh dữ dội. Không khí loãng khiến việc hít thở trở nên khó khăn. Khi những người leo núi chỉ còn cách đỉnh Everest vài mét, một cơn bão bất ngờ ập đến, đẩy họ vào tình cảnh hỗn loạn.
' %2F%3E%3C%2Fsvg%3E)
Chỉ trong vài giờ, 8 người thiệt mạng và một số người khác bị mắc kẹt trong "vùng tử thần" khắc nghiệt. Điều khiến thảm họa trở nên ám ảnh hơn, phần lớn những người gặp nạn đều là các nhà leo núi giàu kinh nghiệm, trong đó nhiều người được dẫn dắt bởi những hướng dẫn viên được đánh giá thuộc hàng xuất sắc nhất thế giới.
Làm thế nào nhiều nhà leo núi dày dạn kinh nghiệm lại thiệt mạng chỉ trong cùng một ngày?
Những quyết định thiếu sáng suốt của các thành viên trong đoàn lên đỉnh cũng có thể gây ra hậu quả khôn lường.
' %2F%3E%3C%2Fsvg%3E)
Thời điểm xuất phát không phù hợp, tình trạng ùn tắc trên núi và thời tiết thay đổi đột ngột làm dấy lên cuộc tranh luận lớn về quá trình thương mại hóa Everest, đạo đức trong hoạt động leo núi và dẫn đường, cũng như các quy trình an toàn đối với những chuyến chinh phục ở độ cao lớn.
Ngay cả nhiều năm sau, thảm họa năm 1996 vẫn là lời nhắc nhở rằng, Everest và tất cả những gì ngọn núi trên thế giới đòi hỏi con người khi chinh phục vẫn cần giữ thái độ khiêm nhường và sự tôn trọng.
Điều gì đã xảy ra vào ngày 8 người tử nạn?
Bi kịch diễn ra trong ngày 10/5/1996 và 11/5/1996. Thời điểm đó, 8 nhà leo núi đều thiệt mạng trong một đợt lên xuống đỉnh Everest với sự tham gia của nhiều đoàn thám hiểm.
Một số đoàn leo núi thương mại tham gia hành trình này. Đáng chú ý, nhóm do Rob Hall trực tiếp dẫn đầu và nhóm khác do Scott Fischer dẫn dắt.
Đoàn của Fischer lên tới đỉnh trước đoàn của nhà leo núi Hall.
' %2F%3E%3C%2Fsvg%3E)
Một cơn bão bất ngờ và dữ dội ập đến với sức gió rất mạnh khiến tầm nhìn gần như bằng 0 trong điều kiện bão tuyết. Hall và Fischer cùng các thành viên trong đoàn bị mắc kẹt ở độ cao lớn trên núi.
Trong tình cảnh đó, họ không còn nơi an toàn để rút lui. Việc chuẩn bị và di chuyển chậm trễ, tình trạng ùn tắc ở những tuyến đường thuận lợi nhất khiến các nhà leo núi phải phơi mình trong giá lạnh, kiệt sức và thiếu oxy nghiêm trọng ở "vùng tử thần" - nơi cao hơn 8.000m so với mực nước biển.
Tình hình càng trở nên nguy hiểm khi các đoàn phải di chuyển trên những đoạn đường núi hẹp. Tại khu vực Hillary Step, tình trạng ùn tắc và những vấn đề liên quan đến dây cố định khiến các nhà leo núi mất thêm thời gian quý giá.
Nhiều người lên tới đỉnh vào cuối buổi chiều nhưng không quay xuống theo thời điểm giới hạn đã định. Khi đó, họ phải đối mặt với gió mạnh, nhiệt độ có thể giảm xuống khoảng -40 độ C.
Cuốn sách Into Thin Air xuất bản năm 1997 của nhà báo Jon Krakauer - một người sống sót của thảm họa này đã ghi lại những gì xảy ra. Suốt nhiều năm qua, ông sống trong cảm giác ám ảnh, tội lỗi.
' %2F%3E%3C%2Fsvg%3E)
Theo ông, nhà leo núi người New Zealand Rob Hall chịu nhiều áp lực cần đưa càng nhiều khách lên đỉnh Everest càng tốt để cạnh tranh với đoàn của Scott Fischer. Từ đó, ông đưa ra nhiều quyết định sai lầm.
Từ lời kể của nhà báo Jon Krakauer, Rob Hall đã thuyết phục nhà leo núi người Mỹ Doug Hansen tiếp tục leo dù tình trạng không ổn. Hansen leo lên đỉnh Everest lúc 16h - thời điểm quá muộn với quy tắc quay đầu an toàn. Ông bị kiệt sức trên đường xuống.
Điều này gây ra loạt sự cố khiến nhiều người mắc kẹt trong bão tuyết. Trong quá trình xuống núi, Hasen kiệt sức và mắc kẹt trong trận bão tuyết cùng Rob Hall. Ông được cho là đã rơi xuống những sườn núi phía bên trong. Đến nay thi thể của ông vẫn chưa được tìm thấy.
Trong khi đó, khoảng 16h43 ngày 11/5, Rob Hall dùng điện thoại vệ tinh gọi về trại căn cứ (Everest Base Camp) nhờ kết nối với vợ. Lúc này, người vợ đang mang thai.
Ở cuộc trò chuyện cuối cùng, nhà leo núi người New Zealand cùng vợ chọn tên cho con tương lai của họ. Ông kết thúc với câu nói động viên vợ đừng lo lắng. Không lâu sau đó, ông tử vong vì giá rét.
Cuộc đời người sống sót sau thảm họa
Trận bão tuyết trong 2 ngày 10/5/1996 và 11/5/1196 khiến 8 nhà leo núi thiệt mạng và chỉ 25 người sống sót. Phần lớn phải trở về trong tình trạng tê cóng, kiệt sức, chịu những ảnh hưởng lâu dài do giá lạnh, thiếu oxy và ở độ cao quá lớn.
Câu chuyện của họ trở thành những minh chứng về hy vọng, sức chịu đựng và khả năng sinh tồn trong những hoàn cảnh khắc nghiệt nhất.
Sau 3 thập kỷ, nhà báo Jon Krakauer cho rằng Everest ngày nay đã an toàn hơn nhờ lượng oxy bổ sung dồi dào, hệ thống dây cố định kín từ chân núi tới đỉnh và số lượng hướng dẫn viên tăng mạnh.
Tuy nhiên ông cũng lo ngại nguy cơ thảm kịch khác có thể xảy ra khi lượng người leo núi ngày càng đông. Hiện tượng tắc đường ở Everest không chỉ vài chục người, mà là hàng trăm người.